ضرورت آمادگی فوری برای دریافت و مدیریت آب رودخانه‌های هیرمند و فراه‌رود در سیستان

فعال رسانه و محیط زیست سیستان و بلوچستان گفت: پیش‌بینی می‌شود سال آبی جاری، به لطف خداوند متعال، سالی پرآب باشد. با این حال، مطابق اصول آینده‌پژوهی و ضرورت حفظ آمادگی، لازم است تمهیدات لازم برای دریافت مدبرانه‌ی آب رودخانه‌های هیرمند و فراه‌رود در منطقه‌ی سیستان، از هم‌اکنون ـ هرچند با تأخیر اندیشیده و به‌صورت عملیاتی اجرا شود.

کد خبر: ۱۳۴۶۱۱۷

شنبه - ۲۹ آذر ۱۴۰۴ / December 20, 2025

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، عباس نورزایی فعال رسانه سیستان و بلوچستان و کارشناس ارشد مدیریت توسعه روستایی با اشاره به بارندگی‌های اخیر در ایران و افغانستان گفت: با توجه به مذاکرات انجام‌شده میان دولت جمهوری اسلامی ایران و امارت اسلامی افغانستان و اعلام آمادگی کشور همسایه، و از سوی دیگر، رسوب‌گیری شدید و افزایش حجم مرده‌ی سد کمال‌خان، این احتمال وجود دارد که خواه ناخواه شاهد ورود آب رودخانه‌ی هیرمند به خاک ایران باشیم. در صورت تحقق این امر، ضروری است در وهله‌ی نخست و در کوتاه‌ترین زمان ممکن، حداکثر حجم آب وارده به مخازن طبیعی چاه‌نیمه هدایت و ذخیره شود.

نورزایی می‌گوید بررسی‌های میدانی حمایت از وجود موانع متعددی در مسیر دریافت و انتقال آب وجود دارد که بدین شرح می‌باشد:

۱ـ کنارگذر خاکی جریکه از مدار بهره‌برداری خارج شده است.

۲ـ فیدرکانال شماره‌ی دو، شامل سازه‌ی دریافت و مسیر کانال، ساخته و حفر نشده و به حال خود رها شده است.

۳ـ تل‌ماسه‌های متعدد با ارتفاع بالا، بخش اصلی مسیر دریافت آب از دهانه‌ی ورودی (دوشاخه‌ی مرزی) تا سد کهک را مسدود کرده‌اند.

۴ـ همین وضعیت در مسیر رودخانه از سد کهک تا سد زهک و نهایتاً تا دریاچه‌ی هامون نیز مشاهده می‌شود.

۵ـ رودخانه‌ی طاهری، در حدفاصل سد زهک تا محدوده‌ی کفتارگی و در مسیر منتهی به سد چاه‌نیمه، مملو از رسوبات ماسه‌ای است.

۶ـ مسیر دهانه‌ی سنگ‌چال واقع در رودخانه‌ی لخشک تا روستای کفتارگی ـ که یکی از مسیر‌های مؤثر آب‌گیری چاه‌نیمه به شمار می‌رود نیز به‌شدت با رسوبات ماسه‌ای انباشته شده است.

معاون اسبق سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان در ادامه خطاب به استاندار افزود: با توجه به فرصت کوتاه پیش‌رو، تأکید می‌شود استاندار محترم سیستان و بلوچستان دستور فرمایند ستادی ویژه برای بازگشایی مسیر‌ها (و نه لای‌روبی) با اولویت مسیر‌های شماره‌ی ۳، ۵ و ۶ این گزارش، به‌صورت فورس‌ماژور تشکیل شود و کلیه‌ی دستگاه‌های اجرایی و ماشین‌آلات سنگین ادارات دولتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن بسیج و اقدامات لازم انجام پذیرد.

نورزایی گفت: تجربه‌های پیشین نشان داده است که در صورت فراهم بودن حداقل مسیر عبور آب، خودِ نیروی جریان آب بدون وقفه مسیر را گشوده، ریگ‌ها و رسوبات را کنار زده یا با خود حمل کرده و نهایتاً به دریاچه هدایت می‌شود.

وی در انتها درخصوص‌راه‌های مهار ریزگرد در سیستان نیز تصریح کرد: از نکات حائز اهمیت در سال جاری، تلاش هدف‌مند برای پخش آب در رخساره‌های غبارخیز کف دریاچه‌ی هامون است؛ موضوعی که کارشناسان منابع طبیعی مطالعات آن را انجام داده و نقشه‌های ریسک مربوطه را در اختیار دارند. در صورت ورود حتی حداقل جریان آب به هامون، بستر لازم برای رشد پوشش گیاهی و جان‌گیری درخت‌چه‌های گز حتی با رشد کم، فراهم شده و از شدت خیزش گردوغبار، دست‌کم در کوتاه‌مدت، جلوگیری خواهد شد.