گزارش|

از شعارهای زیبا تا اجرای نیمه‌کاره / چرا پزشک خانواده جلو نمی‌رود؟

طرح پزشک خانواده با وجود تأکید دولت، همچنان با کمبود بودجه و ضعف اجرا روبه‌روست؛ در این بین در قدم اول باید بررسی شود اقدامات انجام‌شده تاکنون چه خروجی ملموسی داشته است؟

کد خبر: ۱۳۵۲۳۳۸

يکشنبه - ۱۴ دی ۱۴۰۴ / January 04, 2026

به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مهدی عندلیب، طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع، یکی از مهم‌ترین برنامه‌های نظام سلامت ایران است که هدفش بهبود کیفیت خدمات بهداشتی، مدیریت هزینه‌های درمان و افزایش دسترسی مردم به خدمات پیشگیرانه و مداوم است و اتفاقا از جمله طرح هایی است که تقریبا همه بر مفید بودن آن اتفاق نظر دارند.

علی‌رغم تأکید‌های متعدد مقامات دولتی، کارشناسان و مسؤولان بهداشتی، این طرح هنوز نتوانسته به شکل کامل و سراسری در کشور اجرایی شود و چالش‌های جدی از جمله منابع مالی، ضعف در مدیریت اجرایی و نبود زیرساخت‌های مناسب برای اجرای آن مطرح است.

بودجه و تامین مالی: آیا اعتبار کافی است؟

بر اساس گزارش اخیر، بودجه پیش‌بینی شده در لایحه بودجه ۱۴۰۵ برای اجرای کامل برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع بسیار کمتر از نیاز واقعی این طرح است. عضو کمیسیون بهداشت مجلس اعلام کرده که برآورد واقعی برای اجرای کامل این برنامه حداقل ۱۵۹ همت تومان است، در حالی که در سال ۱۴۰۴ تنها ۳۰ همت تومان بودجه به آن اختصاص یافت که عملاً اجرای طرح را ناکام گذاشت. این رقم بسیار فاصله دارد با نیاز واقعی برنامه و آنچه وزارت بهداشت برای سال‌های قبل درخواست کرده بود (حدود ۸۰ همت تومان) که آن هم کمتر از نیاز واقعی برآورد می‌شود.

کارشناسان و نمایندگان مجلس معتقدند بودجه‌ای که در لایحه ۱۴۰۵ دیده شده نیز با نیاز واقعی فاصله معناداری دارد و اجرای کامل برنامه در شهر‌ها احتمالا معلق خواهد ماند مگر اینکه اصلاحات جدی در تخصیص منابع صورت گیرد.

چشم‌انداز این طرح چیست؟ / از اجرای آزمایشی تا اجرای ملی

در سطح اجرایی، دولت تاکنون اجرای آزمایشی طرح را در ۶۴ شهرستان کشور دنبال کرده است و جلسات متعددی برای پیگیری پیشرفت پروژه برگزار شده است. رئیس‌جمهور و تیم اجرایی بر ضرورت تدوین دستورالعمل‌های دقیق، آموزش مجریان و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین تأکید کرده‌اند تا بتوان از این تجربه آزمایشی به یک الگوی قابل گسترش تبدیل کرد.

رئیس‌جمهور در هشتمین جلسه مستمر پیگیری پیشبرد اجرایی طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع» گفت: تحقق کامل طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع»، ضمن بهبود چشمگیر کیفیت ارائه خدمات سلامت، موجب افزایش اعتماد عمومی، ارتقای سرمایه اجتماعی و استفاده بهینه از منابع محدود بخش سلامت و درمان کشور خواهد شد.

با این حال، خبر‌های رسانه‌ای و تحلیل‌های کارشناسی نشان می‌دهد که اجرای طرح همچنان با موانع جدی مواجه است و حتی در سال ۱۴۰۵ نیز پزشک خانواده در بسیاری از شهر‌ها عملیاتی نخواهد شد، زیرا منابع مالی کافی و سازوکار اجرایی کامل برای توسعه آن فراهم نیست.

{$sepehr_key_7642}

چالش‌های دیگر اجرای طرح

بر اساس بررسی آنچه که تا کنون رخ داده است، مشکلات فراتر از بودجه است و به ضعف در مدیریت اجرایی، زیرساخت‌های اطلاعاتی و نظام ارجاع خدمات سلامت، و مشکلات ساختاری در نظام سلامت کشور مربوط می‌شود. یک گزارش مستقل به نقد رویکرد موجود پرداخت و اشاره کرد که برنامه‌های پنج‌ساله توسعه، از جمله پزشک خانواده، بسیاری مواقع نوشته می‌شوند، اما بخش قابل توجهی از آنها هیچگاه وارد مرحله اجرا نمی‌شوند. مسأله‌ای که به ضعف‌های مدیریتی و برنامه‌ریزی متناسب با واقعیت‌های کشور بازمی‌گردد.

{$sepehr_key_7641}