گزارش|

از تحریم تا تهدید/ جدال آمریکا و ونزوئلا به کجا رسید؟

ونزوئلا در میانه فشار نظامی آمریکا و بحران داخلی، به صحنه جدال تازه قدرت‌های جهانی برای نفوذ در کارائیب تبدیل شده است.

کد خبر: ۱۳۳۵۷۲۹

پنجشنبه - ۰۶ آذر ۱۴۰۴ / November 27, 2025

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ منطقه کارائیب و ونزوئلا در یکی از حساس‌ترین و پرتنش‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر خود قرار گرفته‌اند.در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، حضور نظامی آمریکا در اطراف ونزوئلا به‌طور چشمگیری افزایش یافته، اختلافات سیاسی و مرزی شعله‌ورتر شده و بحران اقتصادی و اجتماعی در داخل این کشور ابعاد تازه‌ای پیدا کرده است.

۱. بحران اقتصادی جهانی از ۲۰۰۸ تا امروز

بحران مالی جهانی سال ۲۰۰۸ ضربه‌ای سنگین به کشورهای متکی به صادرات نفت وارد کرد و ونزوئلا یکی از اولین قربانی‌ها بود.این کشور که حدود ۹۰ درصد درآمد ارزی‌اش از نفت تأمین می‌شود، با سقوط قیمت‌ها وارد چرخه‌ای از رکود، کاهش ارزش پول ملی و کمبود سرمایه‌گذاری شد.

۲. توقیف دارایی‌های نفتی ونزوئلا در آمریکا

پس از شدت گرفتن اختلاف‌ها میان واشنگتن و کاراکاس، آمریکا «ستایشا»  شرکت توزیع سوخت وابسته به دولت ونزوئلا و دیگر دارایی‌های نفتی این کشور را مصادره کرد.

۳. تحریم‌های گسترده اقتصادی

تحریم‌های آمریکا و اروپا طی سال‌های اخیر، مانع خرید و فروش نفت، دسترسی بانک‌های ونزوئلایی به سیستم مالی جهانی، و واردات قطعات و تجهیزات نفتی شده‌اند.
نتیجه این تحریم‌ها، کاهش شدید تولید نفت بود:

۲۰۰۸: حدود ۲.۴ میلیون بشکه در روز

۲۰۲۰: کمتر از ۴۰۰ هزار بشکه

۲۰۲۴: حدود ۱.۱ میلیون بشکه در روز

این سقوط، اثر دومینویی بر کل اقتصاد گذاشت:افزایش تورم، فروپاشی خدمات عمومی، مهاجرت گسترده، افزایش بیکاری و تزریق نارضایتی اجتماعی.

پشت پرده تنش‌ها

تحلیلگران مستقل معتقدند که تنش امروز فقط نتیجه اختلافات سیاسی واشنگتن – کاراکاس نیست، بلکه نماد جنگ سردِ اقتصادی جدید میان قدرت‌های جهانی است.

چرا ونزوئلا مهم است؟

بزرگ‌ترین ذخایر نفت جهان (حتی بیشتر از عربستان سعودی)

موقعیت استراتژیک بین دریای کارائیب و آمریکای جنوبی

روابط نزدیک با چین، روسیه، ایران و ترکیه

یکی از معدود دولت‌های چپ‌گرا که در برابر آمریکا ایستاده است

از نگاه آمریکا، این ترکیب یک «تهدید استراتژیک» است.

اتهام قاچاق مواد مخدر و نقض دموکراسی؛ بهانه آمریکایی

اتهامات آمریکا علیه مادورو  از قاچاق مواد مخدر تا تقلب انتخاباتی  بیش از آنکه یک پرونده حقوقی باشند، ابزار سیاسی برای فشار ژئوپلیتیکی هستند.به گفته او، مسیر اصلی قاچاق مواد مخدر اقیانوس آرام است، نه دریای کارائیب.

پس چرا آمریکا در کارائیب حضور نظامی خود را افزایش داده است؟این اقدام بخشی از یک عملیات بزرگ‌تر است؛ نه برای مبارزه با مواد مخدر، بلکه برای تغییر حکومت و جلوگیری از گسترش نفوذ چین و روسیه در منطقه.

احتمال وقوع جنگ

با افزایش ناوهای جنگی آمریکا در دریای کارائیب، احتمال حمله قریب‌الوقوع یا عملیات نظامی موضوع بسیاری از تحلیل‌هاست. اما واقعیت پیچیده‌تر است.

چرا جنگ مستقیم بعید است؟

هزینه مالی و سیاسی سنگین
آمریکا هنوز درگیر بازسازی پیامدهای جنگ‌های افغانستان و عراق است.
یک جنگ تازه می‌تواند بار دیگر بحران ایجاد کند، بدون تضمین موفقیت.

تصویر عمومی ترامپ
ترامپ تلاش کرده در سیاست خارجی چهره‌ای «مسالمت‌جو» از خود نشان دهد، هرچند اقداماتش خلاف آن را ثابت کرده است.
اما او نمی‌خواهد وارد جنگی شود که پایان آن نامشخص است.

هدف واقعی فشار نظامی آمریکا، تحریک ارتش ونزوئلا به کودتا علیه مادورو است.این روش در تاریخ آمریکای لاتین بی‌سابقه نیست؛ ده‌ها کودتا در قرن بیستم با حمایت و طراحی آمریکا انجام شد.اما آیا این سناریو امکان دارد؟

وابستگی ارتش؛ عامل کلیدی مادورو

دولت ونزوئلا سال‌هاست که سیاست «درهم‌تنیدگی قدرت سیاسی و امنیتی» را دنبال می‌کند.ژنرال‌ها ریاست شرکت‌های نفتی و اقتصادی را بر عهده دارند و وفاداری ارتش با امتیازات اقتصادی تثبیت شده است.

این ساختار باعث شده هرگونه کودتا از درون با مقاومت روبه‌رو شود،و از بیرون ضعیف به نظر برسد.هرگونه حمله خارجی می‌تواند گروه‌های طرفدار ونزوئلا را در کلمبیا بسیج کند. آنان آماده‌اند از مرز عبور کنند و وارد جنگ شوند.

موضع کشورهای منطقه در برابر ونزوئلا

یکی از پیچیده‌ترین جنبه‌های بحران امروز ونزوئلا، مواضع متفاوت کشورهای منطقه است.

دو متحد اصلی: کوبا و نیکاراگوئه

مادورو تنها از حمایت واقعی کوبا و نیکاراگوئه برخوردار است.این دو کشور نیز در سال‌های اخیر تحت فشار آمریکا بوده‌اند و از نظر سیاسی به بلوک ضدآمریکایی نزدیک هستند.

کشورهای کارائیب در طرف آمریکا

کشورهایی مانند:جمهوری دومینیکن ،ترینیداد و توباگو، گویان حضور نظامی آمریکا را تهدیدآمیز نمی‌دانند و حتی در برخی موارد از آن حمایت کرده‌اند.

دو قدرت همسایه: برزیل و کلمبیا

این دو کشورپیروزی مادورو در انتخابات ۲۰۲۴ را به رسمیت نشناخته‌اند،خواستار میانجی‌گری شده‌اند،اما در عمل به واشنگتن نزدیک‌ترند.

چرا آمریکا ونزوئلا را رها نمی‌کند؟

این پرسش شاید کلیدی‌ترین بخش ماجرا باشد.ونزوئلا از نظر منابع: نفت، گاز، طلا، معادن استراتژیک یکی از غنی‌ترین کشورهای منطقه است.

آیا منطقه به سمت جنگ پیش می‌رود؟

با توجه به نقش بازیگران متعدد  از آمریکا تا چین و روسیه، از کوبا تا برزیل  هرگونه اشتباه محاسباتی می‌تواند کارائیب را وارد مرحله‌ای غیرقابل پیش‌بینی کند.

سه سناریوی اصلی عبارت‌اند از:

الف) فشار نظامی ادامه یابد، اما جنگی رخ ندهد

محتمل‌ترین سناریو؛آمریکا به محاصره و تهدید ادامه می‌دهد، اما بدون ورود به جنگ مستقیم.

ب) کودتا یا فروپاشی داخلی در ونزوئلا

نوعی تغییر حکومت از داخل که آمریکا آن را ترجیح می‌دهد.اما ساختار امنیتی کنونی مانع این سناریوست.

ج) درگیری محدود دریایی یا هوایی

اگر حادثه‌ای کوچک رخ دهد  شلیک اشتباهی، توقف یک کشتی، یا نقض حریم هوایی  احتمال درگیری محدود وجود دارد.
این نوع درگیری می‌تواند به سرعت گسترش یابد.اما حمله بزرگ و کلاسیک بسیار بعید است.