گزارش|

بازار داغ شایعات مهاجرت اساتید / وقتی رسانه‌های اصلاح طلب می‌خواهند از آب گل آلود ماهی بگیرند

«مهاجرت اساتید» کلید واژه‌ای که این روز‌ها در محافل رسانه‌ای و فضای مجازی تکرار می‌شود موضوعی که مطرح شدن آن بدون آگاهی برخی رسانه‌ها نگرانی را به جامعه علمی کشور منتقل می‌کند.

کد خبر: ۱۳۳۱۸۳۹

يکشنبه - ۲۵ آبان ۱۴۰۴ / November 16, 2025

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو،«مهاجرت اساتید» کلید واژه‌ای که این روز‌ها در محافل رسانه‌ای و فضای مجازی تکرار می‌شود موضوعی که مطرح شدن آن بدون آگاهی برخی رسانه‌ها نگرانی را به جامعه علمی کشور منتقل می‌کند.

اما موضوع مهاجرت اساتید از کجا آغاز شد؟ کلید واژه مهاجرت اساتید از آنجایی شروع شد که رئیس دانشگاه شریف در پاسخ به علت کاهش مقالات علمی این دانشگاه و سقوط رتبه علمی در رتبه بندی های جهانی موضوع مهاجرت اساتید این دانشگاه را مطرح و اعلام کرد به دلیل قطع همکاری تعدادی از اساتید این دانشگاه در یک بازه زمانی مشخص، تعداد مقالات تولید شده کاهش پیدا کرد و همین باعث پایین آمدن رتبه دانشگاه شریف در رتبه بندی های جهانی شد از جمله رتبه بندی، ISI، QSt ، تایمز و سایر سایت های علمی معتبر جهان.

علت سقوط رتبه علمی دانشگاه شریف چه بود؟

مسعود تجریشی، سرپرست دانشگاه شریف در گفت‌و‌گو با خبرنگار SNNTV در خصوص علت سقوط رتبه علمی این دانشگاه گفت: در گذشته، دانشگاه‌ها بیشتر بر اساس تعداد مقالات علمی رتبه‌بندی می‌شدند. برای مثال می‌گفتیم رتبه‌مان شانزدهم است، اما حالا رتبه‌مان به هفدهم کاهش یافته، چرا؟ چون تعداد مقالات کم شده. اما باید گفت مقالات تنها یکی از معیار‌های ارزیابی دانشگاه‌ها هستند.

وی افزود: ما استادانی می‌خواهیم که فقط مقاله ننویسند! استادانی که در دانشگاه‌های معتبر دانشجویان تحصیلات تکمیلی را راهنمایی کنند، دروس جدید طراحی کنند، قرارداد‌های صنعتی امضا کنند و به حل مشکلات جامعه بپردازند.

{$sepehr_media_3146179_600_400}

پس از مطرح شدن این موضوع وزیر علوم در پاسخ به علت مهاجرت اساتید که ازسوی برخی مسئولان دانشگاهی مطرح می شود را متنوع عنوان کرد و علت اصلی آن را معیشت اساتید عنوان کرد.

{$sepehr_media_3146190_600_400}

بیشتر بخوانید

سیمایی صراف:مهاجرت وقتی خطرناک است که با اکراه و اجبار باشد

مهاجرت اساتید دانشگاه؛ زنگ خطرخاموش برای آینده علمی ایران

پس از مطرح شدن این موضوع آمارهای غیر رسمی از مهاجرت اساتید در برخی رسانه ها اوج گرفت و حتی آمارها به تعداد مهاجرت هفته ای یک نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه شریف رسید.

هفته‌ای یک استاد دانشگاه را ترک می‌کند

کارن ابری‌نیا، دبیر کانون صنفی استادان دانشگاهی ایران و ابراهیم آزادگان، استاد دانشگاه صنعتی شریف در نشستی اعلام کرد: در سه سال اخیر ما با یک فاجعه در دانشگاه شریف مواجه شدیم، نزدیک به ۷۰ نفر از اساتید دانشگاه را ترک کردند و هنوز نتوانستیم جایگزین مناسبی برای آنها پیدا کنیم.خیلی‌های‌شان می‌گویند ما برای فرصت مطالعاتی دانشگاه را ترک کردیم، یا برای کنفرانسی به خارج از کشور دعوت شدیم، ولی برنگشتند و سر کلاس نمی‌آیند.

این روز‌ها هفته‌ای یک استاد دانشگاه را ترک می‌کند، آنها یا مرخصی بدون حقوق می‌گیرند یا می‌گویند فعلاً دانشگاه نمی‌آییم، این آمار را چند رو قبل گرفتم. من فکر می‌کردم اگر رئیس‌جمهور ما پرفسور است و معاون اول دولت دکتر عارف یک دانشگاهی هست اتفاق‌های خوبی می‌افتد، اما عملاً در دانشگاه هیچ اتفاقی نیفتاد، یعنی یکسال طول کشید که رئیس دانشگاه عوض شود، دراین مدت همان تیم قبلی با همان سیاستگذاری و سیستم امنیتی بسته قبلی به کار خود ادامه دادند، به‌تازگی نزدیک دو سه هفته‌ای هست که رئیس دانشگاه عوض شده است.

چند روز قبل یکی از استاد‌های جوانِ ما که برای فرصت پژوهشی به آمریکا رفته بود را در دانشگاه دیدم، گمان کردم برگشته است، اما متوجه شدم در یک شرکت فناوری مربوط به رباتیک جذب شده است. اعضای هیات علمی به‌دلایل مختلف از دانشگاه می‌روند و در خارج از کشور این استادان را جذب می‌کنند.

نه فقط دانشگاه تهران به‌طورکلی از سال ۱۳۹۷ – ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ – ۱۴۰۳ از میان ۶ هزار استاد در رشته‌های فنی مهندسی در دانشگاه‌های برتر یک هزار و ۵۰۰ نفر به‌عبارتی ۲۵ درصد آنها مهاجرت کردند. در دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه تهران حدود ۱۰ نفر از اساتید یا خودشان را بازنشسته کردند و مهاجرت کردند یا این‌که در فرصت مطالعاتی بودند و برنگشتند. من مهاجرت را به زخمی تشبیه می‌کنم که بر پیکر دانشگاه‌ها وارد شده و دارد عمیق‌تر هم می‌شود.

۱۲ هزار استاد مهاجرت کردند!

حتی غلامرضا ظریفیان، معاون پیشین وزیر علوم در بیست‌ویکمین مجمع عمومی انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها گفت: «اکوسیستم و حکمرانی آموزش عالی تغییرات اساسی کرده و با نگاه گذشته نمی‌توانیم دانشگاه را مدیریت کنیم و این اکوسیستم جدید نیازمند اختیارات ویژه است.»

این آمار نشان می‌دهد از مجموع ۱۲ هزار استاد مهاجرت‌کرده، بیش از هفت هزار و ۲۰۰ نفر از سال ۱۴۰۰ تا امروز ایران را ترک کرده‌اند؛ رقمی که به‌معنای خروج میانگین سالانه حدود یک هزار و ۸۰۰ عضو هیئت علمی است.

دانشگاه شریف: میانگین مهاجرت اساتید کمتر از ۱۰ نفر در سال است

اینها آماری است که برخی بدون اینکه رسمیت داشته باشد و بدون آگاهی و فقط برای دیده شدن موضوعات در رسانه ها مطرح می کنند در صورتی که پس از اعلام این آمار مسئولان دانشگاه شریف نسبت به آن موضع گرفتند و آمارها را تکذیب کردند که آمار رسمی که دانشگاه شریف در پاسخ به جوسازی های رسانه ای اعلام کرده به شرح زیر است:

به‌صورت میانگین، هر سال بین ۱۵ تا ۲۵ نفر عضو هیئت علمی جدید به جمع همکاران علمی دانشگاه می‌پیوندند. البته در یکی دو سال نخست همکاری، به‌صورت طبیعی تعدادی از این افراد به دلایل مختلف از جمله فرصت‌های کاری خارج از کشور، تغییر مسیر شغلی یا عدم تمایل به ادامه همکاری، از دانشگاه جدا می‌شوند. به‌طور معمول از میان ۱۵ تا ۲۵ جذب سالانه، حدود ۴ تا ۵ نفر در همان سال‌های ابتدایی از مجموعه خارج می‌شوند.

براساس آمار کارگزینی، دانشگاه صنعتی شریف در حال حاضر حدود ۴۶۰ عضو هیئت علمی دارد. البته بخشی از این افراد در مقاطع زمانی مختلف ممکن است حضور فعال نداشته باشند؛ برای مثال برخی در فرصت مطالعاتی هستند، عده‌ای مأمور به سایر نهاد‌ها شده‌اند یا از مرخصی بدون حقوق استفاده می‌کنند. طبیعی است که بخشی از اعضا نیز در بازه‌های زمانی کوتاه غیبت دارند که مطابق آیین‌نامه می‌تواند مبنای قطع همکاری قرار گیرد، اما سیاست دانشگاه در این زمینه انعطاف‌پذیری و نهایت همکاری است. ما معمولاً برای بازگشت اعضا فرصت قائل می‌شویم و ترجیح می‌دهیم با حفظ ارتباط علمی، امکان بازگشت آنان فراهم باشد.

از میان حدود ۴۶۲ عضو هیئت علمی، حدود ۶۰ تا ۶۵ نفر در دانشگاه حضور ندارند که این مجموعه شامل مأموریت، فرصت مطالعاتی، مرخصی و غیبت می‌باشد در این میان نزدیک به ۴۰۰ نفر نیز به‌صورت تمام‌وقت در دانشگاه فعالیت دارند.

از سال ۱۳۹۶ تاکنون نیز در مجموع حدود ۵۰ مورد قطع همکاری قطعی ثبت شده است که میانگین آن کمتر از ۱۰ نفر در سال است.

مهاجرت اساتید بعد سیاسی به خود گرفته

علی شمس الدینی، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس در خصوص مطرح شدن آماری از مهاجرت اساتید گفت:باید دید که این آمار به چه صورت به‌دست آمده. وقتی می‌گوییم هفته‌ای یک نفر از اساتید مهاجرت می‌کنند، یعنی سالانه ۵۲ نفر از اساتید از ایران می‌روند!

وی افزود: باید دید که چقدر جذب در مقابل آن وجود دارد. تا به حال استادی ندیده‌ام که به‌خاطر قرآن پرسیدن از او بخواهند برود. برفرض که این آمار درست باشد، آیا این مهاجرت‌ها دائمی است؟

این استاد دانشگاه اضافه کرد: در دیگر کشور‌ها نیز لزوماً این‌طور نیست که یک نفر در آنجا درس بخواند و بماند. بسیاری برای ادامه تحصیل به دیگر کشور‌ها مهاجرت می‌کنند.

بیشتر بخوانید

برخی از آمار‌های مهاجرت اساتید که مطرح می‌شود به خاطر گروکشی‌ها و دعوا‌های سیاسی است

هفته‌ای یک نفر از خارج از کشور به دانشگاه تربیت مدرس باز می‌گردد

بازار شایعات در مورد مهاجرت اساتید داغ است و برخی افراد آمار‌هایی را مطرح می‌کنند و مسئولان دانشگاهی تکذیب می‌کنند در نهایت باید بگوییم آماری که مطرح می‌شود از مهاجرت نخبگان و اساتید صحت ندارد چرا که این تعداد اگر بخواهند روزانه و یا هر هفته از کلاس‌های درس دانشگاه خارج شوند دیگر هیات علمی در دانشگاه باقی نمی‌ماند درصورتی که درخواست جذب اساتید به گفته مرکز جذب وزارت علوم هر سال نسبت به سال قبل استقبال بیشتری صورت می‌گیرد.

با توجه به اینکه موضوع مهاجرت اساتید مورد توجه قرار گرفته است خبرگزاری دانشجو طی سلسله گفت‌و‌گو‌ها و میزگرد‌هایی از اساتید دانشگاه‌ها و مسئولین دانشگاه موضوع مهاجرت اساتید را پیگیری خواهد کرد.