شهر هوشمند؛ هم‌افزایی انسان و فناوری در مسیر حکمرانی داده‌محور شهری

در حاشیه ششمین نمایشگاه شهر هوشمند و هوش مصنوعی، علیرضا جاوید عربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، نسل پنجم شهرهای هوشمند را مبتنی بر هم‌افزایی انسان و فناوری دانست و تأکید کرد: داده، زیرساخت‌های ارتباطی و شرکت‌های دانش‌بنیان ارکان اصلی حکمرانی هوشمند شهری هستند.

کد خبر: ۱۳۲۶۹۵۹

سه‌شنبه - ۱۳ آبان ۱۴۰۴ / November 04, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، در ششمین نمایشگاه شهر هوشمند، علیرضا جاویدعربشاهی، مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی، با اشاره به مفهوم شهر هوشمند اظهار داشت:

«شهر هوشمند مفهومی استراتژیک و میان‌رشته‌ای است و هدف آن، بهره‌گیری نظام‌مند از فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، داده‌های شهری و ابزار‌های هوشمند برای ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، افزایش بهره‌وری خدمات عمومی و بهینه‌سازی مدیریت منابع شهری است.»

وی با اشاره به سیر تحول مفهومی و فناورانه شهر‌های هوشمند افزود:

«در حال حاضر، ما در نسل پنجم شهر هوشمند قرار داریم. در این نسل، فناوری‌های دیجیتال، اینترنت اشیا (IoT)، کلان‌داده‌ها (Big Data) و هوش مصنوعی در کنار انسان و نه به‌جای او، در تصمیم‌سازی‌ها و تصمیم‌گیری‌های شهری ایفای نقش می‌کنند. اگر در نسل چهارم، تمرکز بر اتوماسیون و دیجیتالی‌سازی فرآیند‌ها بود، در نسل پنجم تأکید بر هم‌افزایی میان انسان و فناوری و ایجاد حکمرانی داده‌محور برای شهر است.»

مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به اهمیت داده و هوش مصنوعی در حکمرانی شهری خاطرنشان کرد:

«در زیست‌بوم شهری، داده‌های متعددی از حوزه‌هایی، چون ترافیک، حمل‌ونقل عمومی، انرژی، محیط زیست، پسماند، سلامت شهری و امنیت محیطی تولید می‌شود. پیش‌تر این داده‌ها به‌صورت دستی و غیرهم‌زمان تحلیل می‌شد و دقت محدودی داشت، اما امروزه هوش مصنوعی و یادگیری ماشین با تحلیل بلادرنگ کلان‌داده‌ها، امکان پیش‌بینی، تصمیم‌سازی و مدیریت هوشمند را در اختیار مدیران شهری قرار می‌دهد.»

او ادامه داد:

«برای نمونه، در تعیین محل احداث یک ایستگاه آتش‌نشانی، مرکز خدمات درمانی یا پارک شهری، الگوریتم‌های هوش مصنوعی با تحلیل داده‌های مکانی، تراکم جمعیت، الگوی ترافیکی و شاخص‌های ریسک، بهترین گزینه‌ها را پیشنهاد می‌کنند. این رویکرد موجب تحقق عدالت در توزیع خدمات شهری، کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری و افزایش کارایی تصمیمات شهری می‌شود.»

جاویدعربشاهی با اشاره به مصادیق شهر هوشمند تصریح کرد:

«مصادیق شهر هوشمند تنها به هوشمندسازی حمل‌ونقل یا نصب حسگر‌های محیطی محدود نمی‌شود. شهر هوشمند شامل طیفی از خدمات از قبیل سامانه‌های حمل‌ونقل هوشمند (ITS)، شبکه‌های انرژی هوشمند (Smart Grid)، زیرساخت‌های ارتباطی پرسرعت مبتنی بر ۵G و فیبر نوری، سامانه‌های پایش و کنترل هوشمند آلودگی، مدیریت هوشمند پسماند و سامانه‌های مدیریت بحران مبتنی بر داده است.»

وی افزود:

«در شهر‌های پیشرو، یکپارچگی میان این سامانه‌ها از طریق سکو‌های داده‌محور شهری ایجاد می‌شود تا تصمیم‌گیری‌ها مبتنی بر تحلیل هم‌زمان داده‌های مختلف باشد. این رویکرد، محور توسعه پایدار شهری در قرن بیست‌ویکم است.»

مدیرکل اقتصادی و امور زیربنایی مرکز ملی فضای مجازی همچنین بر نقش شرکت‌های دانش‌بنیان و واحد‌های فناور در توسعه زیست‌بوم شهر‌های هوشمند تأکید کرد و گفت:

«فناوری‌های هوشمند، زیرساخت‌های دیجیتال و سامانه‌های نوآورانه‌ای که در شهر‌های هوشمند مورد استفاده قرار می‌گیرند، عمدتاً توسط شرکت‌های دانش‌بنیان توسعه می‌یابند. در کشور‌های موفق، این شرکت‌ها با طراحی راهکار‌های مبتنی بر هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و کلان‌داده، نقش محوری در مدیریت شهری نوین ایفا کرده‌اند.»

او ادامه داد:

«برخی از این شرکت‌ها مسئول توسعه زیرساخت‌های پایه همچون شبکه‌های ارتباطی پرظرفیت هستند و برخی دیگر، در طراحی نرم‌افزار‌های تصمیم‌یار برای مدیران شهری فعالیت می‌کنند. این سامانه‌ها می‌توانند در حوزه‌هایی نظیر تخصیص بودجه شهری، مدیریت مصرف انرژی، طراحی فضا‌های عمومی، توسعه حمل‌ونقل پاک و ارتقای تاب‌آوری شهری، ابزار تصمیم‌سازی مؤثر در اختیار مدیران قرار دهند.»

در پایان، جاویدعربشاهی حضور فعال شرکت‌های دانش بنیان در این نمایشگاه را ارزشمند دانست و تاکید کرد: نمایشگاه شهر هوشمند فرصتی ارزشمند برای تعامل میان دولت، شهرداری‌ها، نهاد‌های حاکمیتی و شرکت‌های فناور است تا با تبادل تجربه و معرفی آخرین دستاورد‌های فناورانه، مسیر تحقق حکمرانی هوشمند و توسعه پایدار شهری در کشور هموارتر شود.