دستگاه ایرانی که خطای انسانی را حذف می‌کند: پیشگامی هوش مصنوعی در علم سطح

یک تیم ایرانی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی، دستگاهی تولید کرده که می‌تواند ویژگی‌های سطوح را بدون دخالت کاربر و با دقتی بی‌سابقه اندازه‌گیری کند.

کد خبر: ۱۳۲۸۴۵۲

دوشنبه - ۱۹ آبان ۱۴۰۴ / November 10, 2025

امیر بحرینی، دکتری مهندسی مکانیک از دانشگاه تهران و عضو هیئت مدیره یک شرکت فعال در حوزه تجهیزات آزمایشگاهی و مهندسی سطح، در گفت‌و‌گو با خبرنگار دانش و فناوری خبرگزاری دانشجو، درباره تازه‌ترین محصول این شرکت گفت: دستگاه اندازه‌گیری زاویه تماس و کشش سطحی که اخیراً رونمایی شده، مجهز به ماژول هوش مصنوعی است و برای مشخصه‌یابی سطوح استفاده می‌شود. به زبان ساده، این دستگاه تعیین می‌کند آیا یک سطح ویژگی آب‌دوستی یا آب‌گریزی دارد. این کار از طریق اندازه‌گیری زاویه تماس انجام می‌شود؛ زاویه‌ای که بین قطره‌ای از مایع روی سطح و سطح موردنظر تشکیل می‌شود.

وی توضیح داد که این زاویه با کمک آنالیز تصویر و نرم‌افزاری که برای دستگاه توسعه یافته اندازه‌گیری می‌شود و افزود:ماژول هوش مصنوعی در دستگاه کمک می‌کند تا خطای انسانی ناشی از تعیین دستی نقطه تلاقی قطره و سطح حذف شود. به این ترتیب دقت آزمایش و تکرارپذیری آن افزایش می‌یابد و نتایج قابل اعتمادتر می‌شود.

بحرینی در ادامه به سابقه تولید این دستگاه اشاره کرد: این محصول بیش از هفت تا هشت سال در مجموعه ما در حال توسعه بوده و هر سال قابلیت‌های آن بهبود یافته است. تلاش شده باگ‌های احتمالی که در ابتدای عمر محصول وجود داشت حذف شوند تا به یک محصول بالغ و پخته برسیم. خوشبختانه طی سال‌های گذشته این بلوغ حاصل شده و تاکنون چند ده دستگاه به پژوهشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی کشور ارائه شده است.

وی درباره نسخه جدید دستگاه گفت: در نسخه تازه، با تکیه بر داده های متعدد حاصل از سال‌ها تجربه با سطوح مختلف، ماژول هوش مصنوعی اضافه شده است. این امر باعث شده دستگاه همگام با تکنولوژی‌های روز دنیا عمل کند و نتایج دقیق‌تر و قابل اطمینان‌تری برای تحقیقات علمی و کاربرد‌های صنعتی ارائه دهد.

بحرینی درباره تفاوت دستگاه با نمونه‌های خارجی اظهار داشت: دستگاه‌های مشابه توسط کمپانی‌های شناخته‌شده دنیا تولید می‌شوند، اما برای کاربران داخلی ما با قیمت بسیار پایین‌تر ارائه می‌شود که صرفه‌جویی ارزی قابل توجهی نیز ایجاد می‌کند؛ برآورد شده که حدود دو و نیم میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی صورت گرفته است. همچنین ماژول هوش مصنوعی اضافه شده، محصول را در میان نمونه‌های داخلی بی‌رقیب کرده و در سطح بین‌المللی هم رقبای محدودی دارد. از نظر عملکرد، طبق گزارش‌ها و تجربه کاربران، دستگاه ما در بسیاری از موارد دقیق‌تر و قابل اطمینان‌تر از نمونه‌های خارجی عمل می‌کند.

وی در خصوص ساختار دستگاه گفت:دستگاه ما ماژولار است و به عنوان یک دستگاه ماژولار مجهز به هوش مصنوعی، جزو پیشگامان عرصه علم سطح در دنیا محسوب می‌شود.

بحرینی همچنین درباره تیم و نیروی انسانی شرکت گفت: تیم ما متشکل از دانشجویان و فارغ‌التحصیلان بهترین دانشگاه‌های کشور، عمدتاً دانشگاه تهران، و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های تهران و خواجه نصیرالدین طوسی است. تعداد اعضای شرکت بین ۱۰ تا ۱۵ نفر است و تمرکز اصلی ما بر دانش سطح و نانومهندسی است.

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار درباره حمایت‌ها افزود: ما پیوسته در ارتباط نزدیک با معاونت علمی ریاست جمهوری و ستاد توسعه فناوری نانو بوده‌ایم و این ارتباط به ما امکان داده هم از نظر تحقیقاتی و هم توسعه محصول در مسیر صحیح حرکت کنیم.

بحرینی در بخش دیگری از گفت‌و‌گو توصیه‌ای برای جوانان ارائه کرد: همه چیز بستگی به هدف‌گذاری دارد. اگر جوانان علاوه بر بعد مالی، هدفشان پیشبرد علمی و فناوری کشور باشد و خود را درگیر این مسیر کنند، می‌توانند سهمی از توسعه علمی کشور را بر عهده بگیرند. البته این به معنای انزوا نیست؛ باید در تعامل پیوسته با تکنولوژی‌های روز دنیا و دانشگاه‌ها و مراکز علمی جهان باشند و از ظرفیت‌های بین‌المللی استفاده کنند، در حالی که به نسل خود و آینده کشور نیز فکر کنند تا پیشرفت کشور متوقف نشود.

بحرینی در پایان گفت: تلاش ما این است که با ترکیب دانش، تجربه و فناوری‌های روز دنیا، تجهیزات آزمایشگاهی و ابزار‌هایی ارائه دهیم که نتایج دقیق و قابل اطمینانی داشته باشند و تحقیقات علمی و صنعتی کشور را به سطح بالاتری برسانند.