«طرح ولایت»؛ میراث علمی آیت‌الله مصباح برای پاسخ به نیاز فکری دانشجویان

رئیس شورای سیاست‌گذاری مرکز آموزش‌های آزاد مؤسسه امام خمینی(ره) در نشست خبری قم گفت: دوره طرح ولایت با طراحی آیت‌الله مصباح یزدی و با ارجاع رهبر معظم انقلاب از سال ۱۳۷۵ برای رفع خلأ آموزش مبانی اندیشه اسلامی در میان دانشجویان راه‌اندازی شد.

کد خبر: ۱۳۲۶۹۶۸

سه‌شنبه - ۱۳ آبان ۱۴۰۴ / November 04, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، حجت الاسلام و المسلمین مجتبی مصباح رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) در نشست خبری با اصحاب رسانه استان قم با اشاره‌ای به تاریخچه دوره طرح ولایت بیان کرد: دوره‌ای که با نام طرح ولایت یا دوره مبانی اندیشه اسلامی شناخته میشود، از سال ۱۳۷۵ با درخواست بسیج دانشجویی شروع به فعالیت کرد.

وی افزود: طراحی این دوره توسط مرحوم آیت الله مصباح (رضوان الله تعالی) و با ارجاع مقام معظم رهبری صورت پذیرفت.

مصباح یزدی ادامه داد: مبانی اندیشه‌ای و مبنایی دین در دهه هفتاد گسترش پیدا کرد و پاسخگوی نیاز‌های قشر دانشجو شد.

وی به ضعف نظام آموزشی در خصوص آموزش علوم انسانی اشاره کرد و گفت: متاسفانه نظام آموزش رسمی ما متناسب با این دغدغه‌ها طراحی نشده بود و سوالات جدیدی مطرح بود که ارجاع مقام معظم رهبری به مرحوم آیت الله مصباح سبب طراحی برنامه‌ای برای رفع این کمبود شد.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) در خصوص سیر گسترش دوره طرح ولایت اظهار کرد: در ابتدا این دوره به شکل یک اردوی تابستانی طراحی، و بعد از آزمایش؛ متن درسی تدوین گشت و با تربیت تخصصی اساتید گسترش پیدا کرد.

وی با تاکید بر فرمایشات رهبری ادامه داد: مقام معظم رهبری بعد از اینکه بازخورد‌های این دوره رو ملاحظه فرمودند و از نزدیک با محتوای دوره آشنا شدند، تاکید کردند این دوره فراگیر بشود و اقشار مختلف نیز در آن شرکت کنند. شاید برنامه فرهنگی‌ای در کشور نباشد که در این مقدار مورد تاکید ایشان قرار گرفته باشد.

مصباح یزدی افزود: دوره‌های طرح ولایت با سابقه حدود سی سال تاکنون برای بیش از صدهزار نفر برگزار شده و بازخورد‌های بسیار مثبتی داشته است.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) با توضیح خصوصیات دوره طرح ولایت گفت: ویژگی عمده این طرح مبتنی بودن بر یک اندیشه منسجم دینی است. یعنی هدفش این است که علوم انسانی اسلامی را به شکلی منسجم و متناسب با نیاز امروز جوانان عرضه کند.

وی افزود: مبانی فکری ما بسیار واضح و روشن است. اما نحوه بیان آن متناسب با سوال‌ها و ابهاماتی که در ذهن جوانان امروز هست، بسیار مهم می‌باشد. در این دوره، مباحث به صورت نظام بندی شده و منسجم در یک بازه زمانی فشرده ارائه می‌شود.

مصباح یزدی با تاکید بر اهمیت فراگیری مبانی فکری اسلام، خاطرنشان کرد: ایمان و عمل دینی مبتنی بر فکر و اندیشه دینی است. یعنی نظام فرهنگی، اجتماعی و سیاسی اسلام مبتنی بر یک مبانی فکری عمیق است؛ هر چقدر این مبانی دقیق‌تر در جان و دل مدافعان اسلام و انقلاب بنشیند، طبیعتا دفاع از این مسیر محکم‌تر خواهد بود.

وی ادامه داد: بر همین اساس سعی شده است در دوره فعلی، آخرین دستاورد‌های فکری و نظری که پشتوانه‌ی نظام اسلامی ما هست به شکلی دقیق تبیین شود.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) تاکید کرد: بسیاری از آسیب‌های فردی و اجتماعی ما در جامعه امروز ناشی از ضعف بنیان‌های فکری و عقیدتی است؛ هر چند تبیین گران این عرصه نیز تا حدودی مقصر هستند که کم کاری صورت گرفته است. همچنین تهاجم فکری و فرهنگی دشمن تاثیر بسزایی در این موضوع دارد.

وی با اشاره به محتوای جامع و به روز دوره اظهار کرد: ما با توجه به امکانات محدودی که داشتیم، در طول این سالیان توانستیم برای اقشار مختلف، این دوره‌ها را برگزار کنیم و متناسب با نیاز‌های روز جامعه، محتوای برنامه‌ها را به روزرسانی کرده و در اختیار شرکت کنندگان بگذاریم.

مصباح یزدی افزود: ابتدا دوره‌های برای قشر دانشجو و طلاب برنامه ریزی شده بود؛ اما در ادامه در سطح دانش آموزی و هم در سطوح بالاتر و تخصصی‌تر برنامه ریزی صورت گرفت تا اقشار مختلف جامعه را در بر گیرد.

وی ادامه داد: در مباحث اخلاقی و بصیرتی در حوزه‌های مختلف علوم انسانی نیز دوره‌هایی را تدوین کردیم تا به شکل تخصصی‌تر به آن پرداخته شود.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) در خصوص برگزاری دوره دانش آموزی طرح ولایت گفت: امسال برای نخستین بار دوره طرح ولایت دانش آموزی مخصوص دانش آموزان دوره متوسطه دوم و با کتاب‌های مقطع برگزار شد.

وی افزود: در طول این دوره، علاوه بر کلاس‌های آموزشی، کارگاه‌های تخصصی و برنامه‌های تفریحی برگزار شد. این دوره به صورت آزمایشی برای حدود سیصد نفر اجرا شد.

مصباح یزدی در همین موضوع ادامه داد: علاوه بر دانش آموزان مقطع متوسطه دوم، توجه ویژه‌ای به مقطع متوسطه اول نیز می‌شود. در این راستا، کتاب‌های نگارش مخصوصی برای این دوران در حال تألیف و طراحی هستند. همچنین برای مقطع ابتدایی، برنامه‌های جداگانه‌ای به دو بخش اول تا سوم ابتدایی و چهارم تا ششم ابتدایی اختصاص یافته است که هر کدام دارای کتاب‌های خاص خود خواهند بود.

وی در شرح جزئیات دوره دانش آموزی طرح ولایت افزود: دوره‌های آموزشی دوره ابتدایی از سال گذشته به طور آزمایشی در یکی از مدارس قم آغاز شده است. این دوره با کتاب‌های داستانی مرتبط با مضامین طرح ولایت برای دانش‌آموزان طراحی شده و در کنار برنامه‌های درسی آنان به اجرا درآمده است. این برنامه امسال ادامه خواهد یافت، هرچند که کتاب‌های مربوط به آن هنوز به طور کامل منتشر نشده و نیاز به برنامه‌ریزی رسمی بیشتری دارند.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) به دوره‌های دیگر موسسه پرداخت و گفت: همچنین برای اولین بار دوره مبانی اخلاق اسلامی و دوره بصیرتی شبیه به دوره طرح ولایت طراحی و اجرا شد.

وی با تاکید بر امتداد دوره طرح ولایت تصریح کرد:‌های اخلاقی و بصیرتی مختص کسانی بود که دوره‌های طرح ولایت را گذرانده بودند؛ این دوره در امتداد طرح ولایت دانشجویی طراحی شده بود.

وی ادامه داد: قصد داریم دوره‌های اخلاقی و بصیرتی را در سطوح مختلف طراحی و اجرا کنیم تا مخاطبین متنوع و گسترده تری از محتوای دوره استفاده کنند.

مصباح یزدی به تلاش مجموعه در خصوص گسترش دوره در فضای بین الملل اشاره کرد و گفت: علاوه بر این، درخواست‌هایی از سوی افراد و گروه‌های مختلف در سطح بین‌المللی برای برگزاری دوره‌های مشابه به زبان‌های عربی، انگلیسی، اسپانیایی و اردو نیز به دست آمده است. این کتاب‌های مربوط به طرح ولایت تا حدی به چند زبان ترجمه شده و کار ترجمه برخی از آنها در حال انجام است. همچنین، دوره‌های آموزشی ویژه‌ای به زبان عربی برای گروه‌های مختلف در داخل و خارج از ایران برگزار شده است.

وی در خصوص برنامه‌های جانبی و تکمیلی طرح ولایت گفت: علاوه بر دوره‌های متمرکزی که معرفی شد، برنامه‌های غیر متمرکز نیز در طول سال برگزار می‌گردد. این دوره‌ها شکل تقویتی در راستای دوره ۴۰ روزه طرح ولایت را داراست.

رئیس شورای سیاست گذاری مرکز آموزش‌های آزاد موسسه امام خمینی (ره) به بستر آموزش مجازی دوره طرح ولایت نیز اشاره‌ای کرد و گفت: در راستای گسترش مباحث آموزشی و به منظور دسترسی بیشتر مخاطبان، برنامه‌ریزی شده است که دوره‌های آموزش مجازی به طور فراگیرتر برگزار شوند. بسیاری از افرادی که به این مباحث نیاز داشتند، به دلایل مختلفی از جمله بعد مسافت و مشاغل پرمشغله، نتوانستند در دوره‌های متمرکز شرکت کنند. این موضوع به ویژه برای دوره‌های چهل روزه که نیاز به تمرکز زمانی زیادی دارند، محسوس‌تر است.

وی ادامه داد: ایده برگزاری دوره‌های مجازی از دوران کرونا به جدیت بیشتری آغاز شد، زمانی که به دلیل محدودیت‌های ناشی از شیوع بیماری، امکان حضور فیزیکی کمتر فراهم بود. نخستین دوره مجازی از سال ۱۳۹۹ شروع شد و با وجود افت و خیز‌هایی که در طول این مدت وجود داشت، امسال با طراحی جدید و متنوع، این دوره‌ها به شکل جدی‌تری ساماندهی شده‌اند. ثبت‌نام برای دوره جدید مجازی در حال انجام است و به زودی اطلاعات بیشتری در این زمینه منتشر خواهد شد.

مصباح یزدی از مناسبت‌های پیش رو یاد کرده و توضیح داد: در آستانه سیزدهم آبان، روز استکبارستیزی، تأکید بر ضرورت شناخت عمیق مبانی فکری اسلام و آرمان‌های انقلاب اسلامی بیش از پیش احساس می‌شود. این مبانی باید به نسل جوان منتقل شود تا آنان با افتخار و اراده قوی در برابر چالش‌ها و تهدیدات جهانی ایستادگی کنند. مجاهدان اولیه انقلاب اسلامی همواره با شجاعت و ایمان، در برابر قدرت‌های جهانی ایستادگی کرده و این روحیه باید در نسل‌های جدید استمرار یابد.