سامانه ردیابی اصالت فرش دستباف ثبت اختراع ملی شد

یک اختراع ملی در حوزه فناوری‌های نوین و میراث فرهنگی با مشارکت دانشگاه صنعتی امیرکبیر به ثبت رسید.

کد خبر: ۱۳۵۲۷۳۷

دوشنبه - ۱۵ دی ۱۴۰۴ / January 05, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، به نقل از دانشگاه صنعتی امیرکبیر، پروژه «سامانه هوشمند ثبت، ردیابی و تأیید اصالت فرش دست‌باف ایران» با عنوان «استارتاپ چمروش» که از سال ۱۳۹۷ در دانشکده مهندسی کامپیوتر این دانشگاه آغاز شده بود، پس از هفت سال فعالیت پژوهشی و توسعه‌ای، به ثبت اختراع ملی «سیستم ایجاد اثر انگشت منحصر‌به‌فرد برای فرش دست‌باف» منجر شد. این اختراع به شماره ۱۱۲۸۲۳ در مرکز مالکیت معنوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ثبت شده و دانشگاه صنعتی امیرکبیر ۲۰ درصد از مالکیت آن را در اختیار دارد.

این اختراع با هدف صیانت از اصالت فرش دست‌باف ایرانی و مقابله با جعل و کپی‌برداری طراحی شده و نمونه‌ای شاخص از پیوند فناوری‌های پیشرفته با میراث فرهنگی کشور به‌شمار می‌آید. در این سامانه، ویژگی‌های منحصر‌به‌فرد هر فرش از جمله الگوی گره‌ها و ترکیب رنگ‌ها، با استفاده از الگوریتم‌های پیشرفته مورد تحلیل قرار گرفته و برای هر فرش یک «اثر انگشت دیجیتال» یکتا ایجاد می‌شود.

در اجرای این پروژه، از فناوری‌هایی همچون هوش مصنوعی، بلاکچین، اینترنت اشیاء، پردازش تصویر و توکن‌سازی دیجیتال استفاده شده است. اثر انگشت دیجیتال ایجادشده به همراه مشخصات و مستندات فرش در بستر بلاکچین ثبت می‌شود و مبنای صدور گواهی مالکیت دیجیتال قرار می‌گیرد. این فرایند امکان تأیید اصالت، ردیابی، جلوگیری از جعل و افزایش شفافیت در معاملات فرش دست‌باف را فراهم می‌سازد و جایگاه فرش ایرانی را به‌عنوان یک دارایی هنری منحصر‌به‌فرد تقویت می‌کند.

مسئولان این پروژه، اهمیت «چمروش» را فراتر از یک نوآوری فناورانه ارزیابی می‌کنند و آن را گامی در مسیر تحول دیجیتال صنعت فرش دست‌باف ایران می‌دانند؛ تحولی که می‌تواند الگوی جدیدی از خلق ارزش در زنجیره تأمین، فروش و سرمایه‌گذاری این هنر-صنعت اصیل ارائه دهد و زمینه تبدیل فرش‌های فاخر ایرانی به دارایی‌های قابل اتکا در اقتصاد خلاق دیجیتال را فراهم کند.

این پروژه با همکاری موزه فرش ایران و با حمایت دفتر نوآوری و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت اجرا شده و جمعی از اساتید، پژوهشگران و متخصصان در آن مشارکت داشته‌اند. از جمله افراد مشارکت‌کننده می‌توان به دکتر امیرحسین روشن‌ضمیر، استاد مدعو و پژوهشگر تحول دیجیتال و نوآوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر و مخترع طرح، دکتر محمد رحمتی، استاد هوش مصنوعی و پردازش تصویر دانشکده مهندسی کامپیوتر این دانشگاه، دکتر مهدی شجری، استادیار فناوری و امنیت اطلاعات دانشگاه تورنتو متروپولیتن کانادا، سروش ضیایی‌نژاد، دانشجوی دکترای دانشگاه ویندزور کانادا، شاهین میرزایی، پژوهشگر فناوری مالی و کارشناس ارشد بانکداری دیجیتال، و محمد خاکبازان، تولیدکننده و صادرکننده فرش دست‌باف اشاره کرد.

ثبت این اختراع، نشان‌دهنده رویکرد آینده‌نگرانه دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پیوند میان پژوهش‌های فناورانه و میراث فرهنگی کشور است؛ رویکردی که می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای جایگاه فرش اصیل ایرانی در بازار‌های داخلی و بین‌المللی و ایجاد تحول در فرآیند‌های تأمین، فروش و صادرات این هنر ملی شود.