نقد و‌ تحليلي بر آثار سينمايي‌ هاليوود (دوره جديد)-15

«پيانيست»؛ قصه غصه ازلي ابدي يهوديان مظلوم!

داستان زندگي يك مرد پيانيست يهودي كه در حمله آلمان‌هاي نازي با سراق خانواده و از دست دادن كار و حرفه مورد علاقه اش يعني نوازندگي پيانو در راديو، تجربه اي مهيب و سخت را پشت سر مي گذارد و در اين ميان اوج صبعيت نازي ها و مظلوميت يهوديان به بياني هر چه سينماي‌تر به تصوير كشيده مي‌شود.

کد خبر: ۱۳۵۸۲۵

دوشنبه - ۲۰ تير ۱۳۹۰ / July 11, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ آيا «پيانيست» مهم است، آري و خير؟ چرا و چگونه؟ هم به دلايل فرامتني و هم بخاطر ويژگي هاي متني خود اثر و هر يك از اين دو مورد در هر كدام از آن پاسخ هاي مثبت و منفي، به دلايلي و شرحي خاص.

«پيانيست» مهم است؛ چرا كه نمي توان از آن ايراد فني خاصي گرفت. سراشكل فيلم از جهت استانداردهاي سينمايي كاملا حرفه اي و تر و تميز و بدون حشو و زوايد است، ضمن آنكه فيلم دقيقا از همان الگوي معروف و مشهور و كاملا پذيرفته شده سينماي از اين دست ساخته شده است.

الگويي كه از فهرست شيدلر گرفته تا «پيانيست» و از «پيانيست» گرفته تا «يكشنبه غم انگيز» با يك اجراي سينماي كاناليزه و استاندارد به توليد و اكران رسيده است، البته با نيم نگاهي و حتي تمام نگاهي به پخش جهاني اثر بعنوان يك رهيافت جدي و مهم.

در مرور و تحليل گونه شناسي فيلم هايي از اين دست، ضمن آنكه به مدل مشخصي از نوع داستان و پرداخت رواي متناسب با آن و پخش جهاني ملزوم با آن مي رسيم كه اينها همه قابل تحليل و بازشناسي است، به يك نكته فرامتني هم نائل مي شويم كه آن بازسازي بازپردازي و به نوعي زنده و بروز نگه داشتن بحث تاريخ يهوديت و به طور خاص مسئله هلوكاست است. حال چه اصل واقعي هلوكاست مدنظر باشد و چه تبعات و حواشي و نكات ديگري كه مستقيم و غير مستقيم به آن ربط پيدا مي كند.

اين روند در سينماي غرب اكنون ديگر تبديل به يك سنت شده است؛ به نحوي كه مخاطب حرفه‌اي هنگام مواجه با فيلمي مثل «پيانيست» يا «يكشنبه غم انگيز» تقريبا مي داند كه قرار است با چه چيزي روبه‌رو شود، چه چيزي را ببيند و چه مفهومي را بفهمد و يا احيانا چه مباحث و نكاتي قرار است براي وي يادآوري شود.

حال مي‌توان گفت كه «پيانيست» فيلم مهمي نيست، حداقل از اين جهت كه در كارنامه كارگردانش از وجه سينماورزي و به لحاظ ارزش هاي هنري كار خيلي شاخصي به حساب نمي آيد.

«پيانيست» جايزه بهترين فيلم را از آكادمي جهاني اسكار به عنوان مهمترين و معتبرترين و حرفه‌اي ترين و پر سر و صداترين جشنواره سينماي جهان دريافت كرده. داستان زندگي يك مرد پيانيست يهودي كه در حمله آلمان‌هاي نازي با سراق خانواده و از دست دادن كار و حرفه مورد علاقه اش يعني نوازندگي پيانو در راديو، تجربه اي مهيب و سخت را پشت سر مي گذارد و در اين ميان اوج صبعيت نازي ها و مظلوميت يهوديان به بياني هر چه سينماي‌تر به تصوير كشيده مي‌شود.

مدل فيلم هايي از جنس «پيانيست» سال هاي سال است كه بصورت مستمر و مداوم در سينماي جهان توليد و عرضه مي شود؛ سياست فراسينمايي كه در پس اين روند به ظاهر سينمايي وجود دارد، ترديد ناپذير و غير قابل انكار، اما نكته اي كه از دل اين واقعيت و سماجت صاحبان اين ايده و كارگزاران و عمال سينماگرشان بيرون مي‌آيد و قابل توجه و تمركز است، اين مي باشد كه چه حجم متراكم و انبوه و پتانسيل سرشاري براي زنده نگه داشتن يك پديده تشكيك پذير تاريخ و چالش برانگيز استنادي در ميان عقبه فكري و سياست گزاران اين مسئله وجود دارد كه باعث مي شود روند توليد آثار سينماي شاخص و با قابليت پخش جهاني بر اساس آن ايده‌ها و عقايد كهنه همچنان ادامه داشته باشد و همچنان منجر به توليد سينمايي شود.

اين وضعيت گوياي اين نكته است كه از سال ها پيش از اين اهميت و تاثيرگذاري و عمق بخشي و والايي هنر سينما براي آنها مشخص و مبين بوده است و كاركردهاي اين هنر در به كرسي نشاندن ادعاها و تمايلات سياسي آنها چه نقش مهم و بسزايي ايفا كرده و مي كند، سوال اينجاست كه ما از چنين موقعيتي و چنان تاثير و تاثري كه سينما و هنر از آن برخوردار است، در راستاي اهداف و آرمان هايمان استفاده كرده ايم؟/انتهاي پيام/