گفت‌و گو با استاد دانشگاه تربيت معلم؛

از دارالفنون تا دانشگاه فرهنگيان چه گذشت؟

با گذشت 91 سال از راه اندازي نخستين دانشگاه تربيت معلم در كشور حالا كه بحث‌ تغيير نام اين دانشگاه به دانشگاه فرهنگيان مطرح شده «خبرگزاري دانشجو» در گفت‌و گو با يكي از اساتيد دانشگاه تربيت معلم  به بررسي علمي و فلسفي راه اندازي آن مي پردازد.

کد خبر: ۱۳۲۰۰۴

سه‌شنبه - ۳۱ خرداد ۱۳۹۰ / June 21, 2011

امیرهوشنگ سمائي زاده در گفت‌وگو با خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، با بيان اينكه راه اندازي دانشگاه فرهنگيان از طریق مبانی مختلف فلسفي، تحليلی و علمي قابل بررسي است، اظهار داشت: براي بررسي مباني فلسفي دانشگاه فرهنگيان بايد به مطالعه تاريخچه ايجاد دانشگاه تربيت معلم پرداخت.

وي با اشاره به اینکه با تأسيس مدرسه دارالفنون در سال 1229 خورشیدی، نياز به تربيت معلمان براي تدريس در مدارس کشور احساس شد، افزود: در پی تصویب قانونی در سال 1290 توسط مجلس شورای ملی، دارالمعلمين مركزي با هدف تربيت معلم براي سطوح ابتدايي تا دبيرستان در سال 1297 در ايران راه اندازي شد.

استاد دانشگاه تربيت معلم ادامه داد:‌ با توجه به افزايش نياز كشور به معلم در مقاطع مختلف، دارالمعلمين مرکزی با تغییر نام به دارلمعلمین عالی در دو بخش علمي (براي تربيت معلم در حوزه هايي چون فيزيك، شيمي و علوم پايه) و ادبي (براي تربيت معلم در حوزه هايي چون فلسفه، ادبيات فارسي، تاریخ و جغرافیا) به سال 1307 فعالیت خود را ادامه داد.

سمائي زاده با اشاره به تبديل دارالمعلمين عالي به دانشسراي عالي در سال 1312 بيان داشت:‌ در سال 1313 با راه اندازي دانشگاه تهران بخش علمي دانشسراي عالي به اين دانشگاه سپرده شده و اين امر باعث از بين رفتن استقلال علمي اين دانشسرا شد، ولی به هر حال به سال 1338 توانست استقلال علمی خود را مجددا بدست آورد.

وي تصريح كرد: در سال 1342 این دانشسرا به دليل نياز به تحقيقات و پژوهش به نام سازمان تربيت معلم و تحقيقات تغییر نام می دهد و درسال 1346 دوباره به دانشسراي عالي تبديل شده و زير نظر وزارت علوم قرار مي گيرد و نهايتا در سال 1353 با تصويب شوراي گسترش آموزش عالی به دانشگاه تربيت معلم تبديل مي شود.

مدیر علمی مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم گفت: به دنبال تبديل دانشسراي عالي به دانشگاه تربيت معلم در شهر تهران، واحدهاي دانشگاهی تربيت معلم در شهرهاي ديگر از جمله تبريز و سبزوار از سال 1366 تا 1368 به طور مستقل ايجاد شد.

سمائي زاده تصريح كرد: پس از انقلاب نيز در پی زمزمه هایی در دهه 70 و سپس بحث هایی شتابزده در دهه 80، تغيير نام دانشگاه تربيت معلم به نامی دیگر از سوي رؤساي وقت اين دانشگاه ها مطرح شد و بر خلاف تصویب شورای گسترش آموزش عالی با مخالفت شوراي عالي انقلاب فرهنگي مواجه شد و این امر باعث حفظ مجدد کلاس جهانی تربیت معلم (Teacher Training University) برای این دانشگاه ها شد.

وي در یک جمع بندی فلسفی افزود: همانگونه که از زمان تأسيس دارالفنون تا دانشگاه تربيت معلم دیده می شود، هدف از تربيت معلم نه فقط تأمین مدرس برای بخش آکادمی شامل مدارس و دانشگاه ها بوده، بلکه در یک نگاه تکاملی هم اکنون می توان هدف آن را تأمين استادکار براي بخش صنعت شامل سازمان ها و شرکت ها نیز دانست؛ لذا به لحاظ فلسفی می توان دریافت که چارچوب فکری راه اندازی دانشگاه تربیت معلم بطور استراتژیک می تواند از هم افزایی تأمین مدرس برای بخش آکادمیک در کنار تأمین استادکار برای بخش صنعتی حاصل شود.

تغيير نام دانشگاه تربيت معلم كلاس جهاني اين دانشگاه را از بين مي‌برد

استاد دانشگاه تربيت معلم با تأكيد بر اينكه در حال حاضر دانشگاه هاي تربيت معلم بدلیل خروجی استاد محور از کلاس جهانی بالاتری برخوردارند، گفت: هر چند تغییر نام دانشگاه تربیت معلم از سوی رؤسای وقت این دانشگاه ها امری شتابزده بود، ولی يكي از دلايل رؤساي این دانشگاه ها براي تغيير نام اين دانشگاه، عدم تخصیص بودجه‌هاي پژوهشي لازم و کافی بوده است.

سمائي زاده اضافه كرد: براي جبران اين امر و از بين رفتن اين نگراني ها مي توان به جاي دانشگاه تربيت معلم از عنوان دانشگاه تربيت و پژوهش معلم استفاده كرد كه در اين عنوان، واژه تربيت شامل فعالیت های حوزه آموزش و پرورش بوده و پژوهش نيز فعاليت هاي حوزه تحقيقاتي را در بر مي گيرد.

وي با تأكيد بر اينكه با انتخاب هر نامي غير از تربيت معلم براي اين دانشگاه كلاس جهانی اين دانشگاه (TTU) از بين مي رود، گفت: در حال حاضر پذيرش دانشجو در اين دانشگاه در دوره هاي مختلف از كارداني تا دكتري صورت مي گيرد و رسالت اصلي اين دانشگاه، آموزش و پرورش هر چه بهتر دانشجويان و بالطبع تربيت استادان متخصص و برجسته برای بخش های آکادمیک و صنعتی است كه به دلیل توجه ویژه جهانی، بايد در اين زمينه تلاش بیشتری شود.

مدیر علمی مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم با تأكيد بر اينكه حوزه فعاليت فارغ التحصيلان دانشگاه تربيت معلم تنها دانشگاه ها و مدارس نيست، گفت: فارغ التحصيلان اين دانشگاه مي توانند علاوه بر حوزه هاي مختلف از جمله مدارس و دانشگاه ها حتی در بخش هاي صنعتی نیز بصورت استادکار انجام وظيفه كنند.

سمائي زاده افزود: در بررسي مباني فلسفی دانشگاه تربيت معلم، نياز به معلم در سطوح مختلف آکادمیک و صنعتی مشخص است و در بررسي مباني تجزيه و تحليل، فعاليت ها و رسالت هاي اين دانشگاه با توجه به پژوهش در كنار آموزش و پرورش ضرورت مي يابد که در یک جمع بندی تحلیلی می توان دریافت که سطوح مطلوب تجزیه و تحلیل برای راه اندازی دانشگاه تربیت معلم بطور استراتژیک می تواند از هم افزایی سطح پژوهش در کنار سطوح آموزش و پرورش (تربیت) حاصل شود.

وي با اشاره به فعاليت متفاوت مراكز تربيت معلم بيان داشت: فعاليت و برنامه هاي دانشگاه تربيت معلم مستقل از اين مراكز بوده و هدف از ايجاد دانشگاه فرهنگيان نيز يكپارچه شدن اين مراكز بوده است.

امکان بروز تناقض در صورت همکاری موازی وزارتخانه‌هاي علوم و آموزش پرورش در حوزه دانشگاه فرهنگیان

استاد دانشگاه تربيت معلم ادامه داد: از نظر مباني علمي تمام دانشگاه های مشمول آموزش عالی بايد زير نظر وزارت علوم فعاليت كنند، اما دانشگاه فرهنگيان به لحاظ هدف يكپارچه سازی مراكز تربيت معلم، قرار است با نظارت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و با اجرای وزارت آموزش و پرورش فعاليت كند.

سمائي زاده افزود: بر اين اساس در دهه اخير براي راه اندازي اين دانشگاه قرار است 10 نفر از صاحب نظران حوزه تعليم و تربيت به عنوان اعضاي حقيقي و پنج نفر شامل رئيس جمهور، دبير شوراي عالی انقلاب فرهنگي، وزير علوم، تحقیقات و فناوری، وزير آموزش و پرورش و رئيس كميسيون آموزش مجلس شورای اسلامی به عنوان اعضاي حقوقي انتخاب شوند.

وي تأكيد كرد: در اينکه يكپارچه سازي و همكاري اين وزارتخانه ها با برخورداری از هیئت امنای 15 نفره باعث هم افزايي بصورت سینرجی مثبت مي شود شکی نیست، اما اينكه دانشگاه فرهنگيان توسط وزارت آموزش و پرورش اجرا و بر اساس مقررات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نظارت شود، تناقضاتي را بصورت سینرجی منفی در پی خواهد داشت که بالطبع باعث آنتروپی مثبت می شود.

مدیر علمی مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم با تأكيد بر اينكه يكپارچه سازي مراكز تربيت معلم و ايجاد دانشگاه فرهنگيان قطعا به معناي از بين رفتن دانشگاه تربيت معلم نخواهد بود، گفت: فرهنگ و شخصیت اجتماعی یک جامعه بصورت قانوني نانوشته ولی نهادینه شده است؛ لذا به کار بردن واژه فرهنگيان براي اين دانشگاه شايد درست نباشد و بهتر است كه به جاي اين واژه از عنوان دانشگاه مدرسان يا معلمان استفاده شود.

سمائي زاده ادامه داد: از واژه فرهنگیان بر اساس تأکید مقام معظم رهبری برای تدوین نقشه مهندسی فرهنگی بايد بعنوان یکی از اسناد بالادستی مورد نیاز کشور استفاده شود که البته هم اکنون دانشگاه تربیت معلم در مرکز آموزش های عالی آزاد خود در سطح غیر رسمی آموزش عالی و در قالب آيین نامه و بخشنامه های آموزش عالی آزاد، یک سالی است که به منظور مهندسی و ارتقاي فرهنگ مدیریتی کشور در بخش مدیریت سازمان ها و صنایع، به هم افزایی خبرگی صنعتی با نخبگی دانشگاهی از طریق برگزاری دوره های غیر رسمی مدیریت MBA و DBA پرداخته است.

وي با اشاره به اظهارنظر يكي از مسئولان وزارت آموزش و پرورش وقت در سال 1389، مبني بر تأسيس دانشگاه فرهنگيان و پذيرش و تربيت 60 هزار دانشجو در آن حوزه، گفت: در حال حاضر، دانشگاه تربيت معلم داراي 7000 دانشجو و 300 عضو هيئت علمي است و اين در حالي است كه بسياري از فارغ التحصيلان آن بيكار بوده و مشكلاتي چون جذب حق التدريسان نيز امروز وجود دارد؛ لذا تربيت 60 هزار دانشجو در اين زمينه نه فقط غير ممكن است، بلکه شورای گسترش آموزش عالی به عنوان مرجع برای تعیین میزان ظرفیت و صدور مجوز برای رشته ها مشروعیت دارد.

استاد و طراح دوره های MBA و DBA در مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم تاكيد كرد: بهتر است دانشگاه فرهنگیان در صورت تأسيس زيرنظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعاليت كند تا از بروز تناقضات احتمالی جلوگيري شود.

سمائي زاده با تأكيد بر اينكه در صورت ایجاد دانشگاه فرهنگيان، دانشگاه تربيت معلم بايد به فعاليت خود ادامه دهد، گفت: دانشگاه فرهنگيان مي تواند در صورت ايجاد، به تربيت معلم براي مدارس بپردازد و دانشگاه تربيت معلم نيز تربيت مدرسان دانشگاه ها و استادکاران صنایع را بر عهده بگيرد.

وي در پايان خاطرنشان كرد: امیدواریم به فرموده مقام معظم رهبری، با حضور رؤسای سه قوه در شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان نهادی قانونی و قطعی در نظام، تصمیم گیری به موقع به همراه اجرای مصوبات، تضمین یابد تا هر چه سریعتر موضوع دانشگاه فرهنگیان به منظور تعالی باطنی و حتی ظاهری فرهنگ آموزشی پرورشی و ساماندهی مراکز تربیت معلم کشور به جریان در آید./انتهاي پيام/