نانی که برای بیماران دیابتی معجزه می‌کند! / مضرات بیشمار نان سفید

پزشکان و متخصصان تغذیه می‌گویند نان سفید بدترین نوع نان برای افزایش قند خون و خطر عوارض دیابت نوع دو است.

کد خبر: ۱۳۴۶۱۵۴

شنبه - ۲۹ آذر ۱۴۰۴ / December 20, 2025

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزارش دانشجو، ساره موزه، کارشناس گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز در یادداشتی نوشت: امروزه غلات کامل به عنوان یکی از اجزای اصلی یک رژیم غذایی سالم، به طور گسترده‌ای مورد توجه قرار گرفته است؛ چرا که مصرف نان کامل، نه تنها به تنظیم قند خون کمک می‌کند، بلکه خطر ابتلا به دیابت نوع دو را نیز به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

غلات کامل حاوی مقادیر قابل توجهی فیبر است که اغلب در سبوس دانه یافت می‌شود. این فیبر با کند کردن سرعت تخلیه معده و حرکت غذا در دستگاه گوارش، جذب گلوکز را در روده کوچک به تأخیر می‌اندازد؛ در نتیجه، پس از مصرف غذا، افزایش ناگهانی و شدید قند خون رخ نمی‌دهد و بدن می‌تواند با ترشح تدریجی و مناسب انسولین، پاسخ بهتری به گلوکز ورودی نشان دهد؛ این فرآیند از نوسان شدید قند خون جلوگیری کرده و بار کاری پانکراس را کاهش می‌دهد.

غلات کامل، منبع مهمی از مواد معدنی مانند منیزیم و کروم است که در بسیاری از واکنش‌های آنزیمی مرتبط با متابولیسم گلوکز و عملکرد انسولین عمل می‌کنند.

منیزیم در فعال سازی گیرنده‌های انسولین و انتقال سیگنال‌های داخل سلولی نقش دارد و کمبود آن می‌تواند منجر به مقاومت به انسولین و اختلال در تحمل گلوکز شود؛ همچنین کروم، حساسیت گیرنده‌های انسولین را افزایش داده و به بهبود عملکرد انسولین در انتقال گلوکز به درون سلول‌ها کمک می‌کند.

غذا‌های با شاخص گلایسمی پایین، به آرامی هضم و جذب می‌شود و افزایش تدریجی قندخون را سبب می‌شود؛ این ویژگی به ویژه برای افراد در معرض خطر دیابت یا افراد مبتلا به پیش دیابت بسیار مفید است.

یک مطالعه مروری نشان داد که مصرف منظم دست کم ۳ واحد (معادل حدود ۹۰ گرم) غلات کامل در روز، خطر ابتلا به دیابت نوع دو را تا ۳۲ درصد کاهش می‌دهد؛ این اثر محافظتی ناشی از ترکیب فیبر، مواد معدنی و سایر مواد مغذی موجود در غلات کامل است که با همکاری یکدیگر، متابولیسم گلوکز را بهبود می‌بخشند، در مقابل، مطالعه‌ای که بر روی ۲۳ زن و مرد ایرانی انجام شد، تأثیر منفی مصرف نان سفید (غلات تصفیه شده) را بر قند خون نشان داد، نتایج این مطالعه حاکی از آن بود که مصرف منظم نان سفید منجر به افزایش معنی دار قند خون ناشتا و سطح HbA۱C (شاخص متوسط قند خون در سه ماه گذشته) می‌شود.

این یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که حذف لایه‌های سبوس و جوانه در فرآیند تصفیه، نه تنها مواد مغذی ضروری را از بین می‌برد، بلکه موجب پاسخ گلیسمی نامطلوب و افزایش خطر اختلالات متابولیک می‌شود.

به طور کلی غلات کامل با مکانیسم‌های متعدد از جمله تأمین فیبر، منیزیم، کروم و داشتن شاخص گلیسمی پایین، به تنظیم قند خون و بهبود حساسیت به انسولین کمک می‌کند و شواهد علمی قوی از نقش محافظتی آنها در برابر ابتلا به دیابت نوع ۲ حمایت می‌کند؛ در مقابل، مصرف غلات تصفیه شده مانند نان سفید می‌تواند اثرات معکوس داشته باشد، بنابراین، گنجاندن غلات کامل به ویژه «نان کامل» در رژیم غذایی روزانه یک راهکار ساده، مؤثر و علمی برای حفظ سلامت متابولیک و کاهش بار بیماری دیابت در سطح جامعه است.