پزشکی از راه دور وارد مرحله‌ای تازه شد؛ انجام نخستین جراحی رباتیک سکته مغزی

یک سیستم رباتیک پیشرفته، اولین ترومبکتومی از راه دور و فراتر از اقیانوس اطلس را انجام می‌دهد و دسترسی به مراقبت‌های نجات‌بخش سکته مغزی را از نو تعریف می‌کند.

کد خبر: ۱۳۲۹۸۵۸

چهارشنبه - ۲۱ آبان ۱۴۰۴ / November 12, 2025

به گزارش خبرنگار دانش و فناوری خبرگزاری دانشجو، یک ربات به تازگی اقیانوس اطلس را در یک چشم به هم زدن فرو ریخته است و درمان سکته مغزی از راه دور را بیش از پیش به واقعیت نزدیک کرده است.

ساعاتی پس از آنکه پروفسور آیریس گرونوالد از داندی اولین ترومبکتومی از راه دور جهان را روی جسد انسان انجام داد، اتفاق مهم دیگری رخ داد.

آزمایش موفقیت‌آمیز او ثابت کرد که می‌توان رگ مسدود شده در مغز را بدون نیاز به حضور متخصص در نزدیکی بیمار، باز کرد.

این موفقیت بزرگ با تکیه بر یک سیستم رباتیک ساخته شده توسط شرکت لیتوانیایی MedTech، Sentante، محقق شد.

پروفسور گرونوالد با استفاده از این دستگاه از یک سایت دورافتاده در دانشکده پزشکی بیمارستان ناینولز، نشان داد که مراقبت‌های اندوواسکولار سکته مغزی را می‌توان از راه دور و با دقت جراحی واقعی ارائه داد.

سپس لحظه‌ای فرا رسید که این حوزه را تغییر داد: دکتر ریکاردو هانل، با همکاری گرونوالد، اولین ترومبکتومی ترانس‌آتلانتیک جهان را بر روی یک مدل جسد انسانی در مرکز تحقیقات درمان هدایت‌شده با تصویر داندی (IGTRF) از مرکز پزشکی باپتیست در جکسون‌ویل، فلوریدا انجام داد.

افزایش دقت در مسافت‌های طولانی

پلتفرم سنتانته از سیم‌های راهنما و کاتتر‌های استاندارد متصل به یک سیستم حسی استفاده می‌کند که حرکات دست جراح را ثبت می‌کند. یک ربات کنار تخت، این حرکات را در زمان واقعی تقلید می‌کند.

برخلاف ربات‌های جراحی مبتنی بر جوی‌استیک، این سیستم بازخورد نیروی واقعی را مستقیماً به نوک انگشتان جراح ارسال می‌کند و مقاومت ظریفی را که در جراحی دستی احساس می‌شود، شبیه‌سازی می‌کند.

یک متخصص آموزش‌دیده فقط نیاز دارد قبل از اینکه یک متخصص نورواینترونشن از راه دور کار را به دست بگیرد، دسترسی شریانی را فراهم کند.

گرونوالد گفت: «به عنوان یک متخصص مداخله عصبی، بسیار قابل توجه است که از طریق یک رابط رباتیک، همان کنترل و مقاومت دقیقی را که در طول یک عمل زنده احساس می‌کنید، حس می‌کنید. فناوری سنتانته واقعاً شکاف بین اپراتور و بیمار را، صرف نظر از فاصله، پر می‌کند.»

هر ساله حدود ۱۵ میلیون نفر دچار سکته مغزی می‌شوند. در بریتانیا، بار اجتماعی-اقتصادی ناشی از آن سالانه ۲۶ میلیارد پوند تخمین زده می‌شود.

ترومبکتومی درمان استاندارد طلایی برای انسداد‌های بزرگ رگ است، اما دسترسی به آن همچنان محدود است. در اسکاتلند، تنها ۲۱۲ ترومبکتومی در سال ۲۰۲۴ انجام شد که تنها ۲.۲٪ از بیماران سکته مغزی ایسکمیک را شامل می‌شد.

یک عامل محدودکننده کلیدی، کمبود متخصصان مغز و اعصاب مداخله‌ای است. برای بسیاری از بیماران، سفر‌های طولانی به نزدیکترین مرکز تخصصی، به قیمت از دست دادن بافت مغزی حیاتی آنها تمام می‌شود.

گرونوالد گفت: «زمانی که بیماران به یک مرکز تخصصی می‌رسند، اغلب مغزی برای نجات باقی نمانده است. هر شش دقیقه تأخیر در دریافت درمان معادل ۱٪ کاهش احتمال نتیجه خوب است.»

رباتیک شکاف را پر می‌کند

او اضافه کرد: «برای مثال، اینجا در داندی ما شمال اسکاتلند را پوشش می‌دهیم - بنابراین بیماری که از اینورنس یا یکی از جزایر می‌آید، باید مسافت زیادی را طی کند.»

سیستم‌های رباتیک مانند سنتانته می‌توانند به متخصصان اجازه دهند تا بیماران را از راه دور درمان کنند، به جای اینکه آنها را در مناطق وسیع جابجا کنند.

دکتر هانل گفت: «مداخله عصبی از راه دور به ما این امکان را می‌دهد که این شکاف را کاهش دهیم و دسترسی خود را به یکی از تأثیرگذارترین عمل‌های جراحی در نوع بشر - ترومبکتومی - افزایش دهیم. انجام عمل جراحی از ایالات متحده تا اسکاتلند با تأخیر ۱۲۰ میلی‌ثانیه (در حد یک چشم به هم زدن) واقعاً قابل توجه است.»

مرکز آموزش جهانی فدراسیون جهانی درمان مداخله‌ای سکته مغزی داندی (IGTRF) از طریق مدل سکته مغزی انسان با تزریق خون به کل بدن، محیطی واقع‌گرایانه را فراهم می‌کند.

ادوارداس ساتکائوسکاس، یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل سنتانته، گفت: «برای سکته مغزی ایسکمیک، تفاوت بین ترخیص از بیمارستان و یک عمر ناتوانی می‌تواند تنها دو تا سه ساعت باشد.»

با سنتانته، متخصص از طریق یک شبکه امن به بیمار مراجعه می‌کند و کل عمل را از راه دور انجام می‌دهد.

پلتفرم سنتانته در حال طی کردن مسیر‌های نظارتی است و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای سیستم سکته مغزی آن، عنوان «دستگاه پیشگام» (Breakthrough Device Designation) را اعطا کرده است.