گزارش|

عراق در آستانه انتخابات ۲۰۲۵؛ تقابل استقلال و نفوذ غرب

با نزدیک شدن انتخابات پارلمانی، عراق بار دیگر در میانه‌ میدان رقابت جریان‌های حامی مقاومت و فشارهای غربی قرار گرفته است؛ انتخابی که آینده ثبات و حاکمیت ملی این کشور را رقم می‌زند.

کد خبر: ۱۳۲۶۰۸۹

يکشنبه - ۱۱ آبان ۱۴۰۴ / November 02, 2025

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، انتخابات پارلمانی عراق در حالی در ۱۱ نوامبر برگزار می‌شود که نگاه‌ها نه فقط به بغداد، بلکه به کل منطقه دوخته شده است. این انتخابات فراتر از یک رقابت داخلی، صحنه‌ای برای تعیین مسیر آینده حاکمیت ملی عراق است؛ میان استمرار خط مقاومت و تکیه بر استقلال، یا بازگشت به مدار نفوذ غربی. در چنین فضایی، هر رأی می‌تواند بر موازنه قدرت در خاورمیانه تأثیری عمیق بگذارد.

فضای عمومی و زمینه انتخابات

در حالی که عراق آماده برگزاری ششمین انتخابات پارلمانی پس از سقوط صدام حسین در ۱۱ نوامبر می‌شود، فضای سیاسی کشور بیش از هر زمان دیگری به صحنه‌ی رقابت میان دو رویکرد اصلی تبدیل شده است: جریان‌هایی که بر حفظ حاکمیت ملی و پیوند با محور مقاومت تأکید دارند، و گروه‌هایی که به دنبال تداوم تعامل گسترده با آمریکا و غرب هستند.

این انتخابات در شرایطی برگزار می‌شود که عراق درگیر چالش‌های اقتصادی، فشار‌های خارجی و تلاش قدرت‌های منطقه‌ای برای تأثیرگذاری بر ترکیب آینده پارلمان است.

رقابت شیعیان؛ آزمون تداوم دولت سودانی

در اردوگاه شیعیان، رقابت میان ائتلاف‌های بزرگ و سنتی جریان دارد. ائتلاف سازندگی و توسعه به رهبری محمد شیاع السودانی، نخست‌وزیر فعلی، با تمرکز بر ثبات سیاسی و استمرار مسیر دولت فعلی وارد میدان شده است. در کنار او، ائتلاف دولت قانون به رهبری نوری المالکی و ائتلاف صادقون به رهبری قیس الخزعلی نیز حضور پررنگی دارند.

جریان صدر، که در دوره‌های گذشته از بازیگران تعیین‌کننده بود، این بار غایب است و اعلام کرده در انتخابات شرکت نمی‌کند. غیبت این جریان فضای رقابت را برای سایر گروه‌های شیعی باز کرده و پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که فهرست السودانی شانس بالایی برای تکرار پیروزی دارد.

رقابت شیعیان؛ آزمون تداوم دولت سودانی

کردها؛ رقابت سنتی در سایه نارضایتی داخلی

در اقلیم کردستان عراق، رقابت میان دو حزب سنتی دموکرات کردستان به رهبری مسرور بارزانی و اتحادیه میهنی کردستان به رهبری بافل طالبانی ادامه دارد. این دو حزب که همواره قدرت اصلی در اربیل و سلیمانیه بوده‌اند، در کنار احزاب نوظهور مانند نسل جدید، تغییر (گوران) و هه‌لویست با نارضایتی اجتماعی از تأخیر در پرداخت حقوق و ضعف دولت محلی روبه‌رو هستند.

با این حال، کرد‌ها تلاش کرده‌اند انسجام خود را در سطح ملی حفظ کنند تا جایگاه سنتی‌شان در معادله قدرت بغداد تضعیف نشود.

ساختار کلی رقابت‌ها و وزن سیاسی گروه‌ها

در مجموع بیش از ۹ هزار نامزد از ۳۴۳ حزب در قالب حدود ۳۰ ائتلاف انتخاباتی در سراسر عراق رقابت می‌کنند. از میان ۳۲۹ کرسی پارلمان، حدود ۱۸۰ کرسی در استان‌های شیعه‌نشین، ۷۰ کرسی در مناطق سنی و حدود ۶۰ کرسی نیز به کرد‌ها تعلق دارد.

بر اساس نظرسنجی‌های مستقل، ائتلاف سودانی در میان شیعیان پیشتاز است و پس از آن، ائتلاف تقدم در جایگاه دوم قرار دارد. این ائتلاف‌ها در صورت تداوم ائتلاف‌های سیاسی پس از انتخابات، نقش اصلی در تشکیل دولت آینده خواهند داشت.

فشار‌های خارجی و رقابت پنهان منطقه‌ای

در کنار رقابت داخلی، انتخابات عراق در سایه‌ی مداخلات و فشار‌های خارجی برگزار می‌شود. آمریکا تلاش دارد از طریق فشار‌های سیاسی، مالی و امنیتی، مسیر انتخابات را به نفع جریان‌های نزدیک به خود هدایت کند. تحریم‌های اخیر بانکی علیه برخی مؤسسات عراقی، بخشی از همین سیاست است.

از سوی دیگر، رژیم صهیونیستی در هفته‌های گذشته با طرح اتهامات علیه گروه‌های مقاومت عراقی، عملاً عراق را در فهرست تهدیدات امنیتی خود قرار داده است؛ اقدامی که تحلیلگران آن را بخشی از راهبرد تضعیف محور مقاومت می‌دانند. در مقابل، بغداد تلاش دارد با حفظ توازن میان روابط خود با تهران و واشنگتن، کشور را از درگیری مستقیم دور نگه دارد.

جایگاه محور مقاومت در فضای انتخاباتی

در میان گروه‌های شیعه و برخی جریان‌های مستقل، شعار‌های مقاومت و مقابله با تجاوز خارجی همچنان پررنگ است. گروه‌های نزدیک به محور مقاومت از جمله سازمان بدر، صادقون، کتائب و سایر گروه‌های سیاسی شیعی، در تبلیغات انتخاباتی خود بر استقلال عراق، حفظ امنیت ملی و مقابله با دخالت‌های خارجی تأکید دارند.

این جریان‌ها در تلاش‌اند تا نشان دهند که حضورشان نه صرفاً نظامی، بلکه بخشی از ساختار سیاسی عراق است که توانایی دفاع از کشور و تأمین ثبات داخلی را دارد.

مشارکت مردمی؛ نشانه احتیاط، نه بی‌اعتمادی

برخلاف برخی روایت‌های رسانه‌های غربی، پایین بودن پیش‌بینی مشارکت در این دوره الزاماً به معنای بی‌اعتمادی کامل به فرآیند سیاسی نیست. شرایط اقتصادی دشوار، ضعف خدمات‌رسانی و فضای امنیتی پیچیده باعث شده مردم با احتیاط بیشتری در انتخابات شرکت کنند.

با این حال، نهاد انتخابات عراق اعلام کرده بیش از ۲۱ میلیون نفر واجد شرایط رأی‌دهی هستند و از سیستم جدید کارت‌های بیومتریک برای جلوگیری از تخلفات استفاده خواهد شد؛ اقدامی که می‌تواند شفافیت رأی‌گیری را افزایش دهد و اعتماد عمومی را تا حدی بازگرداند.

نقش بازیگران منطقه‌ای و موازنه جدید قدرت

در سطح منطقه‌ای، انتخابات عراق تحت تأثیر رقابت ایران، عربستان، ترکیه و آمریکا است. ایران همچنان به‌عنوان شریک راهبردی و پشتیبان محور مقاومت، از ثبات و استقلال سیاسی عراق حمایت می‌کند و خواهان دولتی است که روابط متوازن با همسایگان داشته باشد.

در مقابل، برخی کشور‌های عربی حاشیه خلیج فارس و آمریکا به دنبال محدودسازی نفوذ محور مقاومت و بازگرداندن عراق به مدار سیاست‌های غربی هستند.

با این حال، ساختار اجتماعی و مذهبی عراق نشان داده که تمایل عمومی مردم به استقلال سیاسی و دوری از وابستگی خارجی، عاملی بازدارنده در برابر فشار‌های غربی است.

اهمیت انتخابات برای آینده منطقه

نتیجه این انتخابات تنها سرنوشت دولت آینده عراق را تعیین نمی‌کند، بلکه توازن قوا در سراسر خاورمیانه را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد. در صورتی که جریان‌های نزدیک به محور مقاومت اکثریت کرسی‌ها را به دست آورند، بغداد می‌تواند به یکی از ستون‌های اصلی جبهه مقاومت در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی و سیاست‌های تهاجمی آمریکا تبدیل شود.

در مقابل، تضعیف این جریان‌ها به معنای افزایش نفوذ غرب و بازگشت عراق به مرحله وابستگی خواهد بود؛ وضعیتی که تجربه دو دهه گذشته نشان داده هزینه‌های امنیتی و اقتصادی سنگینی برای مردم این کشور به همراه دارد.

انتخابات پارلمانی ۲۰۲۵ عراق صحنه‌ای است از برخورد دو مسیر متفاوت: یکی برآمده از اراده استقلال‌طلبانه، محور مقاومت و حاکمیت ملی، و دیگری متأثر از فشارها و منافع خارجی.
در این میان، مردم عراق بار دیگر در موقعیتی تاریخی قرار گرفته‌اند تا میان تداوم راه استقلال یا بازگشت به مدار نفوذ بیگانگان تصمیم بگیرند.
نتیجه هر چه باشد، این انتخابات تعیین خواهد کرد که عراق در سال‌های آینده در کدام سمت از تاریخ منطقه خواهد ایستاد — در کنار مقاومت و ثبات، یا در زیر سایه فشار و وابستگی خارجی.