کاظمی: نباید اجازه داد بحث «فارسی و دری» به دوقطبی خطرناک تبدیل شود

محمدکاظم کاظمی، شاعر و پژوهشگر ادبی، درباره شکل‌گیری دوقطبی خطرناک «فارسی و دری» هشدار داد.

کد خبر: ۱۳۳۳۳۵۶

چهارشنبه - ۲۸ آبان ۱۴۰۴ / November 19, 2025

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، محمدکاظم کاظمی، شاعر و پژوهشگر زبان و ادبیات فارسی، با تأکید بر لزوم پرهیز از دوقطبی‌سازی در بحث نام‌گذاری زبان مشترک فارسی‌زبانان، گفت که گرم‌شدن گفت‌و‌گو‌ها دربارهٔ «فارسی» یا «دری» در ذات خود امری مثبت است، اما تبدیل‌شدن آن به جدال میان طرفداران دو نام، یک خطر جدی است.

وی اظهار کرد: «ما همه هم‌زبان هستیم و در یک جبهه قرار داریم. هدف باید ایستادگی در برابر فارسی‌ستیزانی باشد که می‌خواهند درباره سرنوشت زبان ما تصمیم بگیرند و ما را از اختیار نام‌گذاری آن محروم کنند.»

کاظمی افزود: هر دو نام «فارسی» و «دری» در طول تاریخ برای این زبان به‌کار رفته و بزرگان ادب فارسی از هر دو استفاده کرده‌اند.

کاظمی خاطرنشان کرد: «ما افتخار می‌کنیم که ناصرخسرو، شاعری برخاسته از جغرافیای افغانستان، گاهی یکی از این نام‌ها را به کار برده و گاهی دیگری را.»

وی با اشاره به سیاست‌هایی که در چند دهه اخیر در افغانستان مانع استفاده از نام «فارسی» شده است، افزود: «سال‌هاست که ما را به‌طور اجباری از به‌کاربردن یکی از نام‌های زبان‌مان محروم ساخته‌اند، در حالی که در گذشته در افغانستان این زبان را فارسی می‌نامیدند و امروز هم بسیاری چنین می‌نامند.»

این شاعر و پژوهشگر نوشت: «آنچه باید با آن مقابله کنیم، نه نام فارسی است و نه دری؛ بلکه این اجبار حاکمیتی است که می‌خواهد ما را وادار کند تنها یکی از این نام‌ها را به کار ببریم.»

او با بیان اینکه شخصاً پیشنهاد می‌کند نام «فارسی» دوباره در افغانستان زنده شود، افزود: «این به‌معنی قرض‌گرفتن نام از دیگران نیست، بلکه احیای نامی است که در کشور خود ما رواج داشته است.» به گفتهٔ وی، اگر کسی نام «دری» را ترجیح دهد نیز قابل احترام است.

این پژوهشگر زبان و ادبیات یادآور شد که پیش‌تر نیز در کتاب «همزبانی و بی‌زبانی» که بیست سال پیش منتشر کرده بود، مفصل دربارهٔ این موضوع نوشته و توضیح داده بود که چگونه هر دو نام مزیت‌های خود را دارند.

کاظمی در ادامه افزود: «به این نتیجه رسیده‌ام که با نام فارسی بهتر می‌توانیم هویت زبانی، فرهنگی و مفاخر ادبی خود را حفظ کنیم، اما انتخاب نام دری هم محترم است.»

کاظمی در پایان تأکید کرد: «نباید هدف اصلی این پایداری و دادخواهی زبانی را گم کنیم و به نزاع‌های درونی و حاشیه‌ای کشانده شویم.»

بحث فارسی و دری زمانی در شبکه‌های اجتماعی مورد بحث قرار گرفت که بی‌بی‌سی فارسی در اقدامی عجیب، بخش فارسی و دری را از یکدیگر جدا کرد. این اقدام واکنش‌های گسترده‌ای در میان فارسی‌زبانان در پی داشته است.

گفتنی است پیش از این نیز مطلبی از محمدکاظم کاظمی درباره همین موضوع منتشر شده بود که در آن، کارمندان بی‌بی‌سی را به یک چالش زبانی دعوت کرده بود.