در مناظره دانشجویی مطرح شد؛

کیانی: باید برای منافع ملی بجنگیم؛ مدیریت تنش با غرب به تعمیق روابط با شرق منجر می‌شود/ گلستانی: خطر کودتا و تجزیه، انگیزه دانشجویان برای فتح سفارت آمریکا بود +فیلم

در برنامه مناظره SNNTV با محوریت بازخوانی تسخیر سفارت آمریکا، رامین کیانی دبیر مرکز دیپلماسی جوانان و مهدی گلستانی مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشگاه تهران، دیدگاه‌های متفاوتی را درباره نقش دانشجویان، پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک این واقعه و تأثیر آن بر سیاست خارجی کشور مطرح کردند.

کد خبر: ۱۳۲۷۱۶۹

چهارشنبه - ۱۴ آبان ۱۴۰۴ / November 05, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، مناظره دانشجویی بازخوانی نقش جنبش دانشجویی در واقعه سیزده آبان با حضور رامین کیانی، دبیر مرکز دیپلماسی جوانان و مهدی گلستانی، مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران برگزار شد.

بازخوانی تسخیر سفارت آمریکا و پیامدهای دیپلماتیک آن

رامین کیانی، دبیر مرکز دیپلماسی جوانان، در برنامه مناظره SNNTV با اشاره به پیشینه و پیامدهای تسخیر سفارت آمریکا در تهران گفت: «در ابتدا این حرکت از سوی دانشجویان آغاز شد، اما پس از مدتی، هم دانشجویان و هم آمریکایی‌ها درگیر بازی‌های سیاسی شدند.»

{$sepehr_media_3124120_600_400}

او با یادآوری فضای آن دوران افزود: «تسخیر سفارت در شرایطی رخ داد که جهان در اوج جنگ سرد و تحت سلطه گفتمان چپ قرار داشت. پس از روزهای نخست، کنترل ماجرا از دست دانشجویان خارج شد. حتی محمود احمدی‌نژاد در جمعی پنج نفره از دانشجویان، ایده فتح سفارت شوروی را نیز مطرح کرده بود.»

کیانی به زمینه‌های تاریخی اشاره کرد و گفت: «وقایع کودتای ۲۸ مرداد و پذیرش شاه در آمریکا باعث شد بسیاری از مردم تصور کنند توطئه‌ای در جریان است.»

{$sepehr_media_3124121_600_400}

از نخستین روزهای پیروزی انقلاب، نگرانی از کودتا و تجزیه کشور توسط آمریکا باعث شد ایده تسخیر سفارت در ذهن دانشجویان شکل بگیرد

مهدی گلستانی، مسئول سابق بسیج دانشجویی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، در برنامه مناظره SNNTV با اشاره به ریشه‌های تاریخی تسخیر سفارت آمریکا اظهار داشت: «در اوایل انقلاب، به‌دلیل احتمال کودتا و تجزیه کشور، فکر فتح سفارت آمریکا در ذهن دانشجویان شکل گرفت. پیش از انقلاب جریان دانشجویی فعالی وجود نداشت، اما پس از انقلاب، بستر رشد و کنشگری آنان فراهم شد. جریان دانشجویی یکی از عوامل مهم در وقوع انقلاب اسلامی بود.»

{$sepehr_media_3124124_600_400}

او افزود: «دانشجویان به‌دلیل دغدغه‌های امنیتی و سیاسی به امام خمینی(ره) مراجعه کردند. امام نیز فرمودند در لانه جاسوسی بمانند و آنجا را حفظ کنند. زمانی که دانشجویان به اتاق اسناد رسیدند، ابعاد تازه‌ای از ماجرا آشکار شد.»

{$sepehr_media_3124125_600_400}

برچسب “چپ‌گرایی”؛ علت واگذاری مسئولیت تسخیر به دانشجویان

گلستانی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «در آن زمان علم تسخیر سفارت را به دست دانشجویان دادند تا این اقدام به جریان‌های چپ نسبت داده نشود و رنگ سیاسی خاصی نگیرد. تأسیس ساواک، قانون کاپیتولاسیون و حضور هزاران مستشار آمریکایی در ایران از جمله مواردی بود که خارج از وظایف معمول یک سفارتخانه محسوب می‌شد.»

نقد بر سیاست خارجی یک‌جانبه

کیانی در ادامه با انتقاد از سیاست خارجی تک‌محور اظهار داشت: «تکیه صرف بر شرق به منافع ملی ایران آسیب زده است. روسیه در گذشته بارها ایران را اشغال کرده، مردم آذربایجان را قتل‌عام و حتی حرم امام رضا(ع) را به توپ بسته است. هر آنچه درباره آمریکا گفته می‌شود، درباره روسیه نیز صادق است.»

{$sepehr_media_3124122_600_400}

او افزود: «فرانسه و آلمان با وجود قرن‌ها جنگ اکنون روابط دیپلماتیک گسترده دارند. ما نیز نمی‌توانیم صرفاً به‌دلیل کودتای ۲۸ مرداد از گفت‌وگو با آمریکا پرهیز کنیم، در غیر این صورت باید همین رفتار را با روسیه نیز داشته باشیم.»

اهمیت روابط جهانی

به گفته کیانی، قطع رابطه با آمریکا به‌معنای قطع ارتباط با حدود یک‌سوم اقتصاد جهان است: «برخی معتقدند چند دانشجو سرنوشت دو کشور را جدا کردند، در حالی که دانشجویان با انگیزه‌های آرمان‌خواهانه وارد ماجرا شدند اما جریان‌های سیاسی از آن بهره‌برداری کردند. باید واقع‌بین بود؛ با شعار و دشمنی نمی‌توان کشورداری کرد.»

{$sepehr_media_3124123_600_400}

پیامدهای تسخیر سفارت

دبیر مرکز دیپلماسی جوانان با اشاره به تبعات این واقعه گفت: «تسخیر سفارت برخلاف اصول و مصونیت‌های دیپلماتیک بود و باعث بی‌اعتمادی روزافزون نسبت به حکومت انقلابی ایران شد. پس از آن، آمریکا بلافاصله ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های ایران را مسدود کرد و پایه تحریم‌هایی گذاشته شد که هنوز هم آثارش ادامه دارد. این تحریم‌ها حدود ۳۰ درصد هزینه‌های کشور را افزایش داده است.»

او ادامه داد: «به‌دلیل همین بی‌اعتمادی، ایران نتوانست در بسیاری از نهادهای جهانی از جمله صندوق بین‌المللی پول نقش مؤثری ایفا کند.»

آمریکا تهدید بالفعل است، قیاس آن با روسیه اشتباه است

این فعال سابق دانشجویی درباره مقایسه روابط ایران با روسیه و آمریکا تأکید کرد: «اینکه روسیه را مانند آمریکا ببینیم و به استناد آن خواستار قطع رابطه باشیم، تحلیل درستی نیست. امروز آمریکا تهدید بالفعل و جدی برای ما محسوب می‌شود. مذاکره هم کردیم، اما در آن نرمش دیپلماتیک دستاورد ملموسی نصیب کشور نشد.»

{$sepehr_media_3124126_600_400}

او افزود: «تحلیل آمریکا در آن زمان این بود که اگر شاه به آمریکا برود، سفارت این کشور اشغال خواهد شد؛ پیش‌بینی‌ای که در نهایت محقق شد.»

ارتباط با آمریکا در دوران شاه نیز نتیجه نداشت

گلستانی با اشاره به سابقه روابط دو کشور پیش از انقلاب گفت: «در دوران شاه و پیش از سیزده آبان، همه‌گونه ارتباط و وابستگی با آمریکا وجود داشت، اما نتیجه‌ای برای ملت ایران به همراه نداشت. وابستگی سیاسی و نظامی تنها به تعمیق سلطه بیگانگان منجر شد.»

{$sepehr_media_3124127_600_400}

ضرورت بازتعریف منافع ملی

کیانی در بخش دیگری از سخنان خود تأکید کرد: «مدیریت و کاهش تنش با غرب امکان‌پذیر است و حتی می‌تواند روابط ما با شرق را متوازن‌تر کند. در دنیای امروز، هیچ کشوری برای ما فرش قرمز پهن نکرده است. اگر سهم خود از اقتصاد جهانی را از دست بدهیم، بازگشت به آن بسیار دشوار خواهد بود.»

او در پایان گفت: «باید منافع ملی و هویت خود را دوباره تعریف کنیم تا سیاست خارجی متناسب با آن تنظیم شود. منطق تقابل باید جای خود را به توازن بدهد؛ همان‌گونه که بسیاری از کشورها هم‌زمان در برخی حوزه‌ها با هم همکاری و در برخی دیگر رقابت دارند.»