گزارش|

دو کلاهبرداری خطرناک و رایج در بازار خودروهای دست‌دوم/ از پیش‌پرداخت‌های فریبنده تا جعل هویت خودرو

در یکی از کلاهبرداری های رایج که در پلتفرم‌های آنلاین مانند دیوار، شیپور، شبکه‌های اجتماعی و وبسایت‌های خودرو فروشی رخ می‌دهد، نمونه‌ای کلاسیک از سوءاستفاده از اعتماد و طمع خریدار است، مکانیزم این کلاهبرداری معمولاً چند مرحله‌ای و روان‌شناختی است.

کد خبر: ۱۳۴۶۲۶۱

يکشنبه - ۳۰ آذر ۱۴۰۴ / December 21, 2025

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو، ساسان سوری، خرید و فروش خودرو، به‌ویژه در معاملات خودروهای به اصطلاح دست‌دوم، فقط یک معامله مالی مطرح نیست؛ جایی است که بی‌اطلاعی یا اعتماد نابجا می‌تواند خریدار را به‌سادگی درگیر کلاهبرداری کند، روش‌هایی که از ظاهر ساده شروع می‌شوند، اما در نهایت به از دست رفتن پول یا دردسرهای جدی ختم می‌شوند. این افراد با بهره‌گیری از بی‌تجربگی خریداران، عطش برای خرید با قیمت پایین و پیچیدگی‌های فرایند انتقال سند، روش‌های متنوعی برای فریب ابداع کرده‌اند، در میان این روش‌ها، دو شیوه «کلاهبرداری با پیش‌پرداخت در فضای مجازی» و «فروش خودرو‌های سرقتی با سند نمره‌کار» از فراوانی و خطر بیشتری برخوردارند و سالانه موجب ضرر‌های مالی هنگفت و ناامیدی بسیاری از هموطنان می‌شوند.

کلاهبرداری با پیش‌پرداخت در فضای مجازی

این شیوه که عمدتاً در پلتفرم‌های آنلاین مانند دیوار، شیپور، شبکه‌های اجتماعی و وبسایت‌های خودرو فروشی رخ می‌دهد، نمونه‌ای کلاسیک از سوءاستفاده از اعتماد و طمع خریدار است، مکانیزم این کلاهبرداری معمولاً چند مرحله‌ای و روان‌شناختی است.

مرحله اول: طعمه‌گذاری با قیمت‌های فریبنده

کلاهبردار آگهی جذابی با تصاویر باکیفیت از یک خودروی معمولاًمدل بالا، کم‌کارکرد و در شرایط ظاهری عالی منتشر می‌کند، نکته کلیدی قیمتِ ۲۰ تا ۴۰ درصد پایین‌تر از قیمت واقعی بازار است، این قیمت به اندازه‌ای جذاب است که خریدار را وسوسه می‌کند، اما نه آنقدر غیرمنطقی که بلافاصله شک او را برانگیزد، ممکن است برای توجیه قیمت پایین، دلایلی مانند «فوری‌بودن فروش»، «مهاجرت»، «نیاز به نقدینگی سریع» یا «فروش به دلیل فوت» ذکر شود.

مرحله دوم: ایجاد حس رقابت و فوریت

با تماس خریداران، فروشنده متقلب ادعا می‌کند که به دلیل قیمت استثنایی، تقاضای بسیار زیادی وجود دارد و چند نفر دیگر نیز در حال بررسی خودرو هستند، او بر «امانت‌داری» خود تأکید کرده و می‌گوید قصد دارد خودرو را به اولین فردی که جدی باشد بفروشد، در این مرحله، حس رقابت و از دست دادن فرصت در خریدار ایجاد می‌شود.

مرحله سوم: درخواست پیش‌پرداخت برای رزرو یا ضمانت»

کلاهبردار پیشنهاد می‌دهد که برای اثبات جدیت خریدار و جلوگیری از فروش خودرو به دیگری، خریدار مبلغی را (معمولاً بین ۱ تا ۱۰ میلیون تومان، گاهی بیشتر) به عنوان «پیش‌قرض»، «بیعانه»، «پول رزرو» یا «ضمانت نیت خرید» واریز کند، او قول می‌دهد این مبلغ در صورت عدم رضایت از خودرو عودت داده شود یا از قیمت اصلی کسر گردد، اغلب تأکید می‌کند که پس از واریز، آگهی را حذف یا روی آن «فروخته شد» می‌گذارد.

مرحله چهارم: دریافت پول و ناپدید شدن

پس از واریز مبلغ به حساب شخصی (که اغلب به نام دیگری است) یا کیف پول الکترونیک، ارتباط به تدریج کمرنگ می‌شود، بهانه‌هایی مانند «مشکل فنی»، «مریضی» یا «سفر ضروری» می‌آید، نهایتاً شماره تماس قطع شده و خریدار متوجه می‌شود که هیچ خودرویی در کار نبوده است.

علل گسترش این شیوه

۱-سهولت و بی‌هویتی در فضای مجازی: ایجاد پروفایل جعلی و انتشار آگهی بسیار آسان و کم‌هزینه است

۲-وسوسه قیمت پایین: روانشناسی طمع، خریداران را وادار به نادیده گرفتن علائم خطر می‌کند

۳-مبلغ نسبتاً کم: بسیاری از قربانیان به دلیل وقت‌گیری و هزینه‌های اداری پیگیری قضایی، از شکایت منصرف می‌شوند، کلاهبرداران نیز با تکرار این روش با مبالغ کم، در مجموع درآمد کلانی کسب می‌کنند

۴-نقش ضعیف پلتفرم‌ها: اگرچه برخی سایت‌ها هشدار می‌دهند، اما نظارت مؤثری بر اصالت آگهی‌ها و هویت فروشندگان ندارند و مسئولیت را به عهده کاربر می‌گذارند.

کلاهبرداری با سند نمره‌کار

این روش، کلاهبرداری حرفه‌ای‌تر و خطرناک‌تری است که نه تنها باعث زیان مالی سنگین می‌شود، بلکه خریدار را درگیر مشکلات حقوقی پیچیده (مانند ضبط خودرو به عنوان اموال مسروقه) می‌کند، در این شیوه، هویت یک خودروی قانونی، اما قدیمی و کم‌ارزش بر روی یک خودروی سرقتی و معمولاً گران‌قیمت‌تر جعل می‌شود.

تهیه «نمره» یا خودروی پایه (مادر)

کلاهبرداران یک خودروی فرسوده، قدیمی و از رده خارج، اما دارای مدارک کامل (سند مالکیت، پلاک، بیمه‌نامه) و فاقد هرگونه بدهی یا ممنوعیت معامله را خریداری می‌کنند، این خودرو که به اصطلاح «نمره» یا «سند باز» نامیده می‌شود، پایه جعل قرار می‌گیرد، مدل و رنگ آن تا حد ممکن به خودروی سرقتی مورد نظر شبیه است.

تهیه خودروی سرقتی (فرزند)

این خودرو معمولاًاز طریق سرقت مستقیم، خرید خودروی سرقتی از سارقان یا قاچاق از کشور‌های همسایه تأمین می‌شود، خودرویی مدل بالا، نو یا کم‌کارکرد است.

فرآیند جعل هویت نمره‌زنی

این مرحله حیاتی و تخصصی است، کلاهبرداران با همکاری تعمیرگاه‌های غیرقانونی یا شبکه‌های حرفه‌ای، شماره‌های منحصر‌به‌فرد شناسایی خودروی سرقتی را تغییر می‌دهند.

شماره شاسی (VIN):پلاک فلزی شاسی خودروی سرقتی برداشته شده و پلاک شاسی خودروی نمره (قدیمی) جوشکاری و نصب می‌گردد.

شماره موتور:شماره حک‌شده روی بلوک موتور خودروی سرقتی تراشیده شده و شماره موتور خودروی نمره به جای آن حک می‌شود.. پلاک بدنه:در برخی خودرو‌های جدید، پلاک‌های اضافی در قسمت‌های مختلف بدنه نیز جعل می‌شوند

پس از جعل فنی، خودرو با هویت جدید (همان هویت خودروی قدیمی و قانونی) ارائه می‌شود، فروشنده ممکن است با قیمتی اندکی پایین‌تر از بازار، اما نه مشکوک، خودرو را بفروشد تا خریدار را فریب دهد، مدارک (سند، پلاک) اصلی خودروی قدیمی ارائه می‌شود و استعلام اولیه نیز ممکن است مشکلی نشان ندهد، چرا که در سیستم‌های پلیس، خودروی قدیمی به عنوان وسیله‌ای قانونی ثبت شده است.

پیامد‌های فاجعه‌بار برای خریدار

ضبط خودرو: در صورت کشف جعل توسط پلیس، خودرو به عنوان مال مسروقه ضبط می‌شود، خریدار تمام پول خود را از دست می‌دهد.

مشکلات حقوقی: خریدار تا زمان روشن‌شدن کامل ماجرا، ممکن است با مراجع قضایی درگیر شود.

عدم امکان نقل و انتقال: در مراحل بعدی، امکان فروش یا معامله این خودرو وجود نخواهد داشت.

خطر ایمنی: ممکن است خودروی سرقتی، پس از یک حادثه شدید بازیابی شده باشد و از نظر فنی دارای ایرادات ایمنی جدی باشد.

در برابر کلاهبرداری سند نمره‌کار

تطبیق دقیق و فیزیکی شماره‌ها: شماره شاسی و موتور درج‌شده در سند مالکیت را حتماً و شخصاً با شماره‌های حک‌شده روی بدنه و موتور خودرو تطبیق دهید، محل این شماره‌ها را برای مدل خودروی خود بیاموزید.

بررسی علائم جعل: به دنبال هرگونه آثار جوشکاری، تراشیدگی، رنگ‌کاری غیرحرفه‌ای یا ناهماهنگی در محل پلاک شاسی باشید.

مشاهده برگه‌های معاینه فنی: سابقه معاینه فنی را بررسی کنید، عدم تطابق ظاهر خودرو با سال ساخت اعلام‌شده در معاینه فنی مشکوک است.

خرید از کانال‌های مطمئن: استفاده از دفاتر خدمات خودروی معتبر که مسئولیت استعلام و تطبیق را بر عهده می‌گیرند، اگرچه هزینه‌بر است، اما امنیت بالاتری دارد.

استفاده از کارشناس: در صورت عدم اطمینان، از یک مکانیک یا کارشناس رسمی خودرو برای بازدید نهایی و بررسی اصالت هویت فنی کمک بگیرید.

بازار خودروی دست‌دوم ایران نیازمند هوشیاری حداکثری خریداران است، دو روش کلاهبرداری «پیش‌پرداخت مجازی» و «سند نمره‌کار» نشان می‌دهند که سودجویان از ساده‌ترین طمع‌ها تا پیچیده‌ترین روش‌های فنی را برای فریب به کار می‌گیرند.

آگاهی عمومی، عجله نکردن در معامله، پایبندی به اصول ایمنی و اصرار بر بررسی دقیق مدارک و فنی خودرو، تنها سپر‌های دفاعی در برابر این کلاهبرداران هستند.

به یاد داشته باشید که در این بازار، اگر معامله‌ای بیش از حد خوب به نظر برسد، احتمالاً واقعی نیست، سرمایه‌گذاری اندک برای کسب اطمینان (مانند هزینه کارشناسی) می‌تواند از زیان‌های بزرگ مالی و حقوقی جلوگیری کند.