گزارش|

تاخیر یکسال و نیمه در واگذاری مسکن «زعفرانیه بیرجند»/امیدی که پس از سه سال همچنان خاک می خورد+فیلم

در گوشه‌ای از این سرزمین، رویایی نیمه‌تمام، زیر آفتاب سوزان خراسان جنوبی خاک می‌خورد. رویای داشتن سقفی مختص به خود؛ طرحی که نام "نهضت ملی مسکن" بر آن گذاشته شد، اما برای صدها خانواده در بیرجند، به کابوس انتظاری بی‌پایان تبدیل شده است.

کد خبر: ۱۳۳۹۴۴۲

شنبه - ۱۵ آذر ۱۴۰۴ / December 06, 2025

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو از بیرجند، یک سال از وعده‌ها می‌گذرد. یک سال از روزی که امید در دل متقاضیان جوان و نیازمند خانه‌دار شدن، جوانه زد. اما امروز، به جای کلیدهای سپید تحویل، دستان آنان تنها با قول‌های مکرر و تاریخ‌های نامعلوم پر شده است. آنها همچنان در آستانه خانه‌هایی ایستاده‌اند که در نقشه‌ها و صحبت های مسئولان کامل به نظر می‌رسند، اما در واقعیت، هنوز انتظارش را می‌کشند.

این گزارش، روایتگر سه سال خون دل خوردن و صبوری پدران و مادرانی است که سه سال از زندگی خود را چشم انتظار خانه دار شدن سپری کرده‌اند و حالا همچنان امید بسته اند به وعده هایی که روی زمین خاک می خورد. برای تهیه گزارش از این طرح بزرگ که قرار بود اقشار کم درآمد را صاحبخانه کند راهی شهرک زعفرانیه بیرجند شدیم.

سایت زعفرانیه بیرجند بزرگترین مجموعه مسکن دولتی استان است که در بلوار شهید ناصری بیرجند واقع شده و بیش از دو هزار واحد نهضت ملی مسکن در آنجا پیش بینی شده است. ابتدا دقایقی را در این سایت با ماشین دور می زنیم تا نسبت به وضعیت فعلی است سایت مسکن کامل تر با خبر بشویم. در برخی نقاط کار به اتمام رسیده و به نظر در مرحله نارک کاری قرار دارد و برخی ساختمان ها هم هنوز در حال گچ کردن و نصب درب و پنجره ها است. سر و صدای کار کردن کارگرها و ماشین آلات ساختمانی در فضای این شهرک نشان از تلاش برای آماده سازی ساختمان ها دارد.

بنظر با وجود تلاش های صورت گرفته، هنوز امکان سکونت برای اهالی وجود ندارد، خیابان ها و کوچه ها خاکی و زیرساخت ها در حال رسیدن به پروژه است، حداقل اگر هم خانواده ای بخواهد در تعدادی این مسکن ها فعلا سکونت پیدا کند، ترس تاریکی شب و ساختمان های خالی از سکنه بر شجاعت ماندن در اینجا غلبه خواهد کرد.

{$sepehr_key_5848}

تعدادی از متقاضیان این منازل در حال ساخت که از روند پیشرفت کار و قول های بر زمین مانده به شدت گلایه دارند، خواستار رسانه ای شدن موضوع و پیگیری و گره گشایی از مشکلات خود از طریق رسانه ها هستند، سجاد یکی از جوانان بیرجندی متقاضی نهضت ملی مسکن است که از سال 1401 با فروش طلاهای همسرش با وجود مستاجر بودن تلاش کرده تا سرپناهی برای خانواده اش فراهم کند.

{$sepehr_media_3182711_600_400}

او با بیان شکایت از روند کند و نامشخص اجرای این پروژه، خواستار رسیدگی فوری و شفاف‌سازی مسئولان است و می گوید: مدیران استانی و کشوری می‌آیند و می‌گویند اینجا نهضت ملی مسکن زعفرانیه برای اقشار کم‌درآمد است تا بعد از سال‌ها صاحب سرپناه شوند. طبق قرارداد اولیه‌ای که ثبت محضری شد، قرار بود ظرف دو سال ساخته شود، اما از آن زمان نزدیک به دو سال دیگر هم می‌گذرد. الان یک سال و هفت، هشت ماه از تاریخ قرارداد گذشته، اما هنوز کارها ناتمام است. گاز نصب نشده، در و پنجره و گچ برخی واحدها انجام نشده و اگر تیم جدید کارگری اضافه نکنند، اتمام آن یک سال دیگر هم کار دارد.

وی با اشاره به فشارهای مالی بر متقاضیان می افزاید: تمامی متقاضیان این مسکن ها مستاجر هستند و در محلاتی مثل نرجس، ظفر و غفاری زندگی می‌کنند. من کارگر یک کارخانه خصوصی در بیرجند هستم که حقوق ناچیز من چند مدت است به تاخیر افتاده و زندگی ام با یارانه سخت می‌گذرد. حالا با این شرایط سخت زندگی من، تاخیرات پیمانکاران در پروژه مجاز اعلام شده و هزینه های اضافه را از متقاضیان می گیرند.

قرار بود خرداد سال قبل تحویل بشود!

او ادامه می دهد: من از سال ۱۴۰۱ پول دارم پول میدهم، اگر همان پول ۵۱۰ میلیون تومانی که سال 1401 پرداخت کردم را به طلا تبدیل کرده بودم، الان نزدیک ۲ میلیارد تومان سرمایه داشتم و می‌توانستم یک واحد شسته و رفته بدون وام بخرم. در حالی که الآن وام ۵۵۰ میلیونی به ۷۷۵ میلیون تومان رسیده و قیمت تمام‌شده واحدهای دوخوابه برای ما حدود متری ۱۳ میلیون و ۸۰۰ تا ۱۴ میلیون بدون نصبیجات شده است.

وی می‌گوید: مسئولان در رسانه ها گفتند خانه ها آماده است، اما می بینید که محیط هنوز کارگاهی است، حتی فنس و خاک‌ریزی کامل نشده. با این حال از مردم می‌خواهند پول را بیاورند و در حساب بانک مسکن واریز کنند تا بلوکه شود. من که تحت فشار اجاره و قسط و تورم هستم، باید پولم را جلوتر بدهم و بلوکه شود؟ قرار بود کار تا خرداد ۱۴۰۳ تمام شود که نشده است.

این متقاضی نهضت ملی مسکن در پایان با درخواست بازرسی کامل از این طرح از سوی مسئولان کشوری تأکید کرد: تقاضا داریم یک بازرسی موشکافانه از سوی قوه قضائیه صورت گیرد و افراد و یا نهادهایی که کم کاری کردند جواب بدهند، چراکه مردم حقشان نیست، به ویژه مردم خراسان جنوبی که همیشه در عرصه‌هایی مثل انتخابات و راهپیمایی‌ها پیشتاز بوده‌اند.

تحویل واحدهای فاقد زیرساخت‌های اولیه به متقاضیان

علیرضا افراخته یکی دیگر از متقاضیان پروژه مسکن زعفرانیه بیرجند نیز با ابراز نارضایتی از تحویل واحدهای مسکونی ناتمام و فاقد ابتدایی‌ترین امکانات زندگی در این پروژه بزرگ انبوه‌سازی، می گوید: « این مجموعه از سال ۱۴۰۱ شروع و طبق قرارداد باید در سال ۱۴۰۳ به پایان می‌رسید، اما متأسفانه با گذشت بیش از یک سال از موعد مقرر، واحدها به شکلی کاملاً ناقص و غیرقابل سکونت تحویل داده می‌شوند.

{$sepehr_media_3182715_600_400}

این شهروند با اشاره به شرایط طاقت‌فرسای ساکنان فعلی، تصریح می کند: واحدها حتی فاقد ساده‌ترین امکانات مانند گاز هستند. خانواده‌ها در وضعیت نامساعدی گرفتار شده‌اند؛ برخی شب‌ها مجبورند در خودرو بخوابند و با بخاری ماشین خود را گرم کنند و برخی دیگر ناچار به پناه بردن به خانه اقوام هستند، حتی کودکان نیز به دلیل شرایط ناامن و کارگاهی پروژه، امکان خروج از واحدها را ندارند و از صبح تا شب در این محیط می مانند.

افراخته در واکنش به ادعای مسئولان مبنی بر تحویل ۶۸۰ واحد مسکونی، می افزاید: هر پروژه‌ای که به ظاهر تحویل داده شده، تنها سه یا چهار نفر در آن ساکن هستند و آن هم در چنین شرایطی، این آمار واقعی را می‌توان از خود متقاضیان جویا شد.

وی می گوید: در پانزدهم اردیبهشت ماه با حضور نهادهای نظارتی و قضایی استان، مصوب شد که لایحه تاخیرات پروژه‌ها مشخص و تا آن تاریخ، واحدها تحویل داده شوند تا نمایندگان مردم در این ساخت و ساز بتوانند آنها را بررسی کنند؛ اما انبوه‌ساز نه تنها این کار را نکرد، بلکه به شکلی انتخاب‌گرانه عمل می‌کند.

بدنبال مجاز کردن تاخیرات پیمانکاران هستند

این متقاضی مسکن زعفرانیه بیرجند با تحلیل دلیل این اقدام انبوه‌ساز، خاطرنشان می‌کند: در شرایط تورمی کنونی، اگر تاخیرات، «مجاز» اعلام شود، هزینه آن بر گردن مردم خواهد بود و اگر «غیرمجاز» باشد، انبوه‌ساز مکلف به پرداخت خسارت است. به نظر می‌رسد برای فرار از پرداخت این خسارت، واحدها را ناقص و بدون رفع مشکلات عمده تحویل می‌دهند.

افراخته در پایان با بیان تناقض آشکار در عملکرد شرکت سازنده، گفت: به جای رفع مشکلات زیرساختی فازهای تکمیل شده، نیروها و منابع را به پروژه‌های در دست احداث (مانند برج ۳ با ۷۰٪ پیشرفت) منتقل کرده‌اند تا زیرساخت‌هایی مانند آسفالت خیابان را در آنجا تکمیل کنند؛ زیرا اگر در پروژه‌های تمام‌شده، زیرساخت را تکمیل کنند، دیگر دلیلی برای تعلل در تحویل کامل و دریافت مبالغ تعدیل از متقاضیان باقی نمی‌ماند.

پیلوت را هم طبقه همکف کردند/ نه انباری داریم و جای پارک ماشین!

سید مرتضی مهرداد، از دیگر متقاضیان نهضت ملی مسکن در پروژه زعفرانیه بیرجند نیز با گلایه از شکل ساخت این واحدهای مسکونی و عدم رعایت استاندارهای ساخت و ساز در این بناها، می گوید: یکی از مشکلات اصلی ما عدم رعایت فاصله قانونی ساخت است، طبق ضوابط، هر ساختمان باید به اندازه ارتفاعش از سازه مجاور فاصله داشته باشد. همانطور که مشهود است، این فاصله و بحث سایه‌اندازی به کلی رعایت نشده و ساختمان‌ها در فاصله‌ای غیرمجاز و بسیار نزدیک به هم ساخته شده‌اند.

{$sepehr_media_3182714_600_400}

مهرداد ادامه میدهد: مسئله پارکینگ در این واحدها کاملاً مغفول مانده است، برای متقاضیان پارکینگی در نظر گرفته نشده، علاوه بر این، واحدهای همکف(پیلوت) بر خلاف ضوابط شهرداری، به صورت مسکونی تغییر کاربری داده‌اند، این اقدام گرچه باید باعث کاهش هزینه می‌شد، اما در بیرجند برعکس آن اتفاق افتاده است. نتیجه این است که ما نه پارکینگ داریم، نه جایگاه کافی برای پارک خودروها در حیاط، و نه حتی انباری داخل ساختمان. تمامی این موارد خلاف آشکار ضوابط شهرسازی است.

این متقاضی که هم‌اکنون مستأجر است، با بیان فشارهای ناشی از این تأخیر، می افزاید: بنده به عنوان یک مستأجر، تحت فشار شدید مالک برای تخلیه خانه فعلی هستم، درحالی که طبق وعده مسئولان، این واحدها باید از خرداد ماه سال گذشته تحویل داده می‌شدند، اما نه تنها تحویلی صورت نگرفته، بلکه در صورت تحویل اجباری، با واحدی مواجه هستیم که زیرساخت درست و حسابی ندارد و با انبوهی از مشکلات ساختاری روبه‌رو است.

مهرداد می‌گوید: مجموعه این تخلفات و تأخیرهای طولانی، زندگی متقاضیان را در تنگنای شدید مالی و معیشتی قرار داده است.

پیمانکاران موظف به رفع نواقص هستند

محمد فرهادی، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو با اشاره به روند اجرای پروژه‌های مسکن ملی در این استان، تأکید می کند: استان خراسان جنوبی در میان استان‌های کشور در این زمینه پیشرو است و با وجود ضعف مالی نسبی، عملکرد بهتری نسبت به برخی استان‌های برخوردارتر داشته است.

فرهادی با بیان اینکه در برخی استان‌های با بنیه مالی قوی‌تر، زمین‌ها هنوز تحویل داده نشده یا کار در مراحل ابتدایی است، می افزاید: در خراسان جنوبی با وجود محدودیت‌ها، کارها به خوبی پیش رفته و برخی پروژه‌ها حتی آماده تحویل است، اگرچه ممکن است برخی واحدها نواقصی داشته باشند که پیمانکاران موظف به رفع آنها هستند.

با جیب خالی نمی‌توان کار کرد/ انتظار دارند بدون پرداخت هزینه‌های مصوب، کارها تکمیل شود

وی با اشاره به استقبال اولیه از برخی واحدها، اظهار می دارد: هم‌اکنون افرادی در این واحدها ساکن شده‌اند و آب، برق و گاز منازل آنها وصل شده است. این افراد با پیگیری شخصی و انجام تعهدات خود، از جمله پرداخت اقساط وام و هزینه‌های مربوطه، الگویی برای دیگر متقاضیان هستند، انتظار می‌رود دیگران نیز با اقدام سریع‌تر، زمینه تسریع در فرآیند تحویل واحدها را فراهم کنند.

معاون عمرانی استاندار خراسان جنوبی با تأکید بر پیگیری مستدل دستگاه‌های اجرایی، می گوید: هفته گذشته نیز در تهران موضوع تأمین زیرساخت‌های مسکن ملی در سطح استان را پیگیری کردیم، تمام تلاش ما این است که خدمات لازم به سرعت به مردم برسد و آنها بتوانند در خانه‌های خود ساکن شوند.

فرهادی در بخش دیگری از صحبت های خود به موضوع تعهدات مالی اشاره می کند و می افزاید: برخی انتظار دارند بدون پرداخت هزینه‌های مصوب، کارها تکمیل شود، اما پیمانکاران نیز نمی‌توانند با جیب خالی کار کنند. اگر تأخیری در کار باشد، باید توسط دستگاه متولی یعنی راه و شهرسازی بررسی شود. اگر پیمانکاری بهانه‌هایی مانند تأخیر در واریز وجه بیاورد، این بهانه باید از او گرفته شود، اما در عین حال هر تأخیری باید به طور رسمی بررسی و در صورت تخلف، برخورد قانونی صورت گیرد تا حق مردم ضایع نشود.

این طرح که قرار بود امیدی برای خانواده‌های نیازمند باشد، به دلیل تأخیرهای طولانی و عدم رعایت برخی ضوابط شهرسازی، به منبعی از نارضایتی و فشار مالی برای متقاضیان تبدیل شده است. حال انتظار می رود که مسئولان استانی به طور جد وارد میدان شده و چنانچه پیمانکار، بانک و یا اداره راه و شهرسازی و یا حتی برخی متقاضیان بدلیل تاخیر در واریز مقصر این بی اعتمادی شکل گرفته هستند را به نسبت و درصد به مردم معرفی و سهم هر کدام در این تاخیرات بیش از یکسال گفته و برخورد لازم صورت گیرد چراکه این موضوع خود میتواند سبب کاهش نارضایتی بشود.

خراسان جنوبی جزو استانهای کم برخوردار کشور است و بیشتر افرادی که در طرح نهضت ملی مسکن ثبت نام کردند از جامعه کم برخوردار و متوسط رو به پایین بودند، همان ها که تنها راه خانه دار شدنشان را در همین طرح هایی مانند نهضت ملی مسکن می دانستند.

انتظار میرود مسئولان نظارتی و استانی نیز در این پروژه ها با رصد و پیگیری بیشتر و برخورد با متخلفان و اعلام دلایل تاخیر به صورت شفاف به مردم به جای دادن آمار، در کاهش نارضایتی ها بیشتر موثر باشند تا مردم نیز از این خدمت بزرگی که دولت و نظام به قشر کم برخوردار کرده است به شیرینی بهره ببرند و خاطره خوشی در ذهن شأن بماند.