راه‌اندازی سامانه جامع پایش سلامت روان و جسم

مدیر کل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان در نشست تخصصی ارزیابی عملکرد مراکز مشاوره و مراکز بهداشت برتر از راه‌اندازی سامانه جامع پایش سلامت روان و جسم خبر داد.

کد خبر: ۱۳۵۵۳۵۸

يکشنبه - ۲۱ دی ۱۴۰۴ / January 11, 2026

به گزارش دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از سازمان امور دانشجویان، نشست تخصصی ارزیابی عملکرد مراکز مشاوره و مراکز بهداشت، با تأکید بر رتبه‌بندی مراکز و جمع‌بندی گردهمایی رؤسا، با حضور حسن‌آبادی، مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان، در دانشگاه خوارزمی برگزار شد.

حسن آبادی گفت: متأسفانه به دلیل جنگ دوازده روزه نتوانستیم در اختتامیه چهارمین گردهمایی مشترک مراکز مشاوره و بهداشت از مراکز برتر تقدیر کنیم به همین منظور اکنون در این نشست از این برگزیدگان تقدیر خواهد شد.

وی افزود: در این گردهمایی ۱۰ پنل تخصصی برگزار شد که بخشی از آنها مشترک و بخشی اختصاصی بودند. این پنل‌ها به‌منظور ارائه دانش و تجربیات در راستای بهبود عملکرد مراکز مشاوره و بهداشت طراحی شده بودند.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان در این نشست از مراکز مشاوره و بهداشت درخواست کرد تا با بهره‌گیری از تجربیات این گردهمایی، به ارائه خدمات بهتر و مؤثرتر ادامه دهند و بر تلاش‌های جمعی برای ارتقای سلامت روانی و جسمی دانشجویان تأکید کرد.

حسن آبادی، همچنین به بررسی چالش‌های نسل‌های جدید دانشجویان و ضرورت تطبیق خدمات سلامت با نیاز‌های آنان پرداخت و گفت: ما موظف هستیم تا درک کنیم که امروز با چه نسلی از دانشجویان رو‌به‌رو هستیم. نسلی که از دهه ۷۰ شمسی به بعد، رشد یافته در عصر اینترنت و شبکه‌های اجتماعی است به همین منظور ارزش‌هایی، چون آزادی بیان و تجربه‌گرا بودن در آنها بارز است.

وی به نسل‌های آینده، به‌ویژه نسل آلفا، اشاره کرد و افزود: این نسل که از ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ متولد شده‌اند، در دنیای دیجیتال رشد کرده و وابستگی شدیدی به فناوری و هوش مصنوعی دارند. آنها از روز اول با تبلت‌ها و گوشی‌های هوشمند مواجه بوده‌اند و این موضوع می‌تواند بر نحوه تعامل و ارتباطات آنها تأثیر بگذارد.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت با تأکید بر اینکه «خدمات ما باید متناسب با این تغییرات پیش برود»، خاطرنشان کرد: دیگر بحث کارگاه و دوره‌های آموزشی سنتی حضوری به تنهایی کفایت نمی‌کند. باید به مرحله‌ای از ارائه خدمات سلامت وارد شویم که با نیاز‌های واقعی و تجربیات این نسل همخوانی داشته باشد.

حسن‌آبادی به اصطلاح «خدمات سلامت دیجیتال» اشاره کرد و بیان داشت: ما باید دریابیم که دنیای مجازی بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی ما شده است. این بدان معناست که باید خدمات خود را به شکل جدیدی ارائه دهیم تا پاسخگوی نیاز‌های دانشجویان امروزی و نسل‌های آتی باشیم.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت سازمان امور دانشجویان، در ادامه صحبت‌های خود به نسل بتا اشاره کرد و گفت: این نسل که از ۲۰۲۵ به بعد متولد شده و خواهد شد، در محیط‌های هوشمند زندگی خواهند کرد. استفاده از هوش مصنوعی و تعاملات عمیق انسانی با این فناوری‌ها، در تمامی حوزه‌ها از جمله پزشکی و صنعت مشهود خواهد بود. امروزه دیگر نمی‌توان دنیای مجازی و واقعی را به‌طور جدا از یکدیگر مشاهده کرد، بلکه این دو دنیای به هم پیوسته، ضرورت تطبیق ارائه خدمات ما را نمایان می‌سازند.

وی افزود: نسل دانشجویی امروز ویژگی‌هایی متفاوت دارد و اگر بخواهیم خدمات مؤثری به آنها ارائه دهیم، باید این ویژگی‌ها را مد نظر قرار دهیم. به‌عنوان مثال، تحقیقات در حوزه روان‌شناسی اجتماعی نشان می‌دهد که تطابق شخصیت افراد با نقشی که سازمان‌ها برای آنها تعریف می‌کنند، بسیار مهم است.

حسن‌آبادی همچنین به گزارش عملکرد دفتر مشاوره و سلامت پرداخت و بیان کرد: از زمان آغاز به کار در این دفتر، تلاش کرده‌ایم ساختاری صحیح برای ارزیابی عملکرد مراکز مشاوره ایجاد کنیم. مأموریت‌های ما به سه بخش (۱) راهبری برنامه و فعالیت‌های ارائه خدمات سلامت روان و جسم به دانشجویان و دانشگاهیان، (۲) پشتیبانی از توسعه منابع خدمات سلامت روان و جسم و (۳) استقرار نظام مدیریت عملکرد خدمات سلامت در دانشگاه‌ها تقسیم شده‌اند.

وی تأکید کرد: بودجه‌های اختصاص‌یافته به این دفتر با این سه مأموریت مرتبط است، اما عمده اعتبارات در راستای مأموریت اول و سوم این دفتر است.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت با اشاره به وضعیت امکانات و سامانه‌های موجود در مراکز مشاوره و بهداشت، گفت: ما به‌دقت وضعیت امکانات و تجهیزات و شرایط این مراکز را بررسی کرده‌ایم و تلاش کرده‌ایم که از بخش‌های مختلف وزارتخانه و دستگاه‌های بیرونی اعتبار لازم را جذب کنیم تا این منابع ناکافی را پوشش دهیم. به‌عنوان مثال، همکاری با دانشگاه‌ها و خیرین به ما این امکان را داده است که برخی مراکز را تأسیس یا تجهیز کنیم و یا بخشی از هزینه‌های تعمیرات مراکز را تأمین نمائیم.

وی افزود: در این مدت هر مرکزی که نیاز به تعمیرات یا تجهیزات داشته، تا حد امکان مورد حمایت قرار گرفته است. دست‌کم در این زمینه، ما به هیچ عنوان مسکوت نمانده‌ایم و همواره در تلاش برای تأمین نیاز‌های مراکز مشاوره هستیم.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت در ادامه تأکید کرد: قسمت اصلی کار ما در این دفتر، استقرار نظام مدیریت عملکرد خدمات سلامت است که شامل نظارت، ارزیابی و راهبری فعالیت‌ها می‌شود که امروز به‌منظور بررسی این مأموریت سوم گرد هم آمده‌ایم.

حسن‌آبادی در پایان به اهداف تعریف‌شده برای مأموریت اول اشاره کرد و گفت: یکی از اهداف اصلی ما بهسازی نظام سنجش و پایش سلامت روان و جسم دانشجویان است ما در این راستا تلاش داریم این نظام را به‌طور مستمر بهبود بخشیم تا خدمات بهتری به دانشجویان ارائه دهیم.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت، در ادامه به تبیین اهداف و برنامه‌های این دفتر برای توسعه و ترویج سبک زندگی سلامت محور در میان دانشجویان پرداخت و گفت: توسعه و ترویج سبک زندگی سلامت محور باید از طریق کارگاه‌ها، دوره‌ها، بروشورها، تراکت‌ها و پیام‌های آموزشی انجام شود. ما بر این باوریم که اقدامات پیشگیرانه در راستای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی دانشجویان باید در اولویت قرار گیرد و بخش درمان نسبت به پیشگیری کمتر مد نظر ما است.

وی افزود: از دیگر اهداف ما ارتقا خدمات درمانی و کاهش آسیب‌های اجتماعی و همچنین توانمندسازی کادر ارائه‌دهنده خدمات است. این اهداف خود برنامه‌های جداگانه‌ای دارند که به‌زودی ابلاغ خواهند شد.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت در ادامه به مأموریت دوم این دفتر اشاره کرد و گفت: ما به حمایت از توسعه منابع خدمات و تجهیز فضای فیزیکی مراکز توجه داریم. همچنین پشتیبانی از تولید و انتشار محتوای چاپی و رسانه‌ای و کمک به تأمین تجهیزات روان‌شناختی و پزشکی برای مراکز از جمله‌ی این فعالیت‌ها است. تلاش ما در زمینه تأمین نیروی انسانی ادامه دارد و قول‌هایی به‌منظور استخدام نیرو‌های جدید دریافت کرده‌ایم که امیدواریم هر چه سریع‌تر محقق شود.

حسن‌آبادی همچنین به حمایت مالی از فعالیت‌های مراکز مشاوره و بهداشت اشاره کرد و گفت: این حمایت مالی متفاوت از بودجه‌ای است که به‌منظور ارائه خدمات تخصیص یافته است و این حمایت مالی جنبه ترغیبی و تشویقی دارد. از دیگر هدف‌های این مأموریت، ساماندهی و یکپارچه‌سازی داده‌های سلامت و بسترسازی برای به‌کارگیری شیوه‌های نوین ارتباطی است. سامانه‌های سلامت، سام و HSE به‌منظور تسهیل این فرآیند‌ها راه‌اندازی شده‌اند.

وی در ادامه در راستای مأموریت سوم این دفتر یعنی استقرار نظام مدیریت عملکرد خدمات سلامت، به سیاست‌گذاری مبتنی بر واقعیت و خرد جمعی اشاره کرد و گفت: ما در تلاشیم تا با همکاری با گروه‌های مختلف در وزارت بهداشت، وزارت کشور و سایر نهادها، به حمایت از خدمات سلامت روان و جسم بپردازیم و با توسعه نظام مدیریت کیفیت، نظارت و ارزیابی بهبود مستمر خدمات سلامت را تضمین کنیم.

حسن‌آبادی با تأکید بر اهمیت زیرساخت‌های لازم برای تسهیل اقدامات این دفتر، گفت: یکی از اقدامات مهم ما راه‌اندازی سامانه جامع پایش سلامت است که برای اولین بار به‌طور کامل طراحی شده و اطلاعات ورودی‌های مختلفی از جمله دانشجویان بدون آزمون و دانشجویان بین‌الملل را جمع‌آوری می‌کند. این اطلاعات سپس به دو سامانه دیگر سلامت روان در سام و سلامت جسم در HSE تقسیم می‌شود.

وی در پاسخ به انتقادات مبنی بر عدم اثربخشی فعالیت‌های مراکز مشاوره و بهداشت، اظهار داشت: ما باید بتوانیم نتایج و اثرات بلندمدت خدمات خود را به‌طور مؤثری به نمایش بگذاریم. از این رو، دفاع از اقدامات و برنامه‌هایمان در برابر سازمان‌ها و نهاد‌های مختلف بسیار اهمیت دارد.

حسن‌آبادی همچنین بر ضرورت استفاده از سامانه‌های مربوط به پایش سلامت و ارزیابی عملکرد تأکید کرد و گفت: ما دیگر نمی‌توانیم به گزارش‌های غیررسمی و غیر سیستماتیک اعتماد کنیم. سامانه‌های HSE و سام، ابزار‌های لازم برای ثبت و ارزیابی تمامی فعالیت‌ها و مستندات ما خواهند بود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: برای ارتقای کیفیت خدمات، کارگروه‌هایی ایجاد کرده‌ایم تا تجربیات مختلف را جمع‌آوری کرده و به تبادل نظر بپردازیم، به‌طوری که تمامی کارشناسان بتوانند در این فرآیند مشارکت داشته باشند.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت، با بیان اینکه بخشی از نظام مدیریت عملکرد خدمات سلامت شامل پایش و ارزیابی است، بیان کرد: پایش معطوف به درونداد‌ها و فرآیند‌ها است و ارزیابی معطوف به بروندادها، پیامد‌ها و اثرات بلندمدت خدمات سلامت است.

وی چهار درون‌داد اصلی را شامل منابع انسانی، مالی، مادی و اطلاعاتی ذکر کرد و گفت: که در نظام پایش و نظارت مراکز مشاوره و بهداشت این چهار درونداد حیاتی‌اند.

در حوزه نیروی انسانی مراکز، حسن آبادی اشاره کرد: ما در تلاش برای بهینه‌سازی چارت سازمانی و تعیین تعداد پست‌های اشغال‌شده در مراکز برای ارائه به سازمان اداری استخدامی هستیم.

وی افزود: پایش و نظارت ما بر فعالیت‌ها و فرآیند‌ها شامل جمع‌آوری مستندات و شواهد مرتبط است. به‌زودی تمامی مراکز مشاوره و بهداشت کیوآر کد‌هایی نصب خواهند کرد تا امکان ارزیابی خدمات و نظرسنجی از مراجعه کنندگان فراهم شود.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت همچنین تأکید کرد: ما به‌دنبال برآورده کردن معیار‌های جهانی در حوزه پیشگیری هستیم، که نشان می‌دهد اگر ۸۰ درصد جمعیت هدف تحت پوشش خدمات پیشگیری قرار گیرند، این به معنای موفقیت است. از این طریق می‌توانیم برون‌داد‌های خدمات خود را سنجیده و ارزیابی خواهیم کرد.

حسن‌آبادی با اشاره به اهمیت استفاده از سامانه‌های مناسب برای پایش و ارزیابی عملکرد، گفت: مدیریت اطلاعات و ارزیابی خدمات از این طریق تحقق می‌یابد و ما به دنبال این هستیم که تمامی فعالیت‌ها و برنامه‌ها را از طریق سامانه‌های HSE و سام به ثبت برسانیم.

وی خواستار همکاری بیشتر کارکنان و مراکز مشاوره در این زمینه شد و گفت: بدون دریافت نظرات شما نمی‌توانیم به شکل مؤثری پیش برویم. به همین دلیل، از تمامی مراکز می‌خواهم که در جهت بهبود سامانه‌ها و ارائه خدمات، نظرات و پیشنهادات خود را با ما در میان بگذارند.

حسن آبادی همچنین به اهمیت پایش سلامت تمامی دانشجویان اشاره کرد و گفت: انتظار ما این است که در مرحله اول پایش سلامت روان و جسم (مرحله خود اظهاری) قریب به ۱۰۰ درصد دانشجویان ورودی و در مرحله دو پایش (مرحله مصاحبه پذیرشی و ارزیابی عمومی) حدود ۲۵ درصد دانشجویان را پوشش دهیم. این آغاز راهی است که ما می‌توانیم خدمات خود را به طور مؤثر و کارآمد ارائه دهیم.

وی در ادامه با تأکید بر اینکه بهبود کیفیت خدمات و تأمین منابع مالی در اولویت قرار دارد، گفت: ما با انعقاد تفاهم‌نامه‌های مختلف منابعی جذب کرده‌ایم تا بتوانیم وظایف خود را به نحو احسن انجام دهیم، امری که تا کنون مغفول مانده بود و در تاریخچه این دفتر بی‌سابقه است.

وی افزود: تربیت کادر متخصص برای پیشگیری از مصرف مواد و کنترل آسیب‌ها یکی از اولویت‌های ما است. همچنین، برگزاری مسابقات در حوزه سلامت روان به‌ویژه در میان دانشجویان نو ورودی و همیاران سلامت روان و جسم، دانشجویان خوابگاهی و به ویژه دانشجویان دختر خوابگاهی، از جمله برنامه‌های مورد توجه ما است.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت با تشریح جزئیات کارگاه‌های آموزشی و هزینه‌های مربوط به آنها، تأکید کرد: هزینه کارگاه‌ها و اقدامات آموزشی افزایش یافته و همه تلاش ما بر این است که با بهترین هزینه، کارگاه‌ها و دوره‌های مورد نیاز را برای دانشجویان برگزار کنیم. برای نمونه، حداقل پنج دوره آموزشی برای همیاران سلامت روان و جسم در حوزه آموزش برای پیشگیری از آسیب‌های روانی اجتماعی منظور شده است و ما به دنبال ایجاد فضایی مناسب برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی هستیم.

حسن آبادی همچنین به توسعه برنامه‌های پیشگیری و مداخله در رفتار‌های خود آسیب‌رسان اشاره کرد و گفت: این برنامه شامل برگزاری کارگاه‌هایی برای تربیت مربیان ویژه و تهیه محتوای آموزشی برای کارکنان و اساتید است. همچنین، ما در این راستا برنامه‌های مشخصی را تهیه کرده‌ایم که شامل پایش و مدیریت بالینی افراد در معرض خطر نیز می‌شود.

وی در ادامه تأکید کرد: نظارت و ارزیابی عملکرد در این دفتر که شامل دو بخش پایش و ارزیابی است به ما این امکان را می‌دهد تا اطلاعات کلیدی را در خصوص سلامت روان و جسم دانشجویان جمع‌آوری و بررسی کنیم. این اقدامات در نهایت منجر به بهبود کیفیت خدمات مشاوره و سلامت ارائه‌شده به دانشجویان خواهد شد.

حسن‌آبادی، با بیان اینکه بودجه‌ها به‌ویژه اعتبارات مربوط به تفاهم‌نامه‌ها باید به‌طور مشخص و شفاف به مراکز مربوطه اختصاص یابد، گفت: این اعتبار به معاونت دانشجویی ابلاغ می‌شود و رونوشت آن به معاونت مالی و پشتیبانی دانشگاه و مراکز مشاوره و بهداشت نیز ارسال می‌گردد. توضیحات لازم درباره هدف و نحوه مصرف اعتبارات نیز در این نامه گنجانده شده است.

وی اضافه کرد: ما باید به‌طور واضح تأکید کنیم که این منابع فقط برای خدمات مربوط به سلامت دانشجویان تخصیص یافته و هیچ‌گونه حقی برای پرداخت حقوق یا صرف برخلاف هدف تعیین شده ندارد. نهاد‌های نظارتی و ارزیابی مربوطه باید به این نکته توجه ویژه‌ای داشته باشند.

مدیرکل دفتر مشاوره و سلامت تأکید کرد: ما موظفیم که از حق دانشجویان دفاع کنیم و بدانیم که اعتباراتی که به مراکز مشاوره و بهداشت اختصاص می‌یابد، متعلق به آنها است. برای همین، وظیفه ما در حوزه سلامت، ایجاد شفافیت و نظارت مؤثر بر مصرف اعتبارات است.

حسن آبادی در ادامه بر لزوم رعایت دستورالعمل‌ها و سرفصل‌های تعیین‌شده برای برگزاری کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی تأکید کرد و گفت: هر مرکز باید طبق دستورالعمل‌های ارسالی دفتر اقدام کرده و مستندات مربوط به فعالیت‌های خود را نیز در سامانه‌های مرتبط ثبت و گزارش دهد.

وی باز هم تاکید کرد: هدف ما افزایش اثربخشی این اقدامات در راستای پیشگیری از آسیب‌ها و ارتقای سلامت روان و جسم دانشجویان است.