آیت‌الله علم‌الهدی:

مطالبه گری دانشجویان ضامن پیشرفت کشور است / جنبش دانشجویی رکن اساسی هویت دانشگاه است

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی در مراسم بزرگداشت ۱۶ آذر، با اشاره به ریشه‌های لیبرالیسم اقتصادی و نقش غرب در حذف جنبش‌های دانشجویی، تأکید کرد که دانشگاه در ایران برخلاف غرب، خاستگاه مقاومت و استکبارستیزی است.

کد خبر: ۱۳۴۰۹۰۷

يکشنبه - ۱۶ آذر ۱۴۰۴ / December 07, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، آیت الله سید احمد علم الهدی در مراسم روز دانشجو که در دانشگاه فرهنگیان برگزار شد، اظهار کرد: در مسئله فلسطینِ مظلوم، برخلاف تحولات سیاسی کشور‌های غربی—که خود عامل یا بستر دو جنگ جهانی در تاریخ معاصر بودند—هیچ‌گاه جنبش دانشجویی شکل نگرفته است. علت اصلی این موضوع، ماهیت لیبرالیسم غربی است؛ لیبرالیسمی که محور آن «لیبرالیسم اقتصادی» است و ریشه‌هایش به مدرنیته و تلاش برای گسترش سرمایه‌داری بازمی‌گردد. در این تفکر، نوعی دترمینیسم اقتصادی وجود دارد که میان سوسیالیسم و لیبرالیسم، نقطه مشترک محسوب می‌شود. هر دو جریان، اقتصاد را محور اصلی جامعه می‌دانند.

ایشان افزود: در این نگاه، نظام سرمایه‌داری برای مقابله با سوسیالیسم به این نتیجه رسید که رشد اقتصادی و انباشت سرمایه تنها در سایه تسلط کامل سرمایه بر جامعه ممکن است. بر همین اساس، تمام ساختار‌های اجتماعی باید در خدمت سرمایه قرار گیرند. علم و فناوری نیز جایگاهی جز «مستخدم سرمایه» پیدا نمی‌کند؛ فعالیت علمی و دانشگاهی برای توسعه سرمایه سازماندهی می‌شود، و حتی سیاست نیز باید تابع منافع سرمایه‌داران باشد؛ بنابراین حرکت علمی و فناورانه نمی‌تواند برخلاف سیاست‌های سرمایه‌داری قرار بگیرد. در چنین ساختاری، جنبش دانشجویی معنا و امکان ظهور ندارد. به همین دلیل در دنیای غرب سابقه مشخصی از جنبش دانشجویی نمی‌بینیم.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ادامه داد:، اما در ایران، حرکت دانشجویی ۱۶ آذر ۱۳۳۲— در نگاه غرب آن روز—به‌عنوان یک زنگ خطر تلقی شد. آمریکایی‌ها که تصور می‌کردند پس از کودتای ۲۸ مرداد و کنار زدن دولت ملی، بر ایران مسلط شده‌اند، از شکل‌گیری این حرکت دانشجویی نگران شدند؛ زیرا این جنبش می‌توانست مانع تحقق الگوی لیبرالیسم اقتصادی و آموزه‌های مدرنیته در ایران شود و اجازه ندهد تفکر لیبرالی بر شئون کشور حاکم گردد.

ایشان عنوان کرد: جنبش ۱۶ آذر فقط یک حرکت ضد استکباری در دانشگاه نبود؛ آغاز یک حرکت بزرگ و عمیق ضد استکبار و ضد تکثرطلبی سرمایه‌داری بود. شهادت سه دانشجو و ریخته‌شدن خون پاک آنان در دانشگاه تهران این حقیقت را تثبیت و آشکار کرد.

آیت الله علم الهدی ابراز کرد: پس از کودتای آمریکایی ۲۸ مرداد، دولت ملی کنار رفت و ایران در چارچوب اراده آمریکا قرار گرفت. بخشی از علت نفوذ آمریکا ناآگاهی برخی مسئولان همان دولت ملی بود که واقعیت غرب و ماهیت استعمار نوین را نشناختند و تنها استعمار انگلیس را خطر می‌دیدند، غافل از اینکه آمریکا با چنگال خون‌ریز خود استعمارگرتر و خشن‌تر است.

ایشان عنوان کرد: چند ماه پس از کودتا، برای مشاهده نزدیک اوضاع ایران، «نیکسون» معاون رئیس‌جمهور آمریکا به ایران سفر کرد. از همان ابتدا حرکاتی دانشگاهی در مخالفت با سفر او شکل گرفت. قرار بود روز ورودش به دانشگاه تهران، علاوه بر تشریفات رسمی، دکترای افتخاری نیز به او اعطا شود. اما یک روز پیش از ورود نیکسون، رژیم پهلوی برای جلوگیری از هرگونه حرکت اعتراضی، با خشونت وارد دانشگاه شد و بدون هیچ بهانه و حتی بدون برگزاری تظاهرات، دانشجویان را سرکوب کرد؛ نتیجه این یورش خونین، شهادت سه دانشجو بود که نخستین شهدای استکبارستیزی در جامعه دانشگاهی به شمار می‌آیند.

{$sepehr_media_3190106_600_400}

عضو مجلس خبرگان رهبری تصریح کرد: شانزده آذر «روز دانشجو» ست، اما در حقیقت یک «روز ملی استکبارستیزی» محسوب می‌شود. این روز نشان می‌دهد ملت ایران—چه مسلمان و چه غیرمسلمان—سلطه شیطانی آمریکا را که ۲۵ سال ادامه داشت، هرگز نمی‌پذیرد.

ایشان افزود: جنبش دانشجویی از ارکان اساسی هویت دانشگاه است. با همه مشکلاتی که دانشجویان در مسیر پیشرفت علمی دارند، باید بدانند عظمت و جایگاه ملی آنان وابسته به پویایی این جنبش است. تا زمانی که جنبش دانشجویی زنده است، دانشگاه در نظام دینی و انقلابی ما جایگاه رفیع خود را حفظ می‌کند. ۴۵ سال از انقلاب گذشته، اما روح انقلابی‌گری در مردم کاهش نیافته، و دانشگاه زمانی انقلابی می‌ماند که جنبش دانشجویی فعال باشد. اگر این جنبش تضعیف شود، دانشگاه نمی‌تواند نقش راهبردی خود را در جامعه ایفا کند.

آیت الله علم الهدی گفت: مقام معظم رهبری در بیاناتی سه آرمان اصلی جنبش دانشجویی را برمی‌شمرند: علم و رشد علمی، عدالت‌خواهی و آزادی و آزادی‌خواهی؛ ایشان تأکید می‌کنند که «آزادی‌اندیشی» مقدم بر آزادی‌خواهی است. دانشجو باید انگیزه آرمانی برای رشد علمی داشته باشد؛ اگر به پیشرفت علمی بی‌اعتنا شود، مسیر ارتقاء را بر خود می‌بندد. دانشجو در کنار برنامه‌ریزی برای آینده شغلی، باید بیش از همه به رشد علمی بیندیشد.

ایشان بیان کرد: دانشجو باید در مسیر حرکت خود همواره یک هدف اصلی را حفظ و رعایت کند، و آن پایبندی به اصول و ارزش‌هایی است که جهت‌دهنده مسیر اوست. دومین اصل مهم، عدالت‌خواهی است. عدالت‌خواهی مفهومی است که در میان جوانان بسیار مطرح می‌شود، اما پرسش اساسی این است که حقیقت عدالت‌خواهی چیست؟ آیا عدالت‌خواهی یعنی برخورد احساسی با افراد و بازخواست بی‌مبنای آنان که «چه داری و از کجا آوردی»؟ یا اینکه هرجا تراکم ثروت یا قدرت دیده شد، بدون تحقیق و بررسی در برابر آن ایستاد؟ اینها عدالت‌خواهی نیست.

امام جمعه مشهد مقدس تصریح کرد: مقام معظم رهبری مسیر عدالت‌خواهی را روشن کرده‌اند. ایشان فرمودند برای درک عدالت‌خواهی، کافی است قانون اساسی را مطالعه کنید و ببینید اگر بخواهیم عدالت اجتماعی را ـ با همان مفهومی که عموم مردم می‌فهمند ـ محقق کنیم، چه وظایفی بر عهده کدام نهاد‌ها گذاشته شده و از چه دستگاه‌هایی باید چه انتظاراتی داشت. یعنی دانشجو در برابر مسیر حرکت جامعه نباید بی‌تفاوت باشد. عدالت‌خواهی جنگ با ثروت نیست؛ عدالت‌خواهی مطالبه‌گری از مسئولانی است که در بخش‌های مختلف اجرایی، تقنینی و مدیریتی کشور مسئولیت دارند. قانون اساسی برای این افراد وظایف و تکالیفی تعیین کرده است و عدالت‌خواهی آن‌جاست که دانشجو از صاحبان این مسئولیت‌ها بر اساس همان تکالیف، مطالبه داشته باشد.

ایشان گفت: اگر روزی جریان دانشجویی از مطالبه‌گری دست بکشد، آن روز مرگ ارزش دانشگاه، مرگ ارزش علم و سقوط نقش دانشجو در جامعه است؛ بنابراین جریان دانشجویی باید همواره به‌عنوان یک قشر آگاه، مطالبه‌گر و مسئول باقی بماند؛ در این صورت کشور می‌تواند مسیر رشد و پیشرفت را طی کند.

آیت الله علم الهدی گفت: در موضوع آزاداندیشی نیز مقام معظم رهبری تأکید کردند که آزاداندیشی مقدم بر آزادی‌خواهی است. آزادی‌خواهی در نظام اسلامی در کنار استقلال و جمهوریت معنا پیدا می‌کند؛ کسی که آزادی‌خواه نباشد، استقلال‌طلب هم نیست، و کسی که استقلال‌طلب باشد طبیعتاً آزادی‌خواه است. اما آزادی‌خواهی بدون آزاداندیشی ممکن نیست. فرد باید ابتدا بیندیشد و آزادی را بر مبنای فرهنگ دینی که اساس هویت فرهنگی ماست مطالبه کند. آزادیِ برخاسته از اندیشه دینی، آزادی حقیقی است؛ اما اگر آزادی با مفاهیم برگرفته از فرهنگ‌های بیگانه یا آموزه‌های منحرف غرب تعریف شود، چنین آزادی‌خواهی در حقیقت نوعی اسارت و محدودیت است. به همین دلیل فرمودند: آزاداندیشی مقدم بر آزادی‌خواهی است.

ایشان اضافه کرد: در مسئله وابستگی‌های سیاسی نیز ـ که یکی از ارکان اصلی یک جنبش دانشجویی است ـ مقام معظم رهبری نکات مهمی بیان کرده‌اند. ایشان بیش از هر فرد دیگری در طول انقلاب با دانشگاه و دانشجو ارتباط مستمر داشته‌اند و هیچ‌کس به‌اندازه ایشان در جایگاه هدایت‌گری برای نسل دانشجو نبوده؛ چه در دوران رهبری و چه پیش از آن.

ایشان گفت: رهبری همچنین هشدار می‌دهند که «سیاست‌زدگی» و «سیاست‌بازی» شأن دانشجو نیست. سیاست‌بازی یعنی دویدن پشت سر صاحبان قدرت و غوغاسالاران سیاسی. دانشجو باید «سیاست‌ورز» باشد، نه سیاست‌زده؛ یعنی صاحب خط سیاسی روشن باشد، نه تابع موج‌ها و شعار‌های دیگران. امیرالمؤمنین (ع) کسانی که بی‌خط و بی‌تحلیل‌اند را به علف‌های نرمِ دامنه تشبیه می‌کنند که با هر نسیم می‌لرزند. دانشجو نباید چنین باشد.

نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی ابراز کرد: مقام معظم رهبری ویژگی‌های جنبش دانشجویی را این‌گونه برمی‌شمارند: ضد استکبار، ضد اشرافی‌گری، ضد حاکمیت تجمل‌گرایانه و ضد گرایش‌های انحرافی؛ اگر جنبش دانشجویی با چنین مختصاتی در دانشگاه فعال باشد، دانشجو و دانشگاه می‌توانند زمام فکری جامعه را به دست بگیرند و استقلال کشور تضمین می‌شود؛ هیچ قدرت استکباری یا شبکه نفوذی نمی‌تواند به جامعه لطمه بزند.

ایشان به مشکلات رفاهی و دغدغه‌های مطرح‌شده توسط دانشجویان اشاره و تأکید کرد که این مسائل کاملاً بجا و قابل پیگیری است. مسئولان دانشگاه، نهاد نمایندگی رهبری و همچنین مسئولان استانی باید نسبت به این امور اقدام کنند. هرجا نیاز به پیگیری باشد، آمادگی لازم برای اقدام وجود دارد.

آیت الله علم الهدی در پایان ابراز کرد که ارزشمندترین سرمایه دانشجو «اخلاص در کار» است؛ اخلاص در مسیر خدا، بزرگ‌ترین صدقه جاریه و مایه رضایت امام زمان (عج) خواهد بود. شما سازندگان آینده کشورید و نیرو‌هایی که تربیت می‌کنید محصول وجود و تلاش شما خواهند بود.

در بخش پایانی جلسه، برخی نکات درباره ارتباط مسئولان با جوانان و انتظارات جامعه مطرح شد. گفته شد که ارتباطات اجتماعی نیازمند سنخیت است و محدودکردن جامعه رشد نمی‌آورد. مسئول باید در دسترس مردم و جوانان باشد و در محیط‌های مختلف حضور یابد؛ خارج از چارچوب‌های رسمی—اما این حضور باید سنجیده باشد و اثر معکوس ایجاد نکند. رسانه‌ها نیز در بزرگ‌نمایی یا کوچک‌نمایی عملکرد مسئولان نقش دارند و ظرفیت آنها باید واقع‌بینانه دیده شود.