در نشست خبری دومین کنگره مکتب هنر رضوی مطرح شد؛

جزئیات دومین کنگره مکتب هنر رضوی / چرا نیازمند تعریف این مکتب هستیم؟

دومین کنگره بین‌المللی مکتب هنر رضوی، با هدف تبیین مفهومی و فلسفی مکتب هنر رضوی و ارتقای جایگاه بین‌المللی هنر رضوی در گفتمان معاصر، در تاریخ ۲۷ و ۲۸ بهمن‌ماه سال جاری در مشهد مقدس برگزار خواهد شد.

کد خبر: ۱۳۳۹۲۵۷

چهارشنبه - ۱۲ آذر ۱۴۰۴ / December 03, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، دومین کنگره بین‌المللی مکتب هنر رضوی، با هدف تبیین مفهومی و فلسفی مکتب هنر رضوی و ارتقای جایگاه بین‌المللی هنر رضوی در گفتمان معاصر، در تاریخ ۲۷ و ۲۸ بهمن‌ماه سال جاری در مشهد مقدس برگزار خواهد شد. این کنگره به همت موسسه آفرینش‌های هنری آستان قدس رضوی و با مشارکت نهادهای علمی و هنری معتبر از جمله موسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی، دانشگاه‌های هنر ایران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه بین‌المللی سوره و دانشگاه فرهنگ برگزار می‌شود.

محمد جواد استادی، دبیر اجرایی کنگره، در نشست خبری که برای معرفی این رویداد در تهران برگزار شد، به تشریح اهداف و برنامه‌های دومین کنگره مکتب هنر رضوی پرداخت و گفت: دومین کنگره به عنوان ادامه‌ای بر کنگره اول که دو سال پیش با برگزاری موفق در مشهد و ارائه ۵۱ مقاله علمی به نتیجه رسید، برگزار خواهد شد. وی افزود: مقالات این کنگره در نشریه علمی-پژوهشی مکتب هنر رضوی که در حال اخذ مجوز است، منتشر خواهد شد.

{$sepehr_key_5831}

استادی به اهداف این کنگره اشاره کرد و گفت: این کنگره با هدف تبیین نظری و فلسفی چیستی مکتب هنر رضوی، ارزیابی تطبیقی امکان شکل‌گیری مکتب هنری با محوریت امام رضا علیه‌السلام، تقویت گفت‌وگوهای میان‌فرهنگی در باب هنرهای قدسی و مفاهیم زیبایی‌شناسی دینی، و طراحی مدل‌های نظری و کاربردی برای گسترش و آموزش مکتب هنر در سطح بین‌المللی برگزار خواهد شد. وی همچنین افزود که مقالات منتخب این دوره در پنج محور اصلی و ۵۰ زیرموضوع ارائه خواهند شد که از آن‌ها می‌توان به مبانی نظری مکتب هنر رضوی، مطالعات تطبیقی هنر رضوی با دیگر مکاتب هنری، شواهد عینی و منابع مکتب هنر، نقد علمی و نظریه‌پردازی در مکتب هنر رضوی و سیاست‌گذاری و آینده‌پژوهی هنری اشاره کرد.

استادی در ادامه به جزئیات اجرایی کنگره پرداخت و گفت: پیش‌نشست‌هایی در چندین دانشگاه معتبر کشور برگزار خواهد شد که اولین پیش‌نشست در مشهد مقدس برگزار شد. سایر پیش‌نشست‌ها در دانشگاه‌های هنر اسلامی تبریز، دانشگاه فرهنگ، دانشگاه بین‌المللی سوره، دانشگاه هنر ایران و موسسه آموزش عالی هنر و اندیشه اسلامی برگزار خواهند شد.

وی در پایان افزود که تفاوت مهم این دوره با دوره گذشته، برگزاری پیش‌نشست بین‌المللی در یکی از کشورهای همسایه است که احتمالاً در قطر یا ترکیه برگزار خواهد شد و حضور مهمانان آمریکایی و اروپایی نیز در این نشست پیش‌بینی شده است. این پیش‌نشست با هدف معرفی هنر رضوی در سطح بین‌المللی برگزار خواهد شد.

{$sepehr_media_3181899_600_400}
{$sepehr_media_3181903_600_400}

گنجینه هنری آستان قدس؛ بزرگترین در جهان اسلام

امیرمهدی حکیمی، دبیرکل کنگره، با اشاره به گنجینه هنری آستان قدس رضوی و اهداف کنگره گفت: گنجینه هنری آستان قدس که شامل معماری، آثار هنری، موزه و آثار خطی است، بزرگترین گنجینه‌ای است که در جهان اسلام وجود دارد. وی افزود: این گنجینه در طول قرن‌ها شکل گرفته و نیاز به بحث‌های جدی پیرامون مبانی معرفتی و نظری آن‌ها وجود دارد.

حکیمی ادامه داد: نخستین کنگره مکتب هنر رضوی و همایش ملی بازاندیشی مفهوم مکتب رضوی در سال‌های اخیر برگزار شده است و مقالات این همایش به‌زودی منتشر خواهد شد. وی همچنین به سندی اشاره کرد که در شورای عالی هنر پیگیری و اکنون در شورای عالی انقلاب فرهنگی در حال بررسی است.

وی در ادامه گفت: این کنگره به‌طور خاص فرصتی است برای اساتید، اندیشمندان و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی تا در زمینه نظریه‌پردازی هنر رضوی مشارکت کنند. حکیمی افزود که در دوره‌های نخست کنگره بیشتر به مفاهیم و مبانی نظری هنر رضوی پرداخته خواهد شد و در دوره‌های بعدی مسائل جزئی‌تر و آثار هنری در حوزه‌های مختلف بررسی خواهند شد. وی در پایان تأکید کرد که هدف این کنگره، حمایت و اطلاع‌رسانی دقیق در خصوص هنر رضوی و پیشبرد این مسیر است.

{$sepehr_media_3181900_600_400}

امیرمهدی حکیمی در ادامه گفت گفت: هنر در حرم یک امر انتزاعی نیست. هنر در یک مکان و فضا خلق شده است که به‌طور خاص برای زیارت شکل گرفته است. مشهد، پیش از این، شهری نبوده که امروز ما آن را می‌شناسیم؛ این شهر به دلیل زیارت امام رضا علیه‌السلام شکل گرفته و توسعه یافته است.

حکیمی ادامه داد: دایره زیارت، همان‌طور که آقای موسوی اشاره کردند، هنرمندان زیادی در طول تاریخ، در حرم امام رضا علیه‌السلام آثار هنری خود را خلق کرده‌اند. در دوره صفویه، به ویژه در معماری اصفهان، تفاوت‌ها و تحولات چشم‌گیری در هنر مشهد به وجود آمد.

وی همچنین افزود: هنرهایی که پیرامون مفهوم و معنا و در پیوند با زیارت شکل گرفته، جنس کاملاً متفاوتی دارد. این پیوستگی تاریخی که با امر زیارت در حرم امام رضا وجود دارد، یک ویژگی خاص دارد که مکتب هنر رضوی را از دیگر مکاتب متمایز می‌کند. مکتب هنر رضوی، همچنان زنده است و این مکتب در جریان است.

حکیمی تأکید کرد: همانطور که آثار مرحوم استاد و هنرمندان بزرگ هنوز در حال جریان هستند، این هنر همچنان در حال تکامل است و هنرمندان زیادی ادامه‌دهنده این مسیر خواهند بود.

{$sepehr_media_3181961_600_400}

توجه به تقاطع علوم انسانی و هنر در آستان قدس

حجت‌الاسلام محمدحسین نواب، عضو شورای سیاست‌گذاری کنگره، با اشاره به اهمیت هنر اسلامی و جایگاه آستان قدس رضوی در این زمینه گفت: علی‌رغم ایران‌هراسی‌های سال‌ها گذشته، دنیا همچنان ایران را به فرهنگ و هنر می‌شناسد و بسیاری از مردم دنیا اولین چیزی که از ایران به یاد می‌آورند، تخت جمشید و آثار هنری آن است. وی افزود: بدون شک، آستان قدس رضوی با بزرگ‌ترین مجموعه هنری جهان اسلام در حرم امام رضا علیه‌السلام روبه‌رو است.

وی همچنین به نمونه‌ای از آثار هنری در آستان قدس اشاره کرد و گفت: یک تکه کاشی ۱۰ ساله که در صحن جمهوری به کار می‌رود، وقتی به موزه آرمیتاژ منتقل می‌شود، به اندازه یک غرفه بزرگ مورد توجه قرار می‌گیرد. حجت‌الاسلام نواب ادامه داد: این حجم عظیم از آثار هنری باعث شده که گاهی به آن‌ها توجه کمتری شود، چرا که ارزش این آثار مانند ثروت زیاد است که ممکن است دیگر قدر آن‌ها شناخته نشود.

نواب همچنین بر اهمیت توجه به مسائل نظری هنر و فلسفه هنر در آستان قدس تأکید کرد و گفت: در دنیا، تقاطع میان علوم انسانی و هنر اکنون یکی از موضوعات جذاب است، اما در آستان قدس به این مسائل توجه کافی نشده است. نواب در ادامه گفت: بررسی مسائل نظری و مکتب هنری که در آستان قدس شکل گرفته، به درک بهتر این آثار کمک خواهد کرد.

وی افزود: وظیفه ماست که با هنرمندان زیادی که به عشق امام رضا علیه‌السلام آثار هنری خلق کرده‌اند، همکاری کنیم. این آثار بخشی از مکتب هنر رضوی را تشکیل می‌دهند. حجت‌الاسلام نواب در پایان گفت: باید این آثار هنری را به درستی بررسی و معرفی کنیم و برای آن‌ها کاتالوگ‌های دقیق و علمی تهیه کنیم. وی همچنین به موزه‌های جواهراتی آستان قدس اشاره کرد و گفت: بیش از ۴۰ هزار اثر هنری در آستان قدس موجود است که همگی در مقام ارادت به امام رضا علیه‌السلام خلق شده‌اند و باید به‌طور علمی بررسی شوند.

{$sepehr_media_3181901_600_400}

تبارشناسی آثار آیینی و تاریخی هنر اسلامی

سید رضی موسوی گیلانی، دبیر علمی کنگره، با اشاره به اهمیت آثار آیینی در تاریخ هنر و جایگاه امام رضا علیه‌السلام در این زمینه گفت: بهترین آثار تاریخ هنر، آثار آیینی بوده‌اند. بسیاری از آثار شاهان و قصرها از بین رفته‌اند، اما آثاری که به‌نوعی آیینی بوده‌اند، در طول تاریخ باقی مانده‌اند. وی افزود: بسیاری از کشورهایی که به فتح دیگر کشورها پرداخته‌اند، قصرها را تخریب می‌کردند، اما مساجد و کلیساها را تخریب نمی‌کردند و تنها تغییر کاربری می‌دادند، نمونه‌هایی چون مسجد کوردوا که به کلیسا تبدیل شد.

موسوی گیلانی در ادامه تأکید کرد که امام رضا علیه‌السلام در تاریخ فرهنگ ایران محوریت دارد و بسیاری از مومنان در طول تاریخ به عشق امام رضا علیه‌السلام آثار هنری خلق کرده‌اند. وی افزود: متأسفانه بسیاری از این آثار تبارشناسی نشده‌اند و حتی برخی از مردم نمی‌دانند که آثار خانگی مانند قالی‌های بافته شده در عشق امام رضا می‌تواند بخشی از میراث کهن ایران باشد.

وی همچنین گفت: این کنگره می‌تواند بخش مهمی از تبارشناسی و تاریخ هنر اسلامی را احیا کند و موزه آستان قدس رضوی به‌عنوان گنجینه‌ای از آثار فاخر هنری می‌تواند منبع غنی برای پژوهشگران باشد. دکتر موسوی گیلانی افزود: آثار ارزشمندی مانند فالنامه شاه طهماسب که تصاویری از امام رضا علیه‌السلام در آن دیده می‌شود، نشان‌دهنده تعلق خاطر ایرانیان به حضرت است.

دبیر علمی کنگره در پایان تصریح کرد: بسیاری از بهترین آثار تاریخ هنر مذهبی بوده‌اند. آثار هنری مذهبی، مانند مجسمه‌های مذهبی و نقاشی‌های میکلانژ، به دلیل تعلقات مذهبی و دغدغه‌های وجودی که برای این آثار وجود داشته، به جاذبه‌های توریستی تبدیل شده‌اند.

{$sepehr_media_3181902_600_400}