گزارش|

تردد روستای واریان همچنان فقط با قایق / فقط ۱۲ میلیون مترمکعب آب در مخزن سد کرج+ فیلم

بررسی‌های میدانی و گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد سد امیرکبیر (سد کرج) این روزها به کم‌ترین سطح ذخیره آب چند دهه اخیر خود رسیده و عملاً وارد حجم مرده شده است، موضوعی که نگرانی جدی درباره تأمین آب شرب تهران و البرز ایجاد کرده است

کد خبر: ۱۳۳۲۷۰۵

چهارشنبه - ۲۸ آبان ۱۴۰۴ / November 19, 2025

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، سد امیرکبیر که سال‌ها یکی از مهم‌ترین منابع تأمین آب شرب تهران و کرج بود، امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که تصاویر منتشرشده از مخزن آن بیش از آنکه شبیه یک سد فعال باشد صحنه‌ای از یک دشت ترک‌خورده را به ذهن می‌سپارد.

کاهش بی‌سابقه بارش‌ها در سال آبی جاری و افزایش برداشت سبب شده سطح آب این سد بیش از حد کاهش پیدا کند مسئله‌ای که نه‌تنها برای استان البرز بلکه برای تهران نیز یک تهدید فوری محسوب می‌شود.

سد کرج به‌طور سنتی نقش کلیدی در تأمین آب شرب میلیون‌ها نفر داشته است، اما طبق اعلام مسئولان آب منطقه‌ای، سد اکنون به کمتر از ده درصد ظرفیت خود رسیده و آنچه باقی مانده نیز در حدی نیست که بتوان از آن استفاده عملیاتی کرد.

منابع محلی می گویند ورودی سد نیز به‌شدت کاهش یافته و آب قابل اتکا برای جبران افت مخزن وجود ندارد، طبق برخی گزارش‌ها، ورودی آب در حدی پایین آمده که حتی با کاهش برداشت نیز امکان بازگشت سد به شرایط پایدار در کوتاه‌مدت وجود ندارد.

بر اساس بررسی‌های صورت‌گرفته، بارش‌ها در حوضه آبریز سد کرج تا ۹۰ درصد کمتر از میانگین بلندمدت بوده است عددی که به معنای واقعی کلمه فاجعه‌بار است.

به گفته کارشناسان چنین کاهش بارشی در دهه‌های اخیر بی‌سابقه بوده و نشان می‌دهد بحران خشکسالی در ایران وارد مرحله جدید و عمیق‌تری شده است.

افزون بر این رسوب‌گذاری در مخزن سد نیز طی سال‌های اخیر افزایش یافته و بخشی از حجم مفید سد را از دسترس خارج کرده است، این موضوع سال‌هاست که هشدار داده می‌شود اما اجرای عملیات لایروبی به‌دلیل هزینه بالا و بی‌برنامگی مدیریتی همواره به تعویق افتاده است.

در کنار کاهش بارندگی مصرف افسارگسیخته و خارج از ظرفیت منابع آبی یکی دیگر از عوامل اصلی وضعیت فعلی سد کرج است، آمارها نشان می‌دهد مصرف آب در استان‌های تهران و البرز به‌طور مداوم در حال افزایش بوده و با وجود هشدارها، الگوی مصرف اصلاح نشده است.

کارشناسان می‌گویند تداوم این روند می‌تواند منجر به شکل‌گیری دوره‌های قطعی آب در برخی مناطق شهر تهران شود؛ موضوعی که چند سال پیش فقط یک احتمال دور بود اما اکنون تبدیل به سناریویی کاملاً محتمل شده است.

محمدعلی معلم مدیر سد کرج در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو با تشریح وضعیت بی‌سابقه این سد قدیمی گفت: سد امیرکبیر یکی از اولین سدهای بتنی دوقوسی کشور است که با هدف تأمین آب شرب تهران و کرج در سال ۱۳۳۶ آغاز و در سال ۱۳۴۰ بهره‌برداری شد.

وی افزود: حجم اولیه مخزن ۲۰۵ میلیون مترمکعب بود اما طبق آخرین هیدروگرافی تا سال ۱۳۹۶، حدود ۲۵ میلیون مترمکعب آن به دلیل رسوب از دست رفته است.

وی با اشاره به مشخصات سازه‌ای سد عنوان کرد: ارتفاع سد از پی ۱۸۰ متر و از کف رودخانه حدود ۱۶۸ متر است، آن بخشی از دیواره که اکنون آثار خط آب روی آن دیده می‌شود، مربوط به زمانی است که سد پر بوده و ارتفاع آب به سطح نرمال ۱۷۶ متر از سطح دریا می‌رسیده؛ حجمی که در زمان ساخت معادل ۲۰۵ میلیون مترمکعب بود اما امروز این ارتفاع تنها ۱۸۰ میلیون مترمکعب ظرفیت مفید دارد.

معلم ادامه داد: سد کرج علاوه بر تأمین آب شرب تهران و بخشی از کرج، نقش کنترل سیلاب‌های بهاری و تولید برق با دو واحد نیروگاهی را نیز بر عهده داشته است.

خشکسالی ۶ ساله و کمترین تراز تاریخ سد

مدیر سد کرج با اشاره به اثرات خشکسالی طولانی‌مدت گفت: امسال ششمین سال خشکسالی است و متأسفانه برای اولین‌بار حجم ذخیره سد به کمترین میزان خود رسیده. اکنون تنها حدود ۱۲ میلیون مترمکعب آب در سد داریم.

وی با اشاره به اینکه بخش قابل‌توجهی از این میزان نیز قابل برداشت نیست تصریح کرد: در هر سدی بخشی از حجم مخزن به دلیل موقعیت دریچه‌های تخلیه، غیرقابل‌استفاده است، یعنی تا ارتفاع مشخصی بیشتر نمی‌توان آب را برداشت، به همین دلیل شرایط فعلی واقعاً بی‌سابقه است و برای اولین بار چنین سطحی را تجربه می‌کنیم.

تفاوت سال‌های ترسالی و خشکسالی

معلم با مرور تجربه سال‌های گذشته توضیح داد: سال‌هایی بوده که سد کاملاً پر شده و حتی مجبور به رهاسازی آب اضافی شده‌ایم. اما سال‌هایی هم مانند سال ۷۹ و ۸۰ خشکسالی شدید داشته‌ایم، با این حال وضعیت امسال از تمام سال‌های گذشته بحرانی‌تر است.

{$sepehr_media_3153434_600_400}

وی با بیان اینکه امکان پر شدن مجدد سد وجود دارد،اظهار کرد: هیچ چیز قابل پیش‌بینی نیست. سال ۹۸ بارش و حجم برف بسیار زیاد بود و آب قابل توجهی وارد سدهای کشور شد، حتی در طالقان مجبور به رهاسازی آب بودیم اگر امسال نیز بارش‌ها نرمال یا بیشتر از حد معمول باشد، ممکن است دوباره سد جان بگیرد اما این موضوع در اختیار ما نیست.

راه نجات مدیریت مصرف

مدیر سد کرج تنها راه‌حل فوری و قابل اجرا را مدیریت مصرف دانست و افزود: اگر مردم عزیزمان مدیریت مصرف را جدی بگیرند، می‌توانیم از این شرایط سخت عبور کنیم. سرانه مصرف آب در ایران بسیار بالاتر از میانگین جهانی است، اگر مصرف به استاندارد جهانی برسد، حتی در سال‌های ترسالی هم می‌توانیم برای آینده ذخیره‌سازی کنیم و در خشکسالی‌ها آسیب کمتری ببینیم.

امید به بارش اما نه اتکا به آن

وی تأکید کرد: اگر بارش هم باشد، تضمینی نیست که مانند سال‌های پربارش قبلی مخزن سد کاملاً پر شود. آنچه دست ماست و می‌توانیم روی آن حساب کنیم، صرفاً صرفه‌جویی و مدیریت مصرف است با این تجربه و همکاری مردم، حتی اگر دوباره خشکسالی شدید رخ دهد، می‌توانیم شرایط را بهتر کنترل کنیم.

حفاظت دریاچه واریان با تیم‌های گشت زمینی و قایق انجام می‌شود

مدیر سد کرج در توضیح وضعیت حفاظت دریاچه و جلوگیری از ورود افراد به محدوده سد گفت: شنا در آب سد با استخر تفاوت زیادی دارد، آب سد بسیار سردتر و خطرناک‌تر است. کسانی که تجربه حرفه‌ای شنا ندارند ممکن است دچار مشکل شوند، مسئولیت ما تنها بهره‌برداری از سد نیست، بلکه حفاظت دریاچه نیز بر عهده ماست.

وی با اشاره به فعالیت تیم‌های حفاظتی افزود: گروه‌های گشت با قایق و خودرو در مسیرهای مختلف جاده چالوس و حاشیه رودخانه به صورت مستمر حضور دارند، اغلب مردم هنگام عبور در این محدوده توقف می‌کنند و ممکن است وارد دریاچه شوند، اما گشت‌های ما تذکر می‌دهند و قایق گشت اجازه ورود هیچ فردی را به دریاچه نمی‌دهد.

مدیر سد کرج ادامه داد: برخی افراد از نقاط خاص و خارج از مسیرهای معمول وارد دریاچه می‌شوند که در این صورت نیروهای گشت حتماً برخورد و فرد را از آب خارج می‌کنند.

تردد روستای واریان همچنان فقط با قایق

معلم در بخش دیگری از سخنانش درباره وضعیت تردد ساکنان روستای واریان گفت: از ابتدا رفت‌وآمد مردم واریان فقط با قایق انجام می‌شده و قایق مورد استفاده توسط آب منطقه‌ای تهران تأمین می‌شود، اکنون با پایین رفتن سطح آب مسیر دشوارتر شده اما همچنان تردد با قایق انجام می‌شود و امکان تردد پیاده وجود ندارد.

وی در پایان بر ضرورت رعایت هشدارهای حفاظتی تأکید کرد و از همکاری مردم تشکر کرد.