گزارشی از دل کویر و به رنگ خاک؛

حریر طلایی کویر در خراسان جنوبی بر تن زمین می‌درخشد/«لوت» چگونه می‌تواند نهبندان را ثروتمند کند؟

در سرمای استخوان سوز زمستان، مکان‌های گردشگری با آب و هوای گرم و خشک در کشور وجود دارد که در زمستان و پاییز، روز‌ها باید لباس گرم از تن در بیاوریم و به دل خاک بزنیم. در این سکوت بیابان لوت، روستا‌هایی مانند دهسلم در نهبندان، در حسرت جاده‌ای مناسب و گردشگری که می‌تواند زندگی‌شان را دگرگون کند و چشم به راه سرمایه‌گذاری و توجه ملی هستند.

کد خبر: ۱۳۵۶۵۹۱

چهارشنبه - ۰۸ بهمن ۱۴۰۴ / January 28, 2026

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو،  در دل جنوب شرقی ایران، جایی که خورشید بی‌مهابا بر ریگ‌های طلایی و گستره‌ی بی‌پایان کویر می‌تابد، یکی از استثنایی‌ترین پدیده‌های طبیعی کره زمین قرار گرفته است؛ بیابان جهانی لوت.

این عرصه که به عنوان نخستین و تنها میراث طبیعی ثبت شده ایران در یونسکو شناخته می‌شود، نه فقط یک مقصد برای ماجراجویان، که یک ذخیره‌گاه اقتصادی بالقوه برای استان خراسان جنوبی و به ویژه برای مردم کم‌برخوردار شهرستان مرزی نهبندان و روستاهای خشک و کویری آن مانند دهسلم به شمار می‌رود.

با این حال، مسیر تبدیل این پتانسیل خدادادی به فرصتی ملموس برای توسعه و اشتغال، با چالش‌هایی روبرو است که تنها با عزمی ملی و برنامه‌ریزی دقیق قابل حل خواهند بود.

طبیعت بکر؛ موتور محرکه‌ای در انتظار روشن شدن

سفر به عمق بیابان لوت، به ویژه منطقه تماشایی ریگ‌یلان دهسلم، مواجهه با صحنه‌هایی خیره‌کننده و کم‌نظیر است. در اینجا طبیعتی دست‌نخورده و بی‌نظیر حاکم است که می‌تواند به قطب طبیعت‌گردی کشور تبدیل شود.
{$sepehr_key_8137}
کوههای سر به فلک کشیده شنی که نه تنها کودکان و نوجوانان بلکه بزرگترها را هم برای بازی های کودکانه و سرسره شنی به سمت خود می برد، یک اسکی ۳۶۵ روزه که هرگز تمامی ندارد، نه برف و سرما می‌تواند آن را تعطیل کند و نه گرمای تن سوز تابستان.

تاکنون گردشگران زیادی از کشورهای آلمان و سوییس و ... برای دیدن این مناظر خدادادی و بکر و استفاده از آن به اینجا سفر کرده اند اما با تمامی اینها این منطقه در ایران خیلی معروف و آشنا نیست، در واقع برای خودی ها غریبه و برای خارجی ها آشنا است. حدود ۱۰۰ کیلومتری از شهر نهبندان به سمت شهداد کرمان که می رویم با منظره ای خیره کننده مواجه می شویم، دریایی از شن های روان که در دل خود کوههای شنی را جای داده اند.

حالا تعدادی از خبرنگاران استان به همراه مسئولان استانی و شهرستانی برای بازدید و معرفی این منطقه گردشگری به دل کویر زده اند. عصمت برزچی، خبرنگار حوزه گردشگری، با اشاره به همین ظرفیت‌ها می‌گوید: طبیعت دست‌نخورده و بی‌نظیر لوت در خراسان جنوبی، به‌خصوص در منطقه ریگ‌یلان، سوژه‌های متعددی برای تولید محتوا و معرفی جاذبه‌های گردشگری فراهم می‌کند.

مهمترین موانع پیش روی گردشگری از منظر خبرنگاران

برزچی حضور خبرنگاران در چنین مکان هایی را فرصتی ارزشمند برای معرفی این گنجینه می‌داند و بر این نکته تاکید می‌کند که گردشگری پایدار در لوت می‌تواند به عاملی برای توسعه اقتصادی استان تبدیل شود، به شرطی که همگام با معرفی درست، آموزش اصول اخلاقی طبیعت‌گردی به گردشگران نیز صورت پذیرد.

او اما به صراحت مهم‌ترین مانع را اینگونه بیان می‌کند: مهم‌ترین چالش منطقه مسیر دسترسی نامناسب و نبود وسایل نقلیه مناسب بیابان‌گردی است... محدودیت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و اقامتی، از موانع جدی توسعه گردشگری در این منطقه محسوب می‌شود.

راه حل از نظر وی روشن است؛ ایجاد بسته‌های تشویقی برای جذب سرمایه‌گذاران در بخش‌هایی مانند حمل‌ونقل تخصصی، اقامت‌گاه‌های بوم‌گردی و خدمات مرتبط، ضروری است.

برزچی همچنین به نقش کلیدی مردم منطقه اشاره کرده و می‌افزاید: جوامع محلی اطراف، به‌ویژه در شهرستان نهبندان، پتانسیل بالایی برای مشارکت در فرآیند توسعه گردشگری پایدار و کسب درآمد از این موهبت طبیعی دارند.

او می‌گوید : حفاظت از عرصه‌های طبیعی لوت در کنار بهره‌برداری خردمندانه و برنامه‌ریزی‌شده، نیازمند عزم جدی و تدوین راهبردهای عملیاتی است.

زیرساخت بیاورید، گردشگر خودش می‌آید

این دغدغه‌ها در صحبت‌های مردم محلی که مستقیم‌ترین برخورد را با واقعیت‌های منطقه دارند، آشکارا شنیده می‌شود.

رسول مروی، عضو شورای اسلامی روستای دهسلم، با تأیید ظرفیت‌های خارق‌العاده منطقه می‌گوید: بیابان لوت با ۱۵۰ کیلومتر طول، میزبان بلندترین تپه‌های ماسه‌ای دنیاست. همین حالا هم به خاطر همین شگفتی‌های طبیعی، گردشگرانی به اینجا می‌آیند، اما مشکل اصلی نبود جاده مناسب و زیرساخت‌های اولیه است.

او که خود تجربه همراهی با گردشگران خارجی را دارد، می‌افزاید: من خودم گردشگرانی از ایتالیا و لهستان به اینجا آورده‌ام و همگی از دیدن این منظره بی‌نظیر شگفت‌زده و راضی بوده‌اند.

{$sepehr_media_3263595_600_400}

مروی می افزاید: اگر زیرساخت‌های اینجا آماده شود، واقعاً پتانسیل جذب گردشگر بسیار بالایی دارد. تنها خواسته ما همین است. اگر امکانات فراهم شود، گردشگر خودبه‌خود می‌آید.

وی در توصیف اقتصاد محلی و پتانسیل گردشگری برای تغییر آن می‌گوید: شغل اصلی مردم اینجا کشاورزی و در کنار آن دامداری است. همچنین صنایع دستی مرتبط با خرما داریم که بسیار منحصر به فرد و جذاب است. توسعه گردشگری می‌تواند منبع درآمد بسیار خوبی برای جامعه محلی ایجاد کند.

مروی که خود اهل روستای دهسلم است، از زیبایی های این روستا می‌گوید: ما در اینجا نخلستان‌ها و استخرهای طبیعی بسیار زیبایی داریم. اگر گردشگران به اینجا بیایند و این منظره را ببینند، باور می‌کنند که اینجا در میان این کویر، یک بهشت واقعی است.

گردشگری نهبندان در انتظار اولویت‌بندی

برای تحقق این چشم‌انداز، تنها تلاش‌های محلی کافی نیست و نیاز به پشتیبانی و برنامه‌ریزی در سطح کلان احساس می‌شود. مصطفی نخعی، نماینده مردم نهبندان و سربیشه در مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو در بیرجند بر این ضرورت تأکید دارد.

او با برشمردن ظرفیت‌های منطقه می‌گوید: شهرستان نهبندان یکی از شهرستان‌های کهن کشور با تاریخچه‌ای بسیار طولانی است که از دیرباز حلقه واسط سیستان، خراسان و کرمان قدیم بوده است. وجود آثاری مانند قلعه‌های کهن، بناهای تاریخی و خانه‌های قدیمی گواه این قدمت است.

وی جاذبه‌های طبیعی را مکمل این غنای تاریخی دانسته و می‌افزاید: جاذبه‌های منحصربه‌فردی مانند کوه‌های مریخی و بیابان لوط که به ثبت جهانی رسیده است، از دیگر مزیت‌های گردشگری این شهرستان محسوب می‌شود. حوزه گردشگری و میراث فرهنگی می‌تواند در ارزآوری و شکوفایی اقتصادی کشور نقش مهمی ایفا کند.

{$sepehr_media_3263596_600_400}

نماینده مردم شهرستان های نهبندان و سربیشه در مجلس اما شرط اصلی بهره‌برداری از این مزیت را اینگونه شرح می‌دهد که تحقق این هدف نیازمند اولویت‌بندی ملی است... این امر مستلزم آن است که این حوزه در اولویت مسئولان در سطوح ملی و استانی قرار گیرد و همچنین دیپلماسی قوی با کشورهای مختلف، به ویژه همسایگان که علاقه‌مند به بازدید از ایران هستند، دنبال شود. ما باید زمینه بازدید آنان را فراهم کنیم.

نخعی مشکلات زیرساختی را یکی از دلایل عدم توسعه نهبندان در حوزه گردشگری می داند و می گوید: متأسفانه در حال حاضر حوزه گردشگری و میراث فرهنگی وضعیت مطلوبی به طور کلی ندارد. به همین دلیل در برنامه هفتم توسعه، فصلی مجزا برای گردشگری با هدف‌گذاری دقیق و مسئله‌محور گنجانده‌ایم.

رویایی که می‌تواند واقعی شود

بیابان لوت و حاشیه‌های دیدنی و تاریخی آن در نهبندان، قصه زمین‌هایی است که ظرفیت شکوفایی دارند اما باید برای آن تلاش کرد.

کویر لوت در سکوت خود داستان توسعه نیافتگی و امید را همزمان روایت می‌کند. این میراث جهانی، اگر با خردمندی مدیریت و با سرمایه‌گذاری هوشمندانه شکوفا شود، می‌تواند به موتوری واقعی برای توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال پایدار برای روستاییان و معرفی چهره‌ای دیگر از ایران تبدیل شود. وقت آن است که نگاه‌ها به سوی این گوشه کم‌برخوردار اما غنی از کشورمان معطوف شود.