بازی ایرانی زیرسایه کپی رایت/ رقابت با نسخه‌های رایگان خارجی نابرابر است

مدیرعامل بنیاد بازی‌های رایانه‌ای گفت: با وجود تلاش‌های گسترده برای مقابله با نسخه‌های غیرقانونی و مودشده بازی‌های ایرانی، نبود قوانین حمایتی در حوزه کپی‌رایت و مالکیت فکری باعث شده بازار بازی‌های رایانه‌ای داخلی توان رقابت با نمونه‌های خارجی را نداشته باشد.

کد خبر: ۱۳۵۳۳۹۵

سه‌شنبه - ۱۶ دی ۱۴۰۴ / January 06, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، محمد حاجی‌میرزایی، مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای درباره حقوق مالکیت فکری و بازار بازی‌های رایانه‌ای در ایران گفت: موضوعی که به ما مربوط می‌شود، حقوق مالکیت فکری داخل ایران است. در این زمینه، تلاش‌های زیادی صورت گرفته تا به‌طور جدی وارد عمل شویم. یکی از مشکلات اصلی، انتشار گسترده نسخه‌های مودشده بازی‌های ایرانی در شبکه‌های اجتماعی، سایت‌ها و حتی فروشگاه‌های نرم‌افزاری بود؛ نسخه‌هایی که در اصطلاح با «سکه بی‌نهایت» یا امکانات غیرقانونی عرضه می‌شدند. ما به‌طور جدی وارد این حوزه شدیم و معاونت نظارت بخش مهمی از این موارد را رصد کرد. ابتدا با تذکر مستقیم، حدود ۸۰ درصد این نسخه‌ها حذف شدند. در مواردی که نتیجه‌ای حاصل نشد، پرونده‌ها به مرجع قضایی معرفی شدند و حتی حساب‌های بانکی برخی افراد که از این راه درآمد داشتند، مسدود شد.

رقابت نابرابر بازی‌سازان با رعایت نشدن حقوق مالکیت قانونی

او درباره حقوق مالکیت (کپی‌رایت) بین‌المللی گفت: بحث کپی‌رایت بین‌المللی نیز مطرح است. ما معتقدیم اجرای آن به نفع بازی‌ساز ایرانی خواهد بود، اما تصمیم‌گیری در این زمینه در اختیار لایه‌های بالاتر حاکمیت و نهاد‌های قانون‌گذاری مانند مجلس و شورای نگهبان است.

حاجی میرزایی با بیان مثالی اظهار کرد: برای روشن‌تر شدن موضوع، می‌توان مثالی زد: وقتی یک بازی خارجی هک شده و رایگان در اختیار مردم قرار می‌گیرد، شرایط مانند این است که شما بخواهید خودروی پراید بفروشید، در حالی که یک خودروی بنز رایگان در خیابان با سوئیچ و روشن در دسترس است. طبیعی است که کسی پراید را با قیمت چند ۱۰۰ میلیون، نمی‌خرد! بازار بازی‌های رایانه‌ای ایرانی نیز با همین مشکل مواجه است. حتی اگر بازی ایرانی با قیمت ۱۰ هزار تومان عرضه شود، در مقابل بازی‌های خارجی رایگان، در عمل شانسی برای فروش ندارد. در حالی که بازی‌هایی مانند «کال آو دیوتی» در بازار جهانی با قیمت ۶۰ تا ۷۰ دلار عرضه می‌شوند، ما توان رقابت نداریم؛ زیرا در ایران هیچ‌گونه مالیات یا تعرفه برای این حوزه وجود ندارد. اگر همان شرایطی که در دنیا برقرار است در ایران نیز اعمال شود، بازی‌سازان ایرانی می‌توانند رقابت جدی در این حوزه داشته باشند.

شکست فروشگاه‌های داخلی

مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، با اشاره به نمونه‌هایی مانند «استودیو تریک»، «هیولا» و «لول آپ»، گفت: این شرکت‌ها تلاش کردند فروشگاه‌های بازی رایانه‌ای مشابه «مایکت» و «کافه‌بازار» برای موبایل ایجاد کنند، اما همگی شکست خوردند. حتی با جذب سرمایه خصوصی، دلیل اصلی ناکامی همان نبود قانون حمایتی بود، بنابراین اگر می‌خواهیم بازار بازی‌های رایانه‌ای رونق بگیرد، باید این مسئله جدی گرفته شود. در حوزه سینما و شبکه‌های خانگی، محدودیت در اکران فیلم‌های خارجی باعث شد سینمای ایران و شبکه‌های خانگی شکل بگیرند. اگر چنین محدودیتی وجود نداشت، سینمای ایران به یک‌دهم وضعیت فعلی هم نمی‌رسید. همین منطق در مورد بازی‌ها نیز صدق می‌کند. اگر مسئولان کشور اهمیت این موضوع را درک کنند، احتمالاً اقداماتی صورت خواهد گرفت؛ در غیر این صورت، بازار بازی‌های ایرانی همچنان رها شده و رو به نابودی خواهد رفت.

حاجی میرزایی با بیان این که بنیاد مخالف مصرف بازی‌های خارجی نیست، بیان کرد: ما معتقدیم رقابت باید قانونی و عادلانه باشد. در صورت وجود قانون، می‌توانیم از حقوق مصرف‌کننده نیز دفاع کنیم. برای مثال، اگر فردی گیفت‌کارت خریداری کند و به دلیل تحریم دچار مشکل شود، ما می‌توانیم راه ارتباطی و حمایتی ایجاد کنیم. اما وقتی بازی‌های غیرمجاز وارد بازار می‌شوند، موضوعاتی مانند رده‌بندی سنی و حقوق مصرف‌کننده صرفاً به شعار تبدیل می‌شود.

همکاری‌های پژوهشی در دستور کار بنیاد بازی‌ها

او اضافه کرد: در حوزه موبایل، حاکمیت شرایط بهتری دارد و بازار کنترل‌شده‌تر است. اما در زمینه‌ی رایانه، مشکلات جدی‌تر است.

مدیرعامل بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای گفت: برخی بازی‌ها به آی‌پی ایران اجازه دسترسی نمی‌دهند و عملاً تحریم می‌شوند. هدر این موارد، با کمک شرکت زیرساخت تلاش کردیم تا امکان دسترسی کاربران فراهم شود. نمونه آن پس از جنگ ۱۲ روزه بود که بازی‌هایی مانند فیفا، PES و پابجی از دسترس خارج شدند. با همکاری زیرساخت و اقدامات فنی، توانستیم دسترسی را دوباره برقرار کنیم. حتی در نظرسنجی‌ای که انجام شد، حدود ۶۰ درصد کاربران اعلام کردند بدون استفاده از DNS توانستند در پلتفرم بازی کنند.

حاجی میرزایی درباره همکاری‌های پژوهشی و فرهنگی بنیاد بازی‌های رایانه‌ای گفت: در برنامه‌های آینده، قصد داریم با نهاد‌هایی مانند سازمان میراث فرهنگی و بنیاد ایران‌شناسی همکاری کنیم تا اگر یک بازی قرار است ایران یا قهرمانان را نمایش دهد، این کار به‌صورت عمیق‌تر و ماندگارتر انجام شود.