عفونت انگلی «آکانتامبا»؛ خطر تشخیص اشتباه و از دست رفتن دائم بینایی

«آکانتامبا» یک انگل تک‌سلولی است که به‌ طور طبیعی در آب و خاک وجود دارد.

کد خبر: ۱۳۵۸۹۰۱

سه‌شنبه - ۳۰ دی ۱۴۰۴ / January 20, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، این انگل گاهی از طریق تماس لنزهای چشمی با آب‌ مثلا هنگام دوش گرفتن، شنا یا شست‌وشوی نامناسب از لنز می‌تواند وارد چشم شود.

این شرایط منجر به نوعی عفونت انگلی موسوم به «کراتیت آکانتامبا» می‌شود. متخصصان هشدار می‌دهند کراتیت آکانتامبا، یک عفونت انگلی نادر چشم که عمدتا در میان استفاده‌کنندگان از لنز تماسی دیده می‌شود، در صورت تشخیص دیرهنگام می‌تواند به آسیب دائمی قرنیه و از دست رفتن بینایی منجر شود.

خراش‌های سطحی قرنیه که گاهی بر اثر استفاده از لنز ایجاد می‌شوند هم می‌توانند راه ورود انگل را باز کنند. از طرفی آکانتامبا می‌تواند روی سطح لنز سوار شود یا بین لنز و چشم گیر بیفتد و نفوذ عمیق‌تر را ممکن کند.

علائم اولیه این بیماری از جمله قرمزی، درد، حساسیت به نور، اشک‌ریزی و تاری دید می‌تواند شبیه التهاب ساده چشم یا عفونت‌های ویروسی و باکتریایی باشد. در نتیجه، درمان‌های تجویزشده اغلب بی‌اثر و گاه حتی مضرند در حالی که انگل همچنان به تخریب قرنیه ادامه می‌دهد.

محققان تاکید می‌کنند که نادر بودن این بیماری باعث شده است آگاهی درباره آن حتی در میان چشم‌پزشکان هم محدود باشد و به تشخیص‌های اشتباه منجر شود. شایع‌ترین تشخیص نادرست، کراتیت هرپس سیمپلکس است که خود یکی از عوامل اصلی نابینایی ناشی از عفونت محسوب می‌شود.

درمان کراتیت آکانتامبا پیچیده، طولانی و اغلب دردناک است. درمان‌ اولیه تجویز قطره‌های ضدانگلی است که ممکن است لازم باشد ماه‌ها و حتی سال‌ها استفاده شوند. کراتیت آکانتامبا اگر به‌موقع تشخیص داده نشود و درمان تهاجمی آغاز نشود، می‌تواند بسیار خطرناک باشد زیرا این انگل عملا از قرنیه به‌عنوان منبع تغذیه استفاده می‌کند که باعث التهاب و آسیب بافتی می‌شود و در نهایت می‌تواند به از دست رفتن دائمی بینایی منجر شود.

در موارد شدید، آسیب قرنیه به حدی است که پیوند قرنیه تنها گزینه باقی‌مانده خواهد بود. با این حال، پزشکان هشدار می‌دهند که حتی پس از پیوند نیز خطر فعال شدن دوباره انگل وجود دارد.

متخصصان چشم بر اهمیت تشخیص زودهنگام تاکید دارند و توصیه می‌کنند افرادی که از لنز تماسی استفاده می‌کنند، هرگز لنز را در تماس با آب قرار ندهند، برای شست‌وشو و نگهداری لنز از محلول‌های استریل تجاری استفاده کنند، محلول داخل جالنزی را هر روز عوض کنند و در صورت بروز علائم غیرعادی در اسرع وقت به متخصص قرنیه مراجعه کنند.

به گزارش ایندیپندنت، بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۳ از ۲۰ کشور از جمله ایالات متحده، انگلیس، هند و کانادا، سالانه بیش از ۲۳ هزار مورد کراتیت آکانتامبا در جهان گزارش می‌شود و کارشناسان می‌گویند ۸۵ تا ۹۵ درصد مبتلایان از لنز تماسی استفاده می‌کنند.

بنا بر اعلام انجمن لنز تماسی آمریکا، لنزهای تماسی ابزار پزشکی‌ هستند و دستورالعمل‌های مراقبت و بهداشت از جمله پرهیز از تماس با آب هنگام شنا، دوش گرفتن یا خوابیدن با لنز بخش مهمی از روال مراقبت‌ از لنز محسوب می‌شود. این انجمن همچنین بر ارتباط شفاف و مستمر ارائه‌دهندگان خدمات لنز و مشارکت فعال بیماران از جمله پرسیدن سوال، مرور مطالب مکتوب و گفتگو درباره هر گونه ابهام در استفاده ایمن از لنز تاکید می‌کند.

به گفته پزشکان، افزایش آگاهی عمومی و اطلاع‌رسانی دقیق به مصرف‌کنندگان لنز تماسی می‌تواند در پیشگیری از آسیب‌های جبران‌ناپذیر بینایی نقش مهمی داشته باشد.