استاندار کهگیلویه و بویراحمد:

تا تعیین‌تکلیف نهایی، عملیات سد خرسان باید متوقف شود

استاندار کهگیلویه و بویراحمد، با تأکید بر ضرورت پیگیری شفاف دغدغه‌های مردم درباره پیامد‌های زیست‌محیطی سدسازی در مجاورت دنا، اعلام کرد که هیچ مجوز قطعی محیط‌زیستی برای سد خرسان صادر نشده و تا زمان بررسی کامل کارشناسی، توقف عملیات اجرایی این پروژه ضروری است.

کد خبر: ۱۳۳۳۸۰۰

پنجشنبه - ۲۹ آبان ۱۴۰۴ / November 20, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، یداله رحمانی، استاندار کهگیلویه و بویراحمد در برنامه زنده مسیر شبکه استانی دنا با تأکید بر لزوم پیگیری مطالبات مردمی گفت: خود را مکلف می‌دانیم تا در چارچوب قوانین و در جایگاهی که قرار داریم، پیگیر مسائل و دغدغه‌های مردم باشیم.

استاندار افزود: این مطالبات می‌تواند گاهی مسئله آب، گاهی مشکل راه، زمانی معضل بهداشت و درمان و زمانی دیگر موضوعی مانند سدسازی یا محیط زیست باشد، در مواردی که بتوانیم مستقیم مشکل را رفع کنیم فوری اقدام می‌کنیم و در مواردی که نیاز به پیگیری در سطوح ملی وجود دارد، موضوع را منعکس و به‌صورت جدی پیگیری می‌کنیم.

وی با اشاره به سوابق اجرایی و تحصیلی خود خاطرنشان کرد: سوابق تحصیلی و کاری اینجانب نیز در راستای همین مسیر بوده است، حدود ۱۵ سال در سازمان برنامه و بودجه کشور خدمت کردم، سمت معاونت استانداری و سپس استانداری را بر عهده داشته‌ام و در سایر مسئولیت‌هایم همواره یکی از محورهای اصلی در تصمیم‌گیری‌ها، توجه به توجیهات فنی، اقتصادی، مالی و به‌ویژه ارزیابی‌های زیست‌محیطی پروژه‌ها بوده است. بنابراین، مردم استان می‌توانند مطمئن باشند که بنده به عنوان خادم آنان، حساسیت و پیگیری لازم را نسبت به دغدغه‌هایشان دارم و از همان ابتدای ورود به استان، موضع خود را در این زمینه به وضوح اعلام کرده‌ام.

رحمانی در تشریح اهمیت بی‌نظیر دنا تصریح کرد: کوهستان دنا اکوسیستمی منحصربه‌فرد، یک منطقه حفاظت‌شده، یک ذخیره‌گاه ملی و میراثی جهانی است و برای درک عظمت آن کافی است به این نکات توجه کنیم.

استاندار ادامه داد: وقتی از ظرفیت گیاهان دارویی صحبت می‌کنیم، از مجموع بیش از ۱۲۰۰ گونه گیاه دارویی در کشور که ۴۷۵ گونه آن در استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد و تمرکز اصلی آن‌ها در ذخیره‌گاه دناست، اگر دنا نبود، ما چنین نقش آفرینی در عرصه گیاهان دارویی نداشتیم.

وی با بیان اینکه تا زمانی که می‌گوییم سهم استان در تأمین روان‌آب‌های کشور حدود ۱۰ درصد معادل ۱۱.۸ میلیارد مترمکعب در سال است، منشأ اصلی این آب‌ها، دنا است، گفت: دنا در اصالت، فرهنگ، اشعار، حماسه‌ها و آداب و رسوم همه ایلات و عشایر این منطقه، اعم از لر، بویراحمد و قشقایی، ریشه دارد و به‌عنوان نماد هویت و اصالت آنان شناخته می‌شود. از همه مهم‌تر، دنا در تأمین آب دست‌کم ۳ میلیون نفر نقش مستقیم دارد.

رحمانی در ادامه با بیان یک تحلیل اکولوژیک فزود: در مسیر شمال به جنوب کشور، تنها دامنه‌های زاگرس میانی با محوریت دنا دارای ویژگی منحصربه‌فردی است و اگر خدای ناکرده تصمیمی اتخاذ شود که بر اکوسیستم حساس دنا تأثیر منفی بگذارد، تنها یک مسئله استانی نیست، بلکه به‌وضوح به یک چالش ملی تبدیل خواهد شد، در آن صورت، همه مردم و مسئولان کشور باید نسبت به آن حساسیت نشان دهند.

استاندار در خصوص موضوع خاص سدسازی و نگرانی‌های مرتبط به طرح این سؤال که دغدغه مردم این است که اگر سدی در مجاورت منطقه حفاظت‌شده دنا احداث شود، چه پیامدهایی خواهد داشت؟ تصریح کرد: احداث سد می‌تواند منجر به افزایش میانگین دمای منطقه به میزان سه تا چهار درجه سانتی‌گراد شود، این افزایش دما به نوبه خود باعث کاهش بارش برف و باران شده و به تدریج نقش حیاتی دنا در تأمین آب و تعادل اکولوژیک را تضعیف یا حتی نابود می‌کند.

وی با اشاره به راهکار پیشنهادی گفت: پیگیری‌های ما از سطح استان آغاز شده و از تمامی مسئولان ذی‌ربط در سطح ملی درخواست داریم تا به این پرسش اساسی پاسخ شفاف دهند: آیا احداث سد در اکوسیستم حساس و زیست‌کره دنا تأثیر منفی دارد؟ اگر پاسخ مثبت است، باید صریحاً اعلام شود. برای رسیدن به یک نتیجه واحد و قابل قبول برای همگان، ضروری است که کارگروهی تخصصی متشکل از نمایندگان سازمان برنامه و بودجه کشور، سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، شورای عالی آب، متخصصان، پژوهشگران و مشاوران ذی‌صلاح تشکیل شود.

رحمانی ادامه داد: این کارگروه باید به‌طور جدی روی این موضوع کار کند و حاصل بررسی‌های خود را نه‌تنها به صورت رسمی اعلام کند، بلکه در قالب میزگردهای تخصصی در رسانه ملی به‌ویژه تلویزیون، در معرض دید و نظر عموم مردم قرار دهد. اگر تأثیر منفی ندارد، با استدلال قاطع دغدغه مردم را برطرف کنند و اگر تأثیر منفی دارد، همه با هم کمک کنیم تا از آسیب احتمالی به این میراث طبیعی و ملی جلوگیری به عمل آوریم.

رحمانی در ادامه با اشاره به سابقه و پیامدهای احداث سد خرسان، اظهار داشت: سد خرسان ۳ به دهه ۸۰ بازمی‌گردد که در دستور کار سازمان محیط زیست و وزارت نیرو قرار گرفت و از همان ابتدا، نگرانی‌ها و هشدارهای جدی درباره پیامدهای منفی زیست‌محیطی آن مطرح بود.

وی با برشمردن بخشی از این پیامدها افزود: مسائلی که این سد می‌تواند برای جوامع محلی و محیط زیست ایجاد کند، متعدد است این پروژه می‌تواند محیط زیست منحصربه‌فرد منطقه را تخریب کند، علاوه بر این، بر اساس گزارش‌های میراث فرهنگی، این منطقه یکی از کانون‌های غنی آثار باستانی است که هنوز به طور کامل کاوش نشده است. بر اساس آخرین برآوردها، احتمال وجود بیش از ۵۰ هزار قطعه شیء باستانی در منطقه می‌رود و تنها در دو ماه گذشته، حدود ۲۰۰۰ قطعه شناسایی شده است که طبق گفته میراث فرهنگی ارزش این آثار باستانی را بالغ بر ۵۰۰ میلیون دلار برآورد کردند.

استاندار دیگر تبعات اجتماعی و اقتصادی پروژه را این‌گونه برشمرد و گفت: از دیگر پیامدهای مترتب بر احداث این سد، به زیر آب رفتن ۱۷ روستا در مجموع استان ما و استان چهارمحال و بختیاری، از بین رفتن اراضی کشاورزی که ۷۰ درصد سطح دریاچه سد در استان ما قرار می‌گیرد و همچنین تخریب امامزاده‌های منطقه است. به همین دلایل نیز بوده که مجوز زیست‌محیطی این پروژه به راحتی صادر نشده است.

رحمانی در توضیح اهداف و روند اجرایی پروژه گفت: هدف اولیه از احداث سد، ایجاد نیروگاه برق‌آبی با مخزنی در حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب بود، اما به تدریج بحث تأمین آب شرب نیز به آن اضافه شد. در حال حاضر، آخرین ظرفیت پیش‌بینی شده برای مخزن، حدود یک میلیارد و ۸۵ میلیون مترمکعب است و روند اجرای پروژه در این دو دهه، با چالش‌هایی مواجه بوده است که وزارت نیرو در مقطعی و بدون اخذ مجوز قطعی محیط زیست، کار را آغاز کرد و این پروژه به جمع پروژه‌های فاقد مجوز محیط زیستی اما دارای پیشرفت فیزیکی پیوست.

وی با اشاره به تشکیل کارگروه ملی برای چنین پروژه‌هایی خاطرنشان کرد: در نهایت، در "کارگروه ملی تصمیم‌گیری درباره پروژه‌های مشمول ارزیابی فاقد مجوز و دارای پیشرفت فیزیکی"، مقرر شد در صورت تصویب پروژه توسط هیئت وزیران، عملیات اجرایی آن بتواند ادامه یابد، بر اساس آخرین گزارشات، پیشرفت فیزیکی پروژه در حال حاضر حدود ۴۰ درصد است و عملیات اجرایی آن در چهار پنج سال گذشته با شدت بیشتری در جریان بوده است.

وی با تأکید بر تداوم پیگیری‌های مردمی و مسئولان محلی گفت: از زمانی که به استان آمدیم، همانند گذشته، مطالبات مردم دغدغه‌مند استان را به طور جدی پیگیری کردیم، ما خود را فرزندان دنا می‌دانیم و باور داریم که نباید اجازه دهیم اقدامی صورت گیرد که به این میراث طبیعی آسیب برسد، لذا از همه مسئولان مربوطه در سطح استان و کشور انتظار داریم با غیرت و شجاعت لازم، برای توقف این طرح اقدام کنند.

استاندار در پاسخ به این سؤال کلیدی که "آیا برنامه‌ای برای توقف این طرح دارید، افزود: پیگیری‌های متعددی در سطح استانداری صورت گرفته است، اوایل آذرماه سال گذشته، نامه‌ای را شخصاً برای رئیس جمهور ارسال کردم و با توجه به تأکیدات مکرر ایشان بر لزوم تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر نظر کارشناسی و توجه به تأثیرات زیست‌محیطی و همچنین اولویت‌دهی به حل مشکلات مناطق محروم و اقشار کم‌درآمد، دغدغه مردم و طرفداران محیط زیست را مبنی بر تبعات منفی احداث سد بر روی دنا مطرح و درخواست کردم دستور توقف عملیات اجرایی و تشکیل کارگروهی تخصصی متشکل از معاونت علمی ریاست جمهوری، وزارت علوم، وزارت نیرو، سازمان محیط زیست و سایر نهادهای مرتبط صادر شود.

وی با اشاره به پیگیری‌های بعدی افزود: خوشبختانه از ظرفیت مدیران ارشد استان نیز بهره بردیم و موضوع را با معاون اول ریاست جمهوری، آقای عارف، در میان گذاشتیم و معاون اول رئیس جمهور دستور بررسی پیشنهاد استانداری و اعلام سریع نتیجه را صادر کرد.

استاندار با بیان اینکه مکاتبات لازم با سازمان برنامه و بودجه، وزارتخانه‌های مربوطه و سازمان محیط زیست انجام شد، گفت: در تمامی این مراحل، رونوشت مکاتبات به سازمان محیط زیست ارسال شده است و نظر رسمی و قطعی سازمان محیط زیست تاکنون این بوده که آنها "هیچ گونه مجوز قطعی برای این پروژه صادر نکردند و این موضوع، خود گواهی بر صحت دغدغه‌های ما و نیاز به بررسی بیشتر است.

وی در ادامه توضیحات خود با اشاره به آخرین اقدامات انجام‌شده اظهار داشت: در ادامه پیگیری‌ها، اوایل آبان‌ماه سال جاری، نامه مفصلی در چند صفحه برای معاون اول محترم رئیس‌جمهور ارسال شد و در این نامه به مرور سوابق پروژه سد خرسان و موانع و مشکلات ناشی از آن پرداختیم و در قالب ۱۴ تا ۱۵ بند، مسائل زیست‌محیطی، آسیب‌های وارده به منطقه، روستاهای در معرض آبگرفتگی و سایر دغدغه‌های مردم و مسئولان محلی را منعکس کردیم.

استاندار خاطرنشان کرد: در نهایت، درخواست کردیم که تا زمان تعیین‌تکلیف نهایی درباره ابهامات زیست‌محیطی این دو پروژه، عملیات اجرایی سدها متوقف شود.

وی در خصوص واکنش به این نامه افزود: آقای عارف نامه‌ای برای علی‌آبادی، وزیر نیرو نوشت که با همکاری دستگاه‌های ذیربط از جمله وزارت کشور، سازمان برنامه و بودجه و سازمان حفاظت محیط زیست، بررسی لازم را به عمل آورده و نتیجه را اعلام کنند.

استاندار تصریح کرد: موضوعات، آثار و تبعات پروژه و پیگیری‌های انجام‌شده را مستقیماً با شخص رئیس‌جمهور در میان گذاشتیم، تأکید همیشگی رئیس جمهور بر این اصل است که در اجرای هر پروژه‌ای، باید مسائل زیست‌محیطی و تبعات آن در منطقه، به‌ویژه اگر مربوط به مناطق محروم باشد، به طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

رحمانی با اشاره به گستردگی پیگیری‌ها خاطرنشان کرد: این خواسته علاوه بر استانداری، توسط نمایندگان مجلس از جمله اقای بهرامی و دیگر نمایندگان در دیدارهای خود با رئیس‌جمهور مطرح شده است و در آخرین جلسه نیز به مشاورین خود و همچنین دانشگاه‌های برتر کشور تأکید کرد که در کنار مشاوران طرح، با لحاظ کردن تمامی پیشنهادات و هشدارها که عمدتاً بر توقف پروژه به دلیل تبعات اجتماعی آن تأکید دارند، مطالعه نهایی را انجام دهند تمامی این موارد باید در نهایت در گزارش نهایی مشاوران و وزارتخانه‌های مربوطه منعکس شود.

وی در پاسخ به این پرسش که تأخیر در اعلام نتایج بررسی‌ها می‌تواند به وضعیت موجود دامن بزند، گفت: پس از بروز مجدد این دغدغه در میان مردم، نامه‌ای دیگر را به رئیس دفتر رئیس‌جمهور ارسال و درخواست کردیم که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست کشور به‌صراحت و بر اساس مطالعات جامع و دقیق، نظر نهایی خود را درباره تأثیرات این پروژه بر محیط زیست دنا اعلام کند. پیشنهاد مشخص ما این بود که ادامه عملیات اجرایی پروژه، منوط به نتیجه‌گیری کمیته‌ای شود که طبق دستور آقای عارف به وزیر نیرو تشکیل شده است.

استاندار گفت:به عنوان کارگزاران دولت و خادمان مردم، وظیفه داریم دغدغه‌های مردم را بشنویم، منعکس، مکاتبه و پیگیری کنیم، این دیدگاه‌ها باید در محافل مختلف از جمله جلسات نخبگان و اصحاب رسانه منتشر شود، که این کار را انجام داده‌ایم و از طریق مذاکره و به صورت قانونی به دنبال رفع آن هستیم.

وی در پایان با جمع‌بندی مطالب اظهار داشت: امیدواریم نتیجه بررسی‌های کارشناسی به سرعت و با شفافیت کامل به مردم اعلام شود. اگر مرجع قانونی و علمی معتبری پس از بررسی دقیق، اعلام کند که احداث این سد هیچ تأثیر منفی بر محیط زیست دنا ندارد و این موضوع به درستی برای مردم توضیح داده شود، طبیعتاً مردم نیز همراهی لازم را خواهند داشت. مشکل اصلی، پاسخ داده نشدن به ابهامات مردم است. اما اگر جمع‌بندی نهایی حاکی از آسیب رساندن پروژه به دنا باشد، باید بدانیم که این یک مسئله ملی است و همه باید دست به دست هم دهیم تا از این آسیب جلوگیری کنیم.