قفل بزرگ بنادر باز می‌شود؟ هوشمندسازی برای پایان معطلی‌های بی‌منطق

با اجرای طرح ملی هوشمندسازی، بنادر کشور در آستانه تحول قرار گرفته‌اند؛ طرحی که با حذف فرایند‌های زائد و یکپارچه‌سازی اطلاعات، وعده می‌دهد معطلی‌های طولانی ترخیص کالا به پایان برسد و ورود و خروج محموله‌ها مانند تردد مسافر روان و بدون توقف انجام شود.

کد خبر: ۱۳۳۱۹۷۰

يکشنبه - ۲۵ آبان ۱۴۰۴ / November 16, 2025

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، دبیر برنامه ملی توسعه اقتصاد دریامحور و دبیر نمایشگاه ملی توانمندی‌های دانش‌بنیان اقتصاد دریامحور در نشست خبری این نمایشگاه که در معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری برگزار شد، جزئیات طرح هوشمندسازی بنادر کشور را تشریح کرد.

مهدی خراسانچی با تأکید بر اینکه روند فعلی فعالیت‌ها در بنادر دارای مراحل اداری متعدد و محدودیت‌های غیرضروری است، اظهار داشت هدف اصلی این برنامه، حذف فرایند‌های زائد و ایجاد جریان روان برای ورود و خروج کالا است. او توضیح داد که هم‌اکنون دستگاه‌های مختلف مقرراتی—حدود ۱۵ سازمان متناسب با نوع کالا—سبب ایجاد توقف‌های طولانی در روند ترخیص می‌شوند و حتی کالا‌هایی مانند اسباب‌بازی ممکن است به دلیل تمرکز برخی اقدامات غیرمرتبط در سطح بندر با تأخیر‌های غیرمنطقی مواجه شوند.

خراسانچی با اشاره به تجربه موفق فرودگاه‌ها در تسهیل تردد مسافران گفت همان‌طور که یک مسافر بدون توقف‌های غیرضروری وارد و از فرودگاه خارج می‌شود، کالا نیز باید با همین سهولت از بندر عبور کند. او تأکید کرد بندر محل انجام امور کالایی نیست و وظیفه اصلی آن تسهیل ورود، خروج و انجام عملیات بندری است.

وی با بیان اینکه فاز نخست هوشمندسازی بر دیجیتالی‌سازی عملیات بندری و حذف فرایند‌های دستی تمرکز دارد، افزود در این مرحله احراز هویت راننده، شاگرد و خودرو به جای روش‌های سنتی با استفاده از فناوری‌هایی مانند تشخیص چهره و سامانه‌های هوشمند انجام خواهد شد. به گفته او شرکت‌های دانش‌بنیان داخلی توانایی تأمین نیاز‌های مربوط به پردازش تصویر، اسکن و تحلیل داده‌ها را دارند.

او سپس یکی از چالش‌های اصلی را تشخیص اصالت کالا و ارزش‌گذاری دقیق عنوان کرد و توضیح داد سامانه هوشمند باید بتواند با ترکیب داده‌های مختلف، از جمله اطلاعات اظهار صاحب کالا، داده‌های فنی، سوابق حمل و طبقه‌بندی کالا، اصالت و ارزش واقعی کالا را تعیین کند. خراسانچی افزود هنگامی که کالایی مانند اسباب‌بازی یا کفش وارد می‌شود، سیستم باید قادر باشد بر اساس داده‌های تجمیع‌شده تشخیص دهد که کالا همان است که در اظهارنامه ثبت شده و از بروز خطا‌های انسانی جلوگیری شود.

به گفته دبیر برنامه ملی توسعه اقتصاد دریامحور، بندر بوشهر به دلیل ظرفیت‌های عملیاتی، موقعیت جغرافیایی و زیرساخت‌های قابل توسعه، به عنوان نخستین پایلوت هوشمندسازی در حوزه لجستیک انتخاب شده است. او اضافه کرد طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده تا پایان برنامه هفتم توسعه، سه بندر هوشمند در کشور راه‌اندازی خواهد شد و بوشهر نخستین گام این مسیر است.

خراسانچی در پایان تأکید کرد اجرای موفق این طرح بدون همکاری بین‌سازمانی امکان‌پذیر نیست و گمرک باید در حوزه ارزش‌گذاری و اصالت‌سنجی کالا حضور فعال و یکپارچه داشته باشد تا زنجیره عملیات هوشمند به‌طور کامل تکمیل شود.