افشین: اگر دیر بجنبیم، برای همیشه واردات‌محور می‌مانیم

معاون علمی با اشاره به نقش تعیین‌کننده دریا در تجارت، انرژی و امنیت غذایی، هشدار داد که ایران باید سریع‌تر وارد اقتصاد جدید دریا مبتنی بر فناوری شود وگرنه فرصت‌های راهبردی این حوزه به تهدید تبدیل خواهد شد.

کد خبر: ۱۳۳۲۹۸۹

سه‌شنبه - ۲۷ آبان ۱۴۰۴ / November 18, 2025

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، مراسم افتتاحیه نمایشگاه توانمندی‌های دانش‌بنیان اقتصاد دریا‌محور در مصلای تهران، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری بر نقش تعیین‌کننده فناوری در آینده اقتصاد دریا تأکید کرد و گفت آینده این حوزه نه با توسعه اسکله‌ها و افزایش تعداد کشتی‌ها، بلکه با «هوشمندسازی و فناوری» نوشته می‌شود.

افشین در سخنان خود با اشاره به اینکه «دریا برای ملت‌ها فقط یک پهنه آبی نیست، بلکه یک افق است»، گفت هر کشوری به اندازه سرعت درک خود از تحولات دریایی سهم خواهد برد. او با اشاره به اهمیت «زودتر دیدن و زودتر فهمیدن» در رقابت جهانی اظهار داشت: «در اقتصاد دریا، این زودتر دیدن نامی جز فناوری ندارد.»

معاون علمی رئیس‌جمهور با بیان اینکه بخش عمده تجارت جهانی از مسیر دریا انجام می‌شود و منابع عظیم انرژی و امنیت غذایی بسیاری از کشورها به آن وابسته است، افزود: «آینده این حوزه با افزایش اسکله و کشتی نوشته نمی‌شود؛ آینده را فناوری می‌نویسد.»

افشین هوش مصنوعی را «نخستین انقلابی که دریا را دگرگون کرده است» دانست و گفت امروز الگوریتم‌ها مسیر حرکت کشتی‌ها را تعیین و بهینه می‌کنند، مصرف سوخت را کاهش می‌دهند، آلودگی‌ها را پیش‌بینی می‌کنند و بنادر را از مراکز سنتی به بنادر هوشمند تبدیل کرده‌اند. او هشدار داد: «کشوری که مدیریت هوشمند بندر نداشته باشد، بخش بزرگی از تجارت جهانی را به دیگران واگذار می‌کند.»

او همچنین به نقش رباتیک و پهپادهای زیرآبی اشاره کرد و گفت این ابزارها امکان بازرسی، نقشه‌برداری و انجام عملیات نجات را بدون خطر فراهم می‌کنند و «کشوری که این ابزارها را نداشته باشد، نمی‌بیند و اگر نبیند، نمی‌تواند برنده باشد.»

به گفته او، انرژی‌های نو از جمله توربین‌های بادی فراساحل و انرژی موج و جزر و مد، «فصل تازه‌ای از اقتصاد پاک» را رقم زده‌اند و آینده انرژی جهان تا حد زیادی به این حوزه گره خورده است.

افشین بزرگ‌ترین چالش فعلی کشور را «کمبود داده‌های دریایی» عنوان کرد و افزود: «هنوز دریا را نظام‌مند اندازه‌گیری نمی‌کنیم اما انتظار بهره‌برداری پایدار داریم.» او همچنین از ناهماهنگی قوانین با فناوری‌های نو، کمبود نیروی متخصص و تهدیدات سایبری به‌عنوان دیگر چالش‌های موجود یاد کرد و هشدار داد در صورت بی‌توجهی، «فرصت‌های دریا به دغدغه تبدیل خواهد شد.»

او در بخش دیگری از سخنان خود با ارائه راهکارهایی گفت باید نقشه راه پژوهشی اقتصاد دانش‌بنیان دریا‌محور تدوین شود؛ نقشه‌ای که اولویت آن توسعه فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی باشد. افشین همچنین ایجاد مراکز نوآوری و آزمایشگاه‌های تخصصی دریایی، حمایت از استارتاپ‌های دریایی و توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی را ضروری دانست.

معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه «دریا مرز نمی‌شناسد و فناوری نیز همین‌طور»، افزود: اگر دریا فقط یک فرصت اقتصادی دیده شود، «نیمی از ماجرا» نادیده گرفته خواهد شد؛ زیرا امروز دریا «میدان رقابت دیدن، فهمیدن و پیش افتادن» است.

افشین در پایان با اشاره به ضرورت اقدام به‌موقع گفت: «یا به‌موقع وارد اقتصاد جدید دریا می‌شویم، یا برای همیشه واردات‌محور باقی خواهیم ماند. دریا منتظر ما نمی‌ماند و موج‌ها اگر از سر ما بگذرند، بازنمی‌گردند.»

او تأکید کرد اگر ظرفیت‌های علمی، مدیریتی و فناوری کشور به‌درستی به‌کار گرفته شود، «سواحل ما فقط مرز نخواهد بود، سکوی پرتاب خواهد بود.» افشین آغاز به کار این نمایشگاه را «به فال نیک» گرفت و آن را مقدمه‌ای دانست برای اینکه «ابتدا بدانیم چه داریم و سپس مسیر را درست تعیین کنیم تا با درست دیدن، زودتر حرکت کنیم.»