اعتیاد دشمن خاموش نوجوانان امروز/ چه عواملی باعث گرایش به اعتیاد است؟

اعتیاد به مواد مخدر در دوره‌ی نوجوانی و جوانی یکی از چالش‌های جدی جوامع انسانی است که توجه به تبعات مختلف فردی و اجتماعی حاصل از این پدیده، شناخت دلایل گرایش به اعتیاد و پیشگیری ازآن را ضروری می‌کند.

کد خبر: ۱۳۲۵۳۴۸

شنبه - ۱۰ آبان ۱۴۰۴ / November 01, 2025

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو، فاطمه پارسایی،  مصرف مواد مخدر در میان نوجوانان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اجتماعی و روان‌شناختی جوامع امروزی است. این پدیده نه‌تنها سلامت جسمی و روانی نوجوانان را تهدید می‌کند، بلکه پیامد‌های گسترده‌ای برای خانواده، مدرسه و جامعه دارد.

نوجوانی مرحله‌ای حساس از زندگی است که در آن رشد و توسعه جسمی، ذهنی و عاطفی فرد در حال انجام است. مواد مخدر می‌توانند جلوی رشد مغز را بگیرند و بر تصمیم‌گیری، حافظه و توانایی یادگیری تأثیر منفی بگذارند.

افزون برآن یافته‌های علمی نشان می‌دهد که مغز نوجوانان هنوز در حال بلوغ است و نسبت به مغز بزرگسالان، تمرکز بیشتری بر پاداش و ریسک‌پذیری دارد که این ویژگی باعث می‌شود نوجوانان در برابر وسوسه مصرف مواد آسیب‌پذیرتر باشند.

همچنین مصرف مواد در این سن می‌تواند احتمال اعتیاد در بزرگسالی را افزایش دهد. نوجوانان به دلیل تأثیرپذیری بیشتر از دوستان و محیط اطراف، ممکن است بدون درک کامل از عواقب مصرف مواد، به سمت آن گرایش پیدا کنند.

این موضوع می‌تواند منجر به افت تحصیلی، مشکلات خانوادگی، اختلالات روانی و حتی بزهکاری شود. بنابراین، دانستن علل این گرایش، آگاهی‌بخشی و آموزش صحیح در مواجه با نوجوانان بیش از پیش دارای اهمیت است.

دلایل گرایش به مصرف مواد مخدر

علت تمایل به مصرف مواد مخدر در نوجوانان و حتی بزرگسالان بسیار متفاوت و گسترده است. برخی از مهم‌ترین دلایل عبارتند از:

فشار همسالان: نوجوانان برای پذیرفته شدن در گروه‌های اجتماعی، گاهی به رفتار‌هایی تن می‌دهند که با ارزش‌های خانوادگی یا شخصی‌شان همخوانی ندارد. مصرف سیگار یا مواد مخدر می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای جلب توجه یا اثبات استقلال باشد.

مشکلات روانی و عاطفی: اضطراب، افسردگی، احساس تنهایی یا عدم پذیرش در خانواده و جامعه از جمله عواملی هستند که نوجوان را به سمت مصرف مواد سوق می‌دهند. در بسیاری از موارد، مواد مخدر به عنوان راهی برای فرار از واقعیت یا تسکین درد‌های روانی تلقی می‌شود.

تبلیغات و فضای مجازی: رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی گاهی تصویری جذاب و بی‌خطر از مصرف دخانیات یا مواد مخدر ارائه می‌دهند. این تصویرسازی غلط می‌تواند نوجوانان را به سمت تجربه این مواد سوق دهد، به‌ویژه زمانی که الگو‌های محبوب‌شان در فضای مجازی چنین رفتار‌هایی را نمایش می‌دهند.

کمبود حمایت خانواده: نبود ارتباط مؤثر بین والدین و فرزندان، عدم نظارت کافی، یا نبود گفت‌وگوی صادقانه درباره خطرات مصرف مواد، زمینه‌ساز گرایش نوجوانان به رفتار‌های پرخطر می‌شود.

دسترسی آسان به مواد: افزایش دسترسی به دخانیات و مواد مخدر نوظهور، به‌ویژه در محیط‌های آموزشی یا تفریحی، یکی دیگر از عوامل مهم در گسترش این پدیده است.

{$sepehr_key_3766}

راهکار‌های کاهش گرایش نوجوانان به اعتیاد

آموزش و آگاهی‌بخشی: مدارس و رسانه‌ها باید برنامه‌های آموزشی هدفمند درباره پیامد‌های جسمی، روانی و اجتماعی مصرف مواد ارائه دهند. آموزش مهارت‌های زندگی، از جمله نه گفتن، مدیریت استرس و تصمیم‌گیری، نقش مهمی در پیشگیری دارد.

تقویت ارتباط خانواده: والدین باید فضای امن و صمیمی برای گفت‌و‌گو با فرزندان فراهم کنند. شنیدن بدون قضاوت، حمایت عاطفی و نظارت غیرمستقیم می‌تواند نوجوان را از مسیر‌های پرخطر دور نگه دارد.

ایجاد جایگزین‌های سالم: فراهم کردن فرصت‌های تفریحی، ورزشی و هنری برای نوجوانان، به آنها کمک می‌کند تا انرژی و هیجان خود را در مسیر‌های مثبت تخلیه کنند.

مداخله زودهنگام روان‌شناختی: شناسایی علائم اولیه اضطراب، افسردگی یا رفتار‌های پرخطر در نوجوانان و ارجاع به مشاور یا روان‌شناس می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند.

سیاست‌گذاری و نظارت قانونی: محدود کردن تبلیغات دخانیات، کنترل فروش مواد و نظارت بر محیط‌های آموزشی از جمله اقدامات مؤثر در سطح کلان است.

در نهایت، مقابله با گرایش نوجوانان به مواد مخدر و سیگار نیازمند همکاری همه‌جانبه خانواده، مدرسه، رسانه‌ها و نهاد‌های دولتی است. هرچه این همکاری منسجم‌تر و مبتنی بر یافته‌های علمی باشد، احتمال موفقیت در کاهش این بحران اجتماعی بیشتر خواهد بود.

{$sepehr_key_3767}