گزارش؛

مدیریت اقتصادی در کشتی؛ علیرضا دبیر فدراسیون از هزینه زدایی تا درآمدزایی

در حالی‌که اغلب فدراسیون‌های ورزشی به‌طور کامل به بودجه دولتی وابسته‌اند، فدراسیون کشتی طی سال‌های اخیر با مدیریت علیرضا دبیر به یک نمونه کم‌سابقه از «ورزش درآمد‌زا» تبدیل شده است؛ مدلی که با برندینگ کشتی، جذب اسپانسر و تبدیل ساخت‌وساز‌های ورزشی به منابع سودآور، توانسته وابستگی مالی به دولت را به حداقل برساند.

کد خبر: ۱۳۳۴۶۹۹

شنبه - ۰۱ آذر ۱۴۰۴ / November 22, 2025

به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری دانشجو، وقتی نام فدراسیون‌ها در ایران مطرح می‌شود، اولین تصور عمومی، کمبود بودجه، بدهی و انتظار دائمی از دولت است. اما فدراسیون کشتی در سال‌های اخیر یک استثنا بوده؛ استثنایی که نه تنها خودکفا شده، بلکه از محل «ساخت‌وساز» درآمد پایدار تولید کرده است. مدیریت علیرضا دبیر، برخلاف حواشی پر سروصدا، یک دستاورد کم‌سابقه را رقم زده که بی‌توجهی به آن، بی‌انصافی تاریخی است.

از «بودجه‌خوار دولتی» تا «درآمدساز ایرانی»

دبیر در فدراسیون کشتی یک مدل اقتصادی را پیاده کرد که در ایران تقریباً ناشناخته بود:
برند‌سازی ورزش + جذب اسپانسر خصوصی + سرمایه‌گذاری عمرانی = درآمد پایدار غیر وابسته به دولت

طبق داده‌های رسمی، بودجه دولتی فدراسیون صرف اعزام‌های خارجی و اردوهایی می‌شود که تعدادشان در کشتی، بسیار بیشتر از رشته‌های دیگر است.ساخت سالن‌ها، کمپ‌های ملی، و پروژه‌های جدید عمدتاً از طریق جذب اسپانسر و قراردادهای مشارکتی تأمین شده است.

برندینگ کشتی؛ برگ برنده‌ای که سال‌ها خاک می‌خورد

کشتی همیشه محبوب‌ترین ورزش ایرانی‌ها بوده اما پیش از این، سود اقتصادی نداشت. مدیریت جدید این محبوبیت را تبدیل به ارزش تجاری کرد:

افزایش مخاطبان رسانه‌ای مسابقات
فروش حق تبلیغات تیم‌ها
کمپین‌های تجاری مشترک با برندها
حضور شرکت‌های صنعتی بزرگ به‌عنوان اسپانسر پایدار

فقط یک فدراسیون در کشور توانسته از برند خود پول بسازد؟

درآمد پایدار؛ عبارتی که فقط در کشتی معنا دارد

همه فدراسیون‌ها به بودجه سالانه وابسته‌اند. اما کشتی، یک منبع مستقل پیدا کرده: سالن‌ها و پروژه‌های عمرانی سودده.

سالن همایش شهید شاهرخ ضرغام؛ افتتاح کمتر از دو سال پیش، اکنون در فهرست سالن‌های پرمشتری تهران قراردارد و برنامه های مختلفی در این سالن برگزار می‌شود.

منبع درآمدی ماهانه برای فدراسیون

چند پروژه واگذار شده به بخش خصوصی که علاوه بر ساخت، درصدی از درآمد بهره‌برداری را به فدراسیون بازمی‌گردانند.

فدراسیون کشتی تنها فدراسیون ایران است که با ساخت‌وساز، درآمدزایی می‌کند، نه هزینه‌سازی.

عملکرد عمرانی فدراسیون کشتی، همسو با جذب منابع غیردولتی، یک نمونه «مدیریت مبتنی بر اقتصاد ورزش» در ایران است؛ مدلی که با وجود حاشیه‌های سیاسی و رسانه‌ای فراوان، کارنامه‌ای قابل‌سنجش و سودآور بر جای گذاشته.

این مدل، برخلاف تصور قهرمان‌محور در ورزش ایران، نشان می‌دهد: قهرمان بودن کافی نیست، باید مدیر اقتصادی هم بود.

عملکرد مالی فدراسیون در سال‌های اخیر

طبق گزارش رسمی، فدراسیون کشتی جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۴۰۲ عملکرد مالی خود را بیش از ۴۲۳ میلیارد تومان اعلام کرد.

در سال ۱۴۰۳ نیز این رقم به رکورد تاریخی حدود ۱٬۳۰۰ میلیارد تومان رسید.

از مجموع رقم ۱٬۳۰۰ میلیارد تومان، سهم فدراسیون اصلی حدود ۸۲۸ میلیارد تومان بوده است، و بقیه از طریق «سازمان لیگ» (حدود ۲۷۵ میلیارد تومان) و «همکاری‌های استانی» (حدود ۱۹۷ میلیارد تومان) تأمین شده است.

نکته مهم اینکه تنها حدود یک-ششم این رقم یعنی تقریباً حدود ۲۰۰-۲۲۰ میلیارد تومان، از بودجه وزارت ورزش و جوانان تأمین شده است؛ بقیه از منابع غیردولتی بوده است.

ترکیب منابع درآمدی

بودجه دولتی: حدود ۱/۶ از کل (یعنی تقریباً ۲۰۰-۲۲۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۳)

منابع غیردولتی شامل: اسپانسرها، قرارداد‌های مشارکتی، واگذاری‌های عمرانی، همکاری با بخش خصوصی، درآمد‌های حاصل از زیرساخت‌ها

سازمان لیگ و همکاری‌های استانی نیز بخش مهمی از درآمد را تشکیل داده‌اند (۲۷۵ میلیارد + ۱۹۷ میلیارد تومان برای سال ۱۴۰۳)

مقایسه سال به سال

رشد مالی فدراسیون از ۴۲۳ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۸۲۸ میلیارد تومان بخش اصلی در سال ۱۴۰۳ (افزایشی نزدیک به دو برابر) نشان‌دهنده سرعت بالا در جذب منابع و توسعه مالی است.

اعلام شده که در سال ۱۴۰۲ تنها حدود یک چهارم بودجه از دولت تأمین شده بود.

نکات تحلیلی درباره این اعداد

این رشد سریع مالی، تأیید می‌کند که مدل اقتصادی فدراسیون کشتی، برخلاف بسیاری از فدراسیون‌های دیگر، وابسته به بودجه دولتی نبوده و توانسته از طریق منابع آزاد و اقتصاد ورزشی کار کند.

ترکیب «درآمد از ساخت‌وساز و زیرساخت‌ها + واگذاری بخش‌هایی به بخش خصوصی» با «برندینگ کشتی» باعث شده تا فدراسیون وارد حیطه تجاری شود، نه صرفاً هزینه‌بر.

وجود چنین اعداد و رشدی، امکان تخصیص منابع برای زیرساخت‌ها و پروژه‌های عمرانی را فراهم کرده، که مکمل عملکرد فنی تیم‌های ملی بوده است.

با این حال، این ارقام بالا نگرانی‌هایی نیز ایجاد می‌کند: آیا این سرعت رشد همراه با شفافیت کامل بوده؟ آیا بخش خصوصی به‌صورت کامل در مدیریت زیرساخت‌ها مشارکت کرده؟

اعلام رسمی این اعداد، به وضوح نشان می‌دهد که فدراسیون کشتی با مدیریت علیرضا دبیر، موفق شده از «فدراسیونی که صرفاً مصرف‌کننده بودجه بود» به یک بنگاه اقتصادی ورزشی با درآمد پایدار و رشد سریع تبدیل شود. این تحول، در ورزش ایران کم‌نظیر است.