یادداشت|

بازگرداندن دانشگاه به متن جامعه

سال‌هاست که فاصله‌ای نگران‌کننده میان دانشگاه و مسائل واقعی جامعه شکل گرفته است؛ فاصله‌ای که باعث شده بخش مهمی از ظرفیت علمی، پژوهشی و تخصصی کشور در چارچوب‌های آکادمیک محصور بماند اکنون بیش از هر زمان دیگر ضرورت بازگرداندن دانشگاه به متن جامعه احساس می‌شود.

کد خبر: ۱۳۴۰۱۵۰

يکشنبه - ۱۶ آذر ۱۴۰۴ / December 07, 2025

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، مهدی ذاکری؛ ۱۶ آذر روز دانشجو، نماد بیداری فکری، روح انتقادی و تعهد نسل جوان به توسعه کشور است؛ اما این روز یادآور مسئولیت بزرگ دیگری نیز مسئولیت دانشگاه و جامعه علمی در قبال مردم و سرزمین است.

دانشگاه مرکز خلق دانش و فناوری است، جایی که پژوهش‌های بنیادی و کاربردی، نظریه‌ها و ایده‌های نو و فناوری‌های راهبردی شکل می‌گیرد.

توسعه علوم روز (از هوش مصنوعی و انرژی‌های نو تا زیست‌فناوری) متکی بر ظرفیت و پویایی دانشگاه‌ها است.

پیوند مؤثر دانشگاه و صنعت، ارتقای آزمایشگاه‌ها، حمایت از پژوهش‌های مسئله‌محور و شکل‌گیری شرکت‌های دانش‌بنیان نشان داده که هر جا دانشگاه فعال بوده، حرکت فناوری و اقتصاد نیز شتاب گرفته است.

نقش دانشگاه در توسعه استان‌ها و شهر‌ها

هر استان و شهر ایران دارای ظرفیت‌های منحصر‌به‌فردی است؛ از ظرفیت‌های کشاورزی تا گردشگری، صنایع معدنی، محیط زیست و منابع انسانی دانشگاه‌ها باید نخستین نهاد‌هایی باشند که این ظرفیت‌ها را شناسایی کرده و برای چالش‌های توسعه‌ای نسخه علمی ارائه دهند.

اما واقعیت آن است که این نقش حیاتی، سال‌هاست در برخی حوزه‌ها کم‌رنگ شده و دانشگاه‌ها از مأموریت اصلی خود یعنی مسئولیت‌پذیری اجتماعی فاصله گرفته‌اند.

غفلت از مسئولیت اجتماعی؛ چالشی جدی برای دانشگاه‌ها

انتظار جامعه از دانشگاه تنها تولید مقاله و همایش نیست، مردم، مدیران شهری و مسئولان استان‌ها نیازمند راهکار، تحلیل و نظر کارشناسی‌اند.

اساتید، هیئت علمی و دانشگاه‌ها باید با تکیه بر مأموریت‌های ذاتی خود، فعالانه به میدان حل مسائل جامعه پیرامونی وارد شوند؛ مسائلی همچون مدیریت منابع آب، آلودگی هوا، ترافیک شهری، توسعه گردشگری، بازآفرینی فرهنگی، تقویت اقتصاد محلی و ده‌ها موضوع دیگر که مستقیماً با کیفیت زندگی مردم گره خورده‌اند.

مدت‌هاست که فاصله‌ای میان دانشگاه و جامعه شکل گرفته؛ فاصله‌ای که باید با برنامه‌ریزی، گفت‌و‌گو و بازگشت دانشگاه به نقش واقعی خود از میان برداشته شود.

دانشگاه بدون ارتباط با جامعه به جای موتور توسعه، به جزیره‌ای جداافتاده تبدیل می‌شود و این دقیقاً چالشی است که بسیاری از دانشگاه‌ها امروز با آن مواجه‌اند.

{$sepehr_key_5937}

دانشجو؛ نیروی محرک تحول و پیونددهنده دانشگاه و جامعه

دانشجویان با روحیه کنجکاوی، نقادی و ابتکار، می‌توانند مهم‌ترین عامل پیوند دانشگاه با جامعه باشند؛ پروژه‌های دانشجویی، انجمن‌های علمی، فعالیت‌های داوطلبانه و پژوهش‌های مسئله‌محور ظرفیت‌هایی هستند که باید بیش از گذشته در خدمت نیاز‌های شهر و استان قرار گیرند.

توسعه پایدار بدون گفت‌و‌گو، نقد علمی و تربیت شهروند آگاه ممکن نیست؛ دانشگاه با ایجاد فضای آزاداندیشی و ارتقای سواد اجتماعی و فرهنگی نه‌فقط متخصص، بلکه انسان متعهد و مسئول می‌سازد؛ این نقش گمشده بسیاری از نظام‌های آموزشی است و باید دوباره احیا شود.

جمع‌بندی

برای ساخت آینده‌ای روشن دانشگاه‌ها باید از چارچوب‌های بسته و درون‌گرا فراتر رفته و مسئولیت واقعی خود را در برابر جامعه، شهر و استان‌ها دوباره به‌عهده گیرند.

کشور بیش از هر زمان دیگر به استادانی نیاز دارد که در کنار آموزش و پژوهش، مسئولیت اجتماعی را نیز محور فعالیت علمی خود قرار دهند.

روز دانشجو فرصتی است برای تأمل دوباره بر این حقیقت که مسیر پیشرفت ایران از دانشگاهی مسئول، پویا و مسئله‌محور می‌گذرد