گزارش|

سد کرج تشنه شد/ شمارش معکوس آغاز شد+فیلم

سد کرج قلب آبی استان البرز و منبع حیاتی تأمین آب شرب و کشاورزی میلیون‌ها نفر روزگاری با آب زلال و مناظر طبیعی‌اش، تفرجگاهی محبوب برای گردشگران بود، اما امروز با کاهش بارش‌ها و برداشت بی‌رویه این سد در آستانه خشک شدن کامل قرار دارد.

کد خبر: ۱۳۲۸۳۹۰

شنبه - ۱۷ آبان ۱۴۰۴ / November 08, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، صبح زود است و نسیم خنکی از دریاچه سد کرج می‌وزد، اما چشم‌ها جز سطح کم‌آب و بخش‌هایی خشک از دریاچه چیزی نمی‌بینند. جایی که روزی قایق‌ها با صدای خنده گردشگران در حرکت بودند، حالا زمین ترک‌خورده و خشک، سکوت را در خود فرو برده است.

یکی از ماهیگیران محلی دستش را روی صورتش می‌کشد و می‌گوید: ده سال است اینجا کار می‌کنم، اما چنین وضعی هرگز ندیده بودم. آب تقریبا تمام شده و اگر زود کاری نکنند، کار ما هم تمام می‌شود.

سد کرج ساخته‌شده در دهه ۱۳۴۰ از بزرگ‌ترین منابع آب سطحی کشور است و نقش حیاتی در تأمین آب شرب استان‌های البرز و تهران، کشاورزی و صنایع اطراف دارد. ارتفاع ۱۰۷ متر، طول تاج ۴۵۰ متر و ظرفیت بیش از ۲۰۱ میلیون متر مکعب، این سد را به یکی از ستون‌های امنیت آبی کشور تبدیل کرده است.

{$sepehr_media_3130250_600_400}

اما حالا این ستون در حال لرزش است، حجم آب ذخیره‌شده در سد به کمترین حد خود در دهه‌های اخیر رسیده و کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر مصرف فعلی ادامه پیدا کند، سد طی چند هفته آینده به نقطه بحرانی خواهد رسید.

از پرآبی تا خشکی مطلق

سال‌ها قبل سطح دریاچه سد کرج به قدری بود که قایق‌ها آزادانه در آن حرکت می‌کردند و خانواده‌ها در حاشیه، پیک‌نیک و تفریح می‌کردند، اما امروز کف آن نمایان شده و خطوط مشخصی که نشان‌دهنده کاهش شدید آب است، در سراسر طول سد دیده می‌شود.

کارشناسان منابع آب می‌گویند حجم ذخیره فعلی سد کمتر از ۳۰ درصد ظرفیت کل است و اگر بارش‌ها طی هفته‌های آینده افزایش نیابد وضعیت بسیار بحرانی خواهد بود.
{$sepehr_key_4160}
کامران حقی‌آبی کارشناس هواشناسی و منابع آب، می‌گوید: بارش‌های کم و برداشت بی‌رویه آب، سد کرج را به حالت هشدار کشانده است. اکنون نه تنها گردشگری کاهش یافته، بلکه صنایع و کشاورزی هم با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.

علل بحران سد کرج از بارش کم تا مدیریت ناکافی

سد کرج روزگاری با آب زلال و پر حجم خود، به نماد امنیت آبی استان البرز تبدیل شده بود، اما حالا کارشناسان منابع آب هشدار می‌دهند که سد در آستانه خشک شدن کامل قرار دارد، بررسی‌ها نشان می‌دهد چند عامل اصلی در این وضعیت نقش داشته‌اند.

کارشناسان بر این باورند طی پنج سال اخیر، آمار بارش‌ها در البرز به شدت کاهش یافته است، کاهش نزولات جوی باعث شده رودخانه کرج و منابع سطحی آب، توان تأمین ذخایر سد را نداشته باشند.

اما بارش کم تنها عامل نیست، برداشت بی‌رویه آب توسط کشاورزی پرمصرف و صنایع اطراف سد نیز فشار زیادی بر منابع آب وارد کرده است. برخی کشاورزان محلی از برداشت غیرمجاز و نبود نظارت کافی گلایه دارند و می‌گویند بدون کنترل دقیق، سال‌های آینده شرایط بدتر خواهد شد.

تغییرات اقلیمی نیز نقش پررنگی داشته است، افزایش دما و کاهش رطوبت هوا باعث تبخیر سریع‌تر آب سد شده و منابع طبیعی کاهش یافته‌اند.

کارشناسان تاکید می‌کنند که بدون مدیریت دقیق و برنامه‌ریزی جامع، سد کرج نمی‌تواند در برابر فشار‌های محیطی و انسانی مقاومت کند.

پیامد‌های اجتماعی و اقتصادی بحران

خشکی سد کرج فقط یک مساله محیط زیستی نیست؛ بلکه تبعات گسترده‌ای بر زندگی مردم، کشاورزی و صنعت منطقه گذاشته است.

کاهش ذخایر آب سد تأمین آب شرب چند میلیون نفر را در استان‌های البرز و تهران با مشکل مواجه کرده است. برخی مناطق با محدودیت آب روبه‌رو شده و مردم برای دسترسی به آب مجبور به صرفه‌جویی شدید شده‌اند.

بخش گردشگری سد نیز دچار رکود شده است، جایی که روزی خانواده‌ها و گردشگران برای پیک‌نیک و قایق‌سواری به آنجا می‌آمدند، اکنون زمین خشک و آب کم‌رنگ سد، فرصتی برای تفریح باقی نگذاشته است. کسب‌وکار‌های محلی گردشگری از کاهش درآمد و مشتریان ناراضی خبر می‌دهند.

از سوی دیگر محیط زیست منطقه در معرض تهدید است. کاهش آب سد، پوشش گیاهی و جانوری اطراف دریاچه و تالاب‌ها را به شدت تحت تأثیر قرار داده و بخش‌هایی از این اکوسیستم در معرض نابودی هستند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر اقدامات فوری برای مدیریت منابع آب انجام نشود، اثرات زیست‌محیطی این بحران غیرقابل بازگشت خواهد بود.

ایستادن کنار سد کرج چیزی فراتر از دیدن یک دریاچه خشک است، صدای خش خش زمین ترک‌خورده و منظره‌ای که روزی پر از زندگی و آب بود، حالا سکوتی سنگین دارد.

سد کرج با ظرفیت بالا و طراحی مهندسی دقیق، سال‌ها به‌عنوان نماد مدیریت منابع آب در البرز شناخته می‌شد. اما اکنون، کاهش ذخیره آب و برداشت بیش از حد باعث شده سد با وضعیتی بی‌سابقه روبه‌رو شود.

برخی معتقدند این شرایط نمونه‌ای از اثرات تغییرات اقلیمی و سوءمدیریت منابع آب است. سد کرج دیگر تنها یک منبع تأمین آب نیست، بلکه نمادی از بحران آب در کشور است.

سد کرج قلب آبی استان البرز و تهران، اکنون در آستانه خشک شدن است، کاهش ذخایر آب، تهدید برای تأمین شرب، کشاورزی، صنعت و محیط زیست ایجاد کرده و زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

تنها با مدیریت صحیح، صرفه‌جویی عمومی و استفاده بهینه از منابع جایگزین می‌توان از خشک شدن کامل سد جلوگیری کرد.

سد کرج که روزی با آب زلال و مناظر طبیعی‌اش نماد امنیت و توسعه بود، اکنون با خشکی و بحران روبه‌روست بحران کم‌آبی که اثرات آن زندگی مردم، اقتصاد و محیط زیست را تهدید می‌کند.

سد کرج در وضعیت هشدار/ ذخایر آب کمتر از ۱۰ درصد شد

داوود نجفیان مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با بیان اینکه استان درگیر یکی از سخت‌ترین سال‌های آبی پنجاه سال اخیر است، افزود: این وضعیت ناشی از تداوم خشکسالی، کاهش شدید بارندگی و افزایش مصرف آب به دلیل رشد جمعیت است.

نجفیان درباره وضعیت فعلی سد کرج توضیح داد: از مجموع ۱۸۰ میلیون مترمکعب ظرفیت ذخیره این سد، تنها حدود ۱۷ میلیون مترمکعب پر است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۹۰ میلیون مترمکعب بوده است. این کاهش ۸۱ درصدی، نشان‌دهنده بحران جدی در منابع آبی استان است.

وی با اشاره به پیش‌بینی‌های بارشی گفت: امیدواریم بارندگی‌های پیش‌بینی‌شده از آبان‌ماه آغاز شود و بتوانیم در فصل پاییز و بهار سال آینده، شاهد بهبود وضعیت ذخایر آبی باشیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز همچنین تاکید کرد که کاهش آب‌های سطحی باعث فشار مضاعف بر منابع آب زیرزمینی شده است.

نجفیان با اشاره به اینکه  چهار محدوده در استان از نظر منابع آب زیرزمینی در وضعیت بحرانی قرار دارند، عنوان کرد: برای مقابله با این وضعیت، کارگروه سازگاری با کم‌آبی جلسات مستمری برگزار می‌کند تا بارگذاری بر منابع زیرزمینی کاهش یابد.

وی با هشدار نسبت به افزایش تنش‌های آبی در استان افزود: امسال یکی از دشوارترین سال‌های آبی دهه‌های اخیر است و لازم است همه دستگاه‌ها و شهروندان با همدلی، مدیریت مصرف را جدی بگیرند.

نجفیان بر لزوم صرفه‌جویی عمومی تاکید کرد و یادآور شد: ایران تنها یک‌سوم میانگین جهانی از نظر منابع آبی ظرفیت دارد، اما مصرف آب شرب در کشور نزدیک به دو برابر متوسط جهانی است، اگر تنها ۲۰ درصد صرفه‌جویی کنیم، می‌توانیم از بروز بحران‌های شدید آبی جلوگیری کنیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای البرز با بیان اینکه وضعیت فعلی سد کرج نمونه‌ای از اثرات خشکسالی و مدیریت ناکافی منابع آب است، هشدار داد: اگر تدابیر فوری اتخاذ نشود، استان البرز در سال‌های آینده با مشکلات جدی‌تری در تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت مواجه خواهد شد.