از پسماند نیشکر تا سوخت زیستی؛ نوآوری ایرانی در دل کارون

مرکز نوآوری کشت و صنعت کارون با هدف تبدیل پسماند‌های نیشکر به ثروت و ارتقای بهره‌وری آب در کشاورزی آغاز به کار کرده است.

کد خبر: ۱۳۲۸۸۵۰

يکشنبه - ۱۸ آبان ۱۴۰۴ / November 09, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، محمود شمیلی، رئیس مرکز نوآوری و توسعه کشت و صنعت کارون، از ایجاد این مرکز با هدف استفاده از طرح‌ها و ایده‌های نوآورانه در جهت توسعه زیرساخت‌های جدید در کشت و صنعت کارون خبر داد.

وی گفت: «مرکز نوآوری و توسعه کشت و صنعت کارون با هدف بهره‌گیری از طرح‌ها و ایده‌هایی که بتواند در ایجاد زیرساخت‌های جدید این مجموعه مؤثر باشد، ایجاد شده است. تاکنون حدود ۱۰ طرح در این مرکز به نتیجه رسیده که یکی از آنها تولید بایوچار از فرآورده‌های جانبی نیشکر از جمله باگاس و پسماند‌های گیاهی است.»

وی افزود: «در فرآیند تولید بایوچار، یکی از محصولات جانبی سرکه و دیگری سوخت زیستی یا همان بایو دیزل است. اساس این طرح بر استفاده از مواد آلی حاصل از بقایای گیاهی است. گیاهان در طول دوره رشد خود مقادیر زیادی مواد غذایی از آب و خاک جذب کرده و در ساختار خود ذخیره می‌کنند. بایوچار قادر است این مواد مغذی را دوباره در خاک آزاد کند و امکان جذب مجدد آن توسط گیاه را فراهم سازد. همچنین بایوچار موجب افزایش نگهداری آب در خاک می‌شود و در نتیجه راندمان مصرف آب و کود را بالا برده و مصرف کود‌های شیمیایی را کاهش می‌دهد.»

شمیلی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: «حدود ۶۰ درصد شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور نتوانسته‌اند به فعالیت خود ادامه دهند. در شهرک‌های صنعتی، اغلب این شرکت‌ها با سرمایه‌گذاری شخصی و با استفاده از تسهیلات بانکی ایجاد شدند، اما به‌دلیل ضعف در رقابت‌پذیری ناشی از واردات بی‌رویه و کالا‌های ارزان‌قیمت خارجی، از عرصه تولید خارج شده و اغلب بدهکار بانک‌ها شده‌اند.»

وی در ادامه درباره ساختار مرکز نوآوری کشت و صنعت کارون اظهار کرد: «مرکز نوآوری و توسعه‌ای که در مجموعه کارون ایجاد کرده‌ایم، مخصوص خود کشت و صنعت است. ممکن است در آینده زمینه ارائه خدمات به خارج از مجموعه نیز فراهم شود، اما در حال حاضر تمرکز ما بر داخل مجموعه است. در این مرکز تلاش کرده‌ایم از نخبگان دانشگاهی و اساتید دارای ایده استفاده کنیم و تیم‌های اجرایی نیز از میان همکاران صنعتی خودمان انتخاب شده‌اند. به‌عبارتی تلفیقی از دانش دانشگاهی و تجربه صنعتی را در کنار هم به کار گرفته‌ایم.»

رئیس مرکز نوآوری و توسعه کشت و صنعت کارون از راه‌اندازی نظام پیشنهادات در مجموعه خبر داد و گفت: «نظام پیشنهادات به همکاران ما این امکان را می‌دهد تا ایده‌ها و پیشنهاد‌های خود را که قابلیت تبدیل به فعالیت اقتصادی دارند، ارائه دهند. این پیشنهاد‌ها در شورای علمی مرکز بررسی و امکان‌سنجی می‌شود و در صورت تأیید برای اجرا به مدیرعامل کشت و صنعت ابلاغ خواهد شد.»

شمیلی درباره زمان آغاز به کار این مرکز افزود: «حدود سه ماه است که فعالیت رسمی مرکز آغاز شده و از همه نخبگان کشور که ایده و توانمندی دارند دعوت کرده‌ایم تا از ظرفیت‌های موجود برای تولید محصولات جدید استفاده کنند.»

وی به ظرفیت‌های فراوان نیشکر در کشور اشاره کرد و گفت: «درخت محصولات نیشکر حدود ۱۴۵ محصول قابل‌استخراج دارد که ما آنها را شناسایی کرده‌ایم. یعنی می‌توان از پسماند‌های نیشکر، پس از استخراج شکر، ۱۴۵ محصول مختلف تولید کرد.»

رئیس مرکز نوآوری در خصوص روند تجاری‌سازی محصولات جدید اظهار داشت: «قبل از ورود به فاز تولید اقتصادی، باید طرح‌ها در مقیاس پایلوت اجرا شوند. طرح تولید بایوچار مراحل اولیه خود را با موفقیت پشت سر گذاشته و وارد فاز توسعه اقتصادی خواهد شد. پس از انجام کار‌های ثبت، اخذ مجوز‌های لازم و گسترش فاز تولید، این طرح می‌تواند در مدت کوتاهی به تولید انبوه برسد. تمام قطعات استفاده‌شده در این پروژه ایرانی بوده و توسط نخبگان داخلی طراحی و مونتاژ شده است.»

وی با اشاره به میزان پسماند نیشکر در خوزستان گفت: «در استان خوزستان حدود یک میلیون تن پسماند نیشکر تولید می‌شود. با اجرای این طرح می‌توان بخشی از این پسماند‌ها را به محصولات مفید تبدیل کرد. پیش از این نیز اقدامات موثری برای افزایش راندمان مصرف آب انجام داده‌ایم، به‌طوری‌که مجموعه کشت و صنعت کارون در حال حاضر کمترین میزان مصرف آب و بالاترین میزان تولید را در میان مجموعه‌های استان دارد. استفاده از بایوچار می‌تواند در نگهداشت آب و مواد غذایی در خاک نیز مؤثر باشد و راندمان را باز هم افزایش دهد.»

شمیلی درباره همکاری با دانشگاه‌ها نیز گفت: «هدف ما این است که از ظرفیت پایان‌نامه‌های دکتری در اجرای طرح‌ها استفاده کنیم. دفترچه اولویت‌های تحقیقاتی و اجرایی را به دانشگاه‌های مختلف ارائه می‌دهیم تا دانشجویان دکتری خود را در راستای این نیاز‌ها هدایت کنند و از زیرساخت‌ها و حمایت‌های مرکز بهره‌مند شوند.»

در پایان، وی درباره حمایت‌های مالی از شرکت‌های نوآور اظهار داشت: «با ایجاد مرکز نوآوری، از معافیت‌های مالیاتی برخوردار خواهیم شد و قصد داریم صندوق ذخیره‌ای در مرکز ایجاد کنیم تا منابع حاصل از این معافیت‌ها در آن ذخیره شود. این صندوق به افراد دارای ایده، اما فاقد سرمایه لازم کمک خواهد کرد تا بتوانند طرح‌های خود را به مرحله اجرا برسانند.»