کتاب «خانوم‌ماه»؛ در آستانه انتشار تفریظ رهبر انقلاب/ روایت عشق و ایثار از زندگی شهید شیرعلی سلطانی

کتاب «خانوم‌ماه» نوشته ساجده تقی‌زاده، پژوهشگر و شاعر حوزه دفاع مقدس، در سال ۱۳۹۹ توسط انتشارات به‌نشر منتشر شد و به سرعت به یکی از آثار شاخص ادبیات مقاومت تبدیل گردید.

کد خبر: ۱۳۳۲۳۸۵

دوشنبه - ۲۶ آبان ۱۴۰۴ / November 17, 2025

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، کتاب «خانوم‌ماه» نوشته ساجده تقی‌زاده، پژوهشگر و شاعر حوزه دفاع مقدس، در سال ۱۳۹۹ توسط انتشارات به‌نشر منتشر شد و به سرعت به یکی از آثار شاخص ادبیات مقاومت تبدیل گردید. این اثر، روایت زندگی خانم ناز علی نژاد، همسر شهید شیرعلی سلطانی است، اما در عمق خود، داستان شکل‌گیری «خانوم‌ماه» را بازمی‌گوید؛ زنی که در سایه عشق و ایمان، به چنان رشد و تعالی رسید که توانست بار زندگی و آرمان‌های همسر شهیدش را به دوش بکشد.

کتاب «خانوم‌ماه» روایتی است از زندگی مشترک یک زوج انقلابی که عشقشان را در مسیر ایمان و جهاد تعریف کردند. این اثر، با قلم روان و مستند ساجده تقی‌زاده، از نخستین دیدار شیرعلی و خانم نازعلی نژاد آغاز می‌شود و تا شهادت شیرعلی و ادامه راه توسط همسرش امتداد می‌یابد. در این کتاب، خواننده با شخصیتی عمیقاً عرفانی و مبارز به نام شیرعلی سلطانی آشنا می‌شود؛ طلبه، شاعر، مداح و پاسداری که مسجد المهدی (عج) را بنا نهاد و در راه انقلاب تا شهادت پیش رفت. از سوی دیگر، خانم ناز، زنی که از یک دختر ساده روستایی به «خانوم‌ماه» تبدیل شد؛ زنی که پس از شهادت همسر، نه تنها تسلیم نشد، بلکه پرچمدار راه او گردید. حال این کتاب، با تفریظ رهبر معظم انقلاب، به اثری راهبردی در عرصه فرهنگی و هنری کشور تبدیل شده است.

از عشق روستایی تا همسر شهید؛ خلاصه‌ای از کتاب

کتاب «خانوم‌ماه» در سه فصل اصلی روایت می‌شود: «قبل از ازدواج»، «از ازدواج تا شهادت شیرعلی» و «بعد از شهادت تا کنون». در فصل اول، با زندگی ساده و صمیمی خانم ناز علی نژاد در روستا و نخستین برخورد عاطفی او با شیرعلی آشنا می‌شویم. فصل دوم، ماجرای زندگی مشترک، مبارزات انقلابی، حضور شیرعلی در جبهه، مجروحیت شدید او و در نهایت شهادتش در عملیات فتح‌المبین را در برمی‌گیرد. فصل سوم نیز به ایستادگی خانم علی نژاد و فرزندانش در غیاب شیرعلی می‌پردازد؛ از رد کردن حقوق بنیاد شهید به وصیت شیرعلی تا تربیت فرزندانی که راه پدر را ادامه دادند. این کتاب با نثری روان و داستانی، مخاطب را با خود به عمق یک زندگی پر فراز و نشیب می‌برد.

شیرعلی سلطانی؛ شاعری که مداح اهل بیت و سردار بی‌سر فتح‌المبین شد

شهید شیرعلی سلطانی متولد ۱۳۲۷ در شیراز، طلبه، شاعر، مداح اهل بیت، امام جماعت و از پاسداران انقلاب بود. او از نوجوانی در فعالیت‌های انقلابی مشارکت داشت و بار‌ها از سوی ساواک تحت تعقیب و آزار قرار گرفت. وی مسجد المهدی (عج) را در محله‌شان بنا نهاد که به پایگاهی برای فعالیت‌های مذهبی و انقلابی تبدیل شد. شیرعلی مجموعه شعری با عنوان «حق و باطل» سرود که حضرت امام خمینی (ره) دستور چاپ آن را دادند. او در عملیاتی مجروح شد و به‌طور معجزه‌آسایی در میان شهدا زنده پیدا شد، اما سرانجام در عملیات فتح‌المبین به آرزوی دیرینه خود؛ «شهادت بی‌سر»، نائل آمد. آرامگاه او در مسجد المهدی (عج) به زیارتگاهی برای مردم تبدیل شده و به برآورده کردن حاجات مشهور است.

تفریظ رهبر انقلاب؛ چه چیزی «خانوم‌ماه» را به اثری ماندگار تبدیل کرد؟

انتشار تفریظ رهبر انقلاب بر کتاب «خانوم‌ماه» نه تنها تأیید این اثر، بلکه جهت‌دهی به جریان فرهنگی کشور برای معرفی الگو‌های زن انقلابی است. بر اساس سند پشتیبانی محتوایی، در نیمی از کتاب‌های مورد تأیید مقام معظم رهبری، زنان نقش محوری داشته‌اند. در این رویداد فرهنگی، مضامین محوری شامل زندگی عاشقانه شیرعلی و خانوم‌ماه، ایمان عمیق به اسلام و انقلاب، شخصیت چندبعدی شیرعلی سلطانی به عنوان مداح، شاعر، طلبه و پاسدار، و صفات ممتاز خانوم‌ماه در پشتیبانی از همسر و تداوم راه او بوده است. شخصیت‌های محوری این رویداد نیز عبارتند از: شهید شیرعلی سلطانی، خانم ناز علی نژاد، فرزندان آنان به ویژه عمار که پس از شهادت پدر متولد شد، و شهدای دیگر خانواده از جمله صفدر سلطانی و مرتضی علی‌نژاد.

گزیده‌هایی از دل متن کتاب

نخستین دیدار:

«کنار ایستادم و دیه را به‌زحمت بلند کردم گذاشتم روی شانه... انگار که منتظر کسی باشد... چشمش به من افتاد... دستیابه شدم... دیه آب از روی شانعام افتاد...»

_روضه‌خوانی در بقیع:

«شیرعلی با صدای بلند می‌گفت سلام بر شما که مظلوم غصب شدید... جمعیتی دور شیرعلی جمع شد که جای سوزن انداختن نبود...»

شهادت اول:

«احساس کردم در سردخانه هستم و مرده‌ام... صدا زدم: یا اباعبدالله، قرار نبود با سر به محضرت برسم...»

وصیت خاکسپاری:

«خانوم‌ماه این قیر منس... وقتی جسدم رو میارن می‌خوام تو این مسجد این جا خاکسپاری بشه...»

هدیه پس از شهادت:

«درب جیبش جمیه کوچکی درآورد و داد به من... بند زرین گردنبندی که توجه من و حاجی را جلب کرده بود... حاجی هدیه‌اش را این بار هم رساند.»

بیانات رهبری؛ جانبازان و خانواده‌هایشان در خط مقدم جهاد فرهنگی

اگرچه بیانات مستقیم رهبر انقلاب درباره این کتاب منتشر نشده، اما ایشان در دیدار‌های متعدد با خانواده‌های شهدا و جانبازان بر عظمت ایثار آنان تأکید کرده‌اند. به عنوان مثال، در دیدار با جانبازان قطع نخاعی (۱۳۹۴) فرمودند: «اجر جانبازان روزبه‌روز رو به افزایش است؛ چون کار شما یکسره تمام نشد.» همچنین در دیدار با بانوان برگزیده (۱۳۹۳) تصریح کردند: «در مقابل این زنان برجسته احساس خشوع می‌کنم.» این بیانات، همسو با محتوای کتاب «خانوم‌ماه»، بر نقش بی‌بدیل زنان و خانواده‌های ایثارگر در تداوم راه شهدا و تبیین فرهنگ دفاع مقدس صحه می‌گذارد.

سندی زنده از نقش‌آفرینی زن مسلمان و انقلابی

کتاب «خانوم‌ماه» تنها یک روایت تاریخی نیست؛ بلکه سندی زنده از نقش‌آفرینی زن مسلمان و انقلابی در صحنه‌های مختلف انقلاب، دفاع مقدس و تداوم جهاد فرهنگی است. تفریظ رهبر انقلاب بر این کتاب، بر ارزش محتوایی و هنری آن مهر تأیید زده و آن را به الگویی برای آثار فرهنگی و هنری تبدیل کرده است. این اثر به خوبی نشان می‌دهد که عشق و ایمان می‌تواند انسان‌های معمولی را به قله‌های ایثار و شهادت برساند و نامشان را در تاریخ جاودانه کند.