یادداشت دانشجویی|

بهره برداری تجاری از نماد‌های تاریخی

استفاده ابزاری از نماد‌های تاریخی و فرهنگی، نه‌تنها بی‌احترامی به گذشته‌ی یک ملت است، بلکه فرایندی مخرب در شکل‌گیری ارزش‌های رسانه‌ای جدید ایجاد می‌کند و راه مقابله با این روند را آگاهی جمعی و مطالبه‌گری مسئولانه است.

کد خبر: ۱۳۳۸۶۳۳

چهارشنبه - ۱۲ آذر ۱۴۰۴ / December 03, 2025

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، بهناز اردونی فعال رسانه‌ای و دانشجویی سیستان و بلوچستان درخصوص کلیپ منتشر شده از مسابقه‌ای که در آن با نماد‌های ملی و تاریخی ایران رفتار نادرستی صورت می‌گیرد، نوشت: رفتار توهین آمیزی که اخیراً از برخی چهره‌های شناخته‌شده در جریان یک مسابقه رسانه‌ای مشاهده شد، فراتر از یک بی‌احترامی مقطعی است و می‌توان آن را اقدامی مخرب علیه هویت فرهنگی و تاریخی ملت ارزیابی کرد. هنگامی که نماد‌های باستانی و عناصر هویتی یک جامعه به ابزار دیده‌شدن و ابزاری برای تحقق اهداف شخصی تبدیل می‌شوند، در واقع حافظه جمعی یک ملت در چرخه تولید محتوا و جلب توجه قربانی می‌شود.

اما هویت ملیِ ما، تاریخ ما و نماد‌های ما کالا نیستند که بشود در بازی‌های رسانه‌ای خرجشان کرد. اگر قرار است دیده‌شدن ارزش داشته باشد، باید بر دوش آگاهی و احترام باشد، نه بر تخریبِ فرهنگ مشترکمان.

این ماجرا فقط یک بحث لحظه‌ای نیست؛ هشداری است درباره مسیر خطرناکی که بخشی از فضای رسانه‌ای ما به آن عادت کرده. مسیری که در آن هر چه توهین‌آمیزتر و مخرب‌تر باشی، بیشتر دیده می‌شوی. مقابله با این جریان، دفاع از یک هویت است؛ هویتی که قرار نیست ابزار کسب‌وکار هیچ فرد یا پلتفرمی باشد.

موضوع اصلی صرفاً وقوع یک رفتار ناپسند نیست؛ مسئله، خلق عمدیِ حاشیه و بهره‌برداری اقتصادی از آن است. این الگو همان Negative Marketing است؛ شیوه‌ای که بر تحریک افکار عمومی، جنجال‌آفرینی و تولید تنش تکیه دارد و از واکنش‌های گسترده به‌عنوان محرک درآمد بهره می‌گیرد؛ هویت تاریخی و فرهنگی، کالایی برای عرضه در رقابت رسانه‌ای نیست و هیچ فرد یا پلتفرمی حق ندارد برای افزایش مخاطب یا سود تجاری، ارزش‌های نمادین یک ملت را تخریب یا تحقیر کند.

نخست، کاهش عمدی توجه و جلوگیری از مشارکت در چرخه بازدید. این‌گونه محتوا‌ها با واکنش‌های گسترده تغذیه می‌شوند و حذف این خوراک، مؤثرترین روش مهار آنهاست. دوم، طرح نقد دقیق، مستند و فاقد توهین. شفاف‌سازی و مطالبه‌گری اجتماعی، فشار لازم برای اصلاح شیوه‌های تولید محتوا را ایجاد می‌کند. سوم، حمایت از تولیدکنندگان محتوای مسئولانه و تقویت جریان‌هایی که به ارتقای سواد رسانه‌ای و احترام به ارزش‌های فرهنگی پایبند هستند. چهارم، ترویج روایت‌های صحیح و جذاب از تاریخ و فرهنگ ایران، تا زمینه سوءاستفاده از خلأ‌های اطلاعاتی و تحریف هویت کاهش یابد.

این رخداد باید یک هشدار جدی تلقی شود. هنگامی که بی‌مسئولیتی به ابزار رقابت رسانه‌ای تبدیل شود، تنها واکنش جمعیِ آگاهانه و استمرار مطالبه‌گری است که می‌تواند مانع تبدیل فرهنگ و تاریخ به سوخت بهره‌برداری‌های تجاری شود.

*بهناز اردونی فعال رسانه‌ای و دانشجویی سیستان و بلوچستان

*انتشار یادداشت‌ها به معنای تأیید تمامی محتوای آن توسط «خبرگزاری دانشجو» نیست و صرفاً منعکس کننده نظرات گروه‌ها و فعالین دانشجویی است