آیا مصرف سیگار و الکل بر ناباروری زنان و مردان تاثیر دارد؟

سیگار و الکل نه‌تنها سلامت عمومی فرد را تهدید می‌کنند، بلکه به‌طور مستقیم بر باروری زنان و مردان اثر منفی دارند.

کد خبر: ۱۳۵۸۴۰۷

دوشنبه - ۲۹ دی ۱۴۰۴ / January 19, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، ناباروری یکی از چالش‌های مهم سلامت در جوامع امروزی است که ابعاد زیستی، روانشناختی و اجتماعی زندگی فرد و خانواده را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در میان عوامل مؤثر بر ناباروری، مصرف سیگار و الکل نقش پررنگی دارد. این دو ماده با اثرگذاری مستقیم بر سلول‌های جنسی، هورمون‌ها و سلامت عمومی، احتمال ناباروری را افزایش داده و حتی در صورت بارداری، پیامد‌های منفی برای مادر و جنین ایجاد می‌کنند.

وقتی سلامت زیستی تحت الشعاع قرار می‌گیرد

مصرف سیگار و الکل به‌طور مستقیم بر کیفیت اسپرم و تخمک اثر می‌گذارد. در مردان، سیگار موجب کاهش تعداد و تحرک اسپرم و تغییر شکل طبیعی آن می‌شود. الکل نیز با کاهش سطح تستوسترون، تولید اسپرم سالم را مختل می‌کند.

در زنان، دود سیگار ذخیره تخمک‌ها را کاهش داده و کیفیت آنها را تخریب می‌کند؛ به همین دلیل زنانی که سیگار می‌کشند معمولاً چند سال زودتر از حد طبیعی وارد یائسگی می‌شوند. همچنین مصرف الکل تعادل هورمون‌های جنسی زنان را برهم زده و چرخه قاعدگی را نامنظم می‌کند.

تحقیقات نشان داده‌اند که زنان سیگاری بیشتر در معرض بارداری خارج‌رحمی، سقط خودبه‌خودی و زایمان زودرس قرار دارند.

علاوه بر این، مواد سمی موجود در سیگار و متابولیت‌های الکل به سلول‌های جنسی آسیب می‌زنند و احتمال بروز ناهنجاری‌های ژنتیکی در جنین را افزایش می‌دهند.

همچنین مصرف الکل و سیگار علاوه بر ناباروری، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، کبدی و سرطان را افزایش می‌دهد که خود مسیر درمان ناباروری را پیچیده‌تر می‌کند.

سلامت روان در حصار دود و الکل

ناباروری ناشی از مصرف سیگار و الکل تنها یک مشکل جسمی نیست، بلکه پیامد‌های روانی قابل‌توجهی نیز دارد.

زوج‌هایی که با ناباروری مواجه می‌شوند، اغلب دچار اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی می‌گردند. این فشار روانی می‌تواند روابط خانوادگی را تحت تأثیر قرار دهد و حتی منجر به اختلافات زناشویی شود.

از سوی دیگر، ترک سیگار و الکل دشوار است، زیرا فرد علاوه بر وابستگی جسمی، وابستگی روانی نیز دارد. این وابستگی تاثیر جدی در مسیر درمان ناباروری دارد و نیازمند حمایت روانشناختی و اجتماعی است.

بنابراین، توجه به جنبه‌های روانی ناباروری ناشی از مصرف مواد، بخش مهمی از فرآیند درمان به شمار می‌رود.

اصلاح سبک زندگی، پلی به سمت سلامت باروری

با این حال، خبر امیدوارکننده این است که بسیاری از مشکلات باروری ناشی از سیگار و الکل، در صورت ترک این مواد، و اصلاح سبک زندگی قابل بهبود است.

برای مقابله با ناباروری ناشی از مصرف سیگار و الکل، مجموعه‌ای از اقدامات می‌تواند مؤثر باشد؛ نخستین و مهم‌ترین گام، ترک کامل این مواد است.

بسیاری از زوج‌ها پس از ترک، شاهد بهبود قابل‌توجه در باروری خود هستند. در کنار این اقدام، بهره‌گیری از مشاوره روانشناختی می‌تواند به فرد در غلبه بر وابستگی روانی کمک کند.

همچنین اتخاذ سبک زندگی سالم شامل تغذیه مناسب، ورزش منظم و خواب کافی نقش مهمی در بازگشت باروری دارد.

مصرف سبزیجات، میوه‌ها و پروتئین‌های سالم کیفیت اسپرم و تخمک را بهبود می‌بخشد. در موارد شدید، پزشکان ممکن است درمان‌های دارویی یا روش‌های کمک‌باروری پیشنهاد دهند. حمایت خانواده و گروه‌های اجتماعی نیز انگیزه فرد را برای ترک مواد و ادامه مسیر درمانی افزایش می‌دهد.

مصرف سبزیجات، میوه‌ها و پروتئین‌های سالم کیفیت اسپرم و تخمک را بهبود می‌بخشد. در موارد شدید، پزشکان ممکن است درمان‌های دارویی یا روش‌های کمک‌باروری مانند IVF را پیشنهاد دهند. حمایت خانواده و گروه‌های اجتماعی نیز انگیزه فرد را برای ترک مواد و ادامه مسیر درمانی افزایش می‌دهد.

بنابراین، آگاهی از پیامد‌های مصرف سیگار و الکل و اقدام به ترک آنها، نخستین گام در بازگشت به سلامت باروری و دستیابی به زندگی خانوادگی سالم‌تر است.