افت تعداد مقالات دانشگاه تهران و رشد شاخص‌های کیفی پژوهش

مدیرکل سیاستگذاری و توسعه پژوهشی دانشگاه تهران گفت: با وجود این افت، کیفیت انتشارات علمی دانشگاه تهران روندی افزایشی داشته و بیش از نیمی از مقالات در چارک اول قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که در کنار توسعه ارتباطات بین‌المللی و همکاری با صنعت می‌تواند در بهبود جایگاه دانشگاه در رتبه‌بندی‌های جهانی اثرگذار باشد.

کد خبر: ۱۳۴۳۴۰۳

يکشنبه - ۲۳ آذر ۱۴۰۴ / December 14, 2025

به گزارش خبرنگار دانش و فناوری خبرگزاری دانشجو، محمدرضا نقوی، مدیرکل سیاستگذاری و توسعه پژوهشی دانشگاه تهران، در مراسم سی‌وچهارمین جشنواره پژوهش و فناوری دانشگاه تهران که امروز یک‌شنبه ۲۳ آذرماه در دانشگاه تهران برگزار شد، به تشریح وضعیت تولیدات علمی، رتبه‌بندی‌های بین‌المللی و شاخص‌های پژوهشی این دانشگاه پرداخت.

وی با اشاره به آمار مقالات منتشرشده دانشگاه تهران گفت: در پایگاه استنادی «وب آو ساینس»، بیشترین تعداد مقالات دانشگاه تهران در سال ۲۰۲۱ ثبت شده و پس از آن در سال‌های اخیر شاهد کاهش تعداد مقالات بوده‌ایم. در پایگاه استنادی اسکوپوس نیز وضعیت به همین شکل است و اوج انتشار مقالات در سال ۲۰۲۲ بوده و پس از آن کاهش تعداد مقالات مشاهده می‌شود.

نقوی در ادامه به کیفیت مقالات منتشرشده دانشگاه تهران اشاره کرد و افزود: با وجود کاهش تعداد مقالات در سال‌های اخیر، از نظر کیفیت، روند رو به رشدی داشته‌ایم؛ به‌طوری‌که نزدیک به ۵۳ درصد از مقالات دانشگاه تهران در چارک اول قرار دارند. همچنین انتشارات دانشگاه در سایر چارک‌ها نیز سهم قابل‌توجهی را به خود اختصاص داده است.

مدیرکل سیاستگذاری و توسعه پژوهشی دانشگاه تهران درباره جایگاه این دانشگاه در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی اظهار کرد: در رتبه‌بندی ISC، دانشگاه تهران با فاصله رتبه اول کشور را در اختیار دارد. در رتبه‌بندی تایمز، نسبت به دو سال گذشته با افت رتبه مواجه شده‌ایم. در نظام رتبه‌بندی شانگهای نیز دانشگاه تهران به همراه دانشگاه علوم پزشکی تهران در آخرین آمار منتشرشده رتبه اول کشور را کسب کرده‌اند.

وی افزود: بررسی جایگاه دانشگاه تهران در نظام‌های مختلف رتبه‌بندی جهانی نشان می‌دهد که این دانشگاه در اغلب رتبه‌بندی‌ها همچنان رتبه نخست کشور را حفظ کرده است.

نقوی با اشاره به شاخص‌های مؤثر در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی گفت: کمیت و کیفیت مقالات از شاخص‌های اصلی رتبه‌بندی دانشگاه‌ها محسوب می‌شود. هرچند کیفیت مقالات دانشگاه تهران در سال‌های اخیر افزایش یافته، اما این موضوع نتوانسته افت تعداد مقالات را به‌طور کامل در رتبه‌بندی‌ها جبران کند. با این حال، راهکارهای دیگری نیز برای ارتقای رتبه دانشگاه وجود دارد.

وی توسعه ارتباطات بین‌المللی را یکی از عوامل مهم در ارتقای رتبه دانشگاه دانست و گفت: ارتباطات بین‌المللی، چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر بهبود جایگاه دانشگاه تهران در رتبه‌بندی‌های جهانی داشته باشد.

این استاد دانشگاه با اشاره به شاخص شهرت به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم رتبه‌بندی‌ها افزود: در برخی نظام‌های رتبه‌بندی، ۲۰ درصد و در برخی دیگر تا ۴۰ درصد از امتیاز کل به شاخص شهرت اختصاص دارد. در این شاخص، از جامعه آکادمیک و در برخی موارد از کارفرمایان خواسته می‌شود با تکمیل پرسش‌نامه، وضعیت دانشگاه را ارزیابی کنند. این شاخص سهم بالایی در امتیازدهی دارد و می‌تواند تا حدی جایگزین کاهش تعداد مقالات در سال‌های اخیر شود.

نقوی در ادامه به شاخص ارتباط دانشگاه با صنعت اشاره کرد و گفت: در حوزه ارتباط با صنعت، دانشگاه تهران رشد قابل‌توجهی داشته است؛ به‌طوری‌که تعداد قراردادهای منعقدشده نسبت به سال گذشته ۴۴ درصد افزایش یافته و اعتبار مصوب نیز ۶۷ درصد رشد داشته است.

وی همچنین به استفاده از ظرفیت همکاری با ایرانیان غیرمقیم اشاره کرد و افزود: ۲۸ نفر متقاضی استفاده از این ظرفیت بوده‌اند که با دانشگاه همکاری داشته‌اند. بیشترین موارد جذب در قالب جایگزین خدمت در خارج از کشور و به تعداد ۱۱ مورد بوده است. برخی دیگر نیز در قالب تحصیل در دوره‌های دانشگاهی با دانشگاه همکاری کرده‌اند.

مدیرکل سیاستگذاری و توسعه پژوهشی دانشگاه تهران با اشاره به ایجاد دفتر تجاری‌سازی و انتقال فناوری اظهار کرد: این دفتر در حوزه تجاری‌سازی تحقیقات، حمایت از مالکیت فکری، هدایت همکاری با صنعت و حمایت از هسته‌های نوپا فعالیت می‌کند و این اقدامات با همکاری پارک علم و فناوری دانشگاه انجام می‌شود.

به گفته نقوی، در حوزه کتاب نیز رشد قابل‌توجهی در چاپ کتاب صورت گرفته است. وی افزود: در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، اقداماتی در زمینه دسترسی به منابع و ارائه خدمات مشاوره‌ای انجام شده و خدمات ویژه‌ای نیز برای نابینایان توسعه یافته است. همچنین بیش از ۶ هزار فایل نسخه خطی به کتابخانه دیجیتال افزوده شده و بیش از ۱۵ هزار تصویر نسخه خطی در سامانه بارگذاری شده است. افزون بر این، ۷۷۷ هزار فایل پایان‌نامه در دسترس قرار گرفته است.

وی در پایان گفت: دسترسی به پایگاه‌های اطلاعاتی جدید، تمدید پایگاه‌های قبلی و خرید پایگاه‌های اطلاعاتی فارسی نیز در دستور کار قرار گرفته و انجام شده است.