تشدید نمرات منفی رانندگان گامی موثر در کاهش تصادفات است

جانشین پلیس راه فراجا از اجرای نظام جدید نمرات منفی برای رانندگان خبر داد، طرحی که بر اساس آن، تخلفات حادثه‌ساز با شدت بیشتری جریمه شده و رانندگان وسایل نقلیه عمومی و مسافری با نمرات منفی سنگین‌تری مواجه می‌شوند.

کد خبر: ۱۳۲۸۳۷۹

شنبه - ۱۷ آبان ۱۴۰۴ / November 08, 2025

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، نظام نمرات منفی رانندگان در ایران سابقه چندین ساله دارد و هدف آن از ابتدا، کاهش تخلفات رانندگی و حفظ ایمنی جاده‌ها بوده است، در این نظام، هر تخلف رانندگی بسته به شدت آن، دارای نمره منفی است و راننده‌ای که مجموع نمرات منفی‌اش به سقف قانونی برسد، گواهینامه او توقیف می‌شود.

قبل از اجرای این طرح جدید، تخلفات رانندگی عمدتاً بدون تفکیک بین وسایل نقلیه شخصی و عمومی مورد رسیدگی قرار می‌گرفت و نمرات منفی برای همه رانندگان تقریباً یکسان بود، برای مثال، عبور از چراغ قرمز برای تمامی خودرو‌ها ۵ نمره منفی در نظر گرفته می‌شد و سرعت غیرمجاز بیش از حد مجاز نیز با نمرات مشابه جریمه می‌شد.

با وجود این، بررسی‌ها نشان داد که بخش قابل توجهی از تصادفات منجر به فوت توسط رانندگان خودرو‌های شخصی رخ می‌دهد، به گفته سرهنگ سیاوش محبی، جانشین پلیس راه فراجا، «ناوگان حمل‌ونقل عمومی روزانه جان ده‌ها مسافر را بر عهده دارد و رانندگان آن تحت نظارت بیشتری قرار دارند، با این حال، بخش عمده تصادفات منجر به فوت توسط وسایل نقلیه شخصی اتفاق می‌افتد.» این آمار، ضرورت بازنگری در نظام نمرات منفی و تفکیک آن بر اساس نوع وسیله نقلیه را آشکار کرد.

یکی دیگر از ضعف‌های پیشین، عدم حساسیت کافی نسبت به تخلفات حادثه‌ساز بود، تخلفاتی مانند سرعت غیرمجاز شدید یا عبور از چراغ قرمز که می‌توانست به تصادفات مرگبار منجر شود، نمرات منفی یکسان با تخلفات کمتر خطرناک داشتند، این وضعیت، انگیزه کافی برای رعایت قوانین توسط برخی رانندگان ایجاد نمی‌کرد و باعث شده بود که علیرغم وجود قانون، تصادفات مرگبار همچنان ادامه یابد.

افزایش بازدارندگی برای رانندگان پرخطر

نظام جدید نمرات منفی که اخیراً توسط پلیس راه فراجا اعلام شده، با محوریت «تشدید نمرات منفی برای تخلفات حادثه‌ساز» طراحی شده است، در این نظام، علاوه بر حفظ ساختار کلی نمرات منفی، میزان امتیاز منفی برای رانندگان وسایل نقلیه عمومی و مسافری افزایش یافته و تفکیک مشخصی بین رانندگان خودرو‌های شخصی و عمومی ایجاد شده است.

به گفته سرهنگ محبی، «برای نمونه، عبور از چراغ قرمز برای خودرو‌های شخصی ۵ نمره منفی و برای خودرو‌های عمومی و مسافربری ۱۰ نمره منفی به همراه دارد، همچنین سرعت غیرمجاز بیش از ۳۰ کیلومتر بالاتر از حد مجاز برای خودرو‌های شخصی ۵ نمره منفی و برای خودرو‌های عمومی و مسافربری ۱۰ نمره منفی ثبت می‌کند» این اقدام نشان می‌دهد که پلیس قصد دارد حساسیت بیشتری نسبت به رفتار رانندگان پرخطر ایجاد کند و از وقوع حوادث جدی جلوگیری کند.

یکی از نکات مهم نظام جدید، تاکید بر عدم چشم‌پوشی از تخلفات حادثه‌ساز است، سرهنگ محبی در این باره گفت: «راننده‌ای که مجموع نمرات منفی‌اش به سقف قانونی برسد، گواهینامه‌اش توقیف و ملزم به گذراندن دوره‌های بازآموزی خواهد شد، هیچ‌گونه چشم‌پوشی برای تخلفات حادثه‌ساز وجود ندارد» این رویکرد، نشانگر جدیت پلیس در برخورد با رفتار‌های پرخطر رانندگان و اولویت‌بخشی به ایمنی عمومی است.

تفکیک نمرات منفی بر اساس نوع وسیله نقلیه، علاوه بر افزایش بازدارندگی، موجب ارتقای فرهنگ رانندگی نیز خواهد شد. رانندگان وسایل نقلیه عمومی و مسافری به دلیل مسئولیت جانی مسافران، همواره تحت نظارت بیشتری قرار دارند و رعایت قوانین برای آنها اهمیت بیشتری دارد، اما با توجه به آمار تصادفات، افزایش حساسیت در رفتار رانندگان خودرو‌های شخصی نیز ضروری به نظر می‌رسد تا خطرات ناشی از تخلفات پرخطر کاهش یابد.

اثرات مورد انتظار و پیام به رانندگان

اجرای نظام جدید نمرات منفی، علاوه بر بازدارندگی قانونی، پیام‌های اجتماعی و فرهنگی مهمی نیز دارد، سرهنگ محبی در پایان سخنان خود خطاب به رانندگان تأکید کرد: عبور از چراغ قرمز یا سرعت غیرمجاز فقط چند ثانیه صرفه‌جویی نیست، ممکن است یک عمر پشیمانی باشد، نمره منفی، ابزار تنبیهی پلیس نیست، ابزاری برای حفظ جان شما و دیگران است.

این پیام نشان می‌دهد که هدف پلیس تنها جریمه رانندگان نیست، بلکه حفاظت از جان افراد و کاهش خسارت‌های جانی و مالی ناشی از تصادفات است، تجربه نشان داده است که رانندگانی که تحت فشار قوانین بازدارنده و با نمرات منفی سنگین‌تر قرار می‌گیرند، رفتار ایمن‌تری در جاده‌ها دارند و احتمال وقوع تصادفات کاهش می‌یابد.

از سوی دیگر، اجرای این طرح می‌تواند به کاهش تصادفات منجر به فوت کمک کند، با توجه به اینکه رانندگان وسایل نقلیه عمومی جان ده‌ها مسافر را بر عهده دارند، تشدید نظارت و افزایش نمرات منفی برای تخلفات پرخطر، موجب ارتقای ایمنی در حمل‌ونقل عمومی نیز خواهد شد.

این اقدام می‌تواند اعتماد عمومی به سیستم حمل‌ونقل و ایمنی جاده‌ها را افزایش دهد و از سوی دیگر، موجب کاهش فشار روانی و اجتماعی ناشی از تصادفات مرگبار شود.

همچنین، الزام رانندگان به گذراندن دوره‌های بازآموزی پس از رسیدن به سقف نمرات منفی، فرصتی برای اصلاح رفتار رانندگی و آموزش مهارت‌های ایمنی فراهم می‌کند، این دوره‌ها به رانندگان کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتر نسبت به خطرات رانندگی پرخطر، رفتار ایمن‌تری داشته باشند و نقش موثری در پیشگیری از تصادفات ایفا کنند.

نظام جدید نمرات منفی، در واقع یک ابزار چندجانبه است، هم قانونی، هم فرهنگی و هم آموزشی، این نظام به رانندگان یادآوری می‌کند که رعایت قوانین رانندگی تنها یک الزام قانونی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی و اخلاقی است که می‌تواند از وقوع حوادث جبران‌ناپذیر جلوگیری کند.

اجرای نظام جدید نمرات منفی رانندگان، با تمرکز بر تخلفات حادثه‌ساز و افزایش حساسیت نسبت به رفتار رانندگان خودرو‌های شخصی و عمومی، گامی مهم در راستای کاهش تصادفات و افزایش ایمنی جاده‌ها محسوب می‌شود.

تفکیک نمرات منفی بر اساس نوع وسیله نقلیه، تشدید جریمه‌ها برای تخلفات پرخطر و الزام به گذراندن دوره‌های بازآموزی، ابزار‌های قانونی و فرهنگی مؤثری برای اصلاح رفتار رانندگان هستند.

همچنین، پیام پلیس به رانندگان مبنی بر اینکه نمره منفی تنها ابزار تنبیهی نیست بلکه وسیله‌ای برای حفظ جان خود و دیگران است، اهمیت رعایت قوانین و مسئولیت اجتماعی رانندگان را برجسته می‌کند، این رویکرد می‌تواند علاوه بر کاهش تصادفات مرگبار، فرهنگ رانندگی ایمن را تقویت کند و اعتماد عمومی به سیستم حمل‌ونقل را افزایش دهد.

به طور خلاصه، نظام جدید نمرات منفی نه تنها یک تغییر قانونی، بلکه یک تحول فرهنگی و اجتماعی در زمینه رانندگی است که هدف آن، حفظ جان مردم و ایجاد جاده‌هایی ایمن‌تر برای همه رانندگان و مسافران است.