ماجرای مستندهای چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر چیست؟

چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر در بخش مستند میزبان آثاری با مضامین اجتماعی، تاریخی، دفاع مقدس و محیط‌زیستی است.

کد خبر: ۱۳۶۰۹۰۰

يکشنبه - ۰۵ بهمن ۱۴۰۴ / January 25, 2026

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، دبیرخانه چهل‌وچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر، در قالب متنی و با ارائه توضیحاتی، اسامی فیلم‌های راه‌یافته به جشنواره را منتشر کرد که براساس آن در بخش مستند ۱۳ فیلم با یکدیگر به رقابت می‌پردازند.

فیلم مستند «آگیرا» به کارگردانی محمدصادق اسماعیلی و تهیه‌کنندگی مهدی شامحمدی در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور داشت، این مستند که ساخته مرکز مستند سوره است قصه پسر جوانی به نام علی است که متوجه می‌شود در زمان تولد از بیمارستان ربوده شده و حالا تلاش می‌کند با پیگیری از کسانی که در شب ربایش در بیمارستان حضور داشتند، هویت واقعی خود را پیدا کند.

این مستند، روایتی انسانی، حساس و پرچالش از تلاش یک جوان برای بازیابی هویت حقیقی خویش است؛ مسیری که هر گام آن بدون پشتوانه قانونی، حمایت‌های قضایی و امکان رسیدگی عادلانه عملاً ناممکن است.

فیلم مستند «آگیرا» عنوان پرمخاطب‌ترین فیلم نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» را به خود اختصاص داد.

فیلم مستند «ارس، رود خروشان» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی هادی آفریده نیز در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت برای اولین بار به نمایش درآمد. این مستند به رود ارس به عنوان طولانی‌ترین رود مرزی ایران می‌پردازد. رودی که برای ما ایرانیان با پیمان‌نامه‌های گلستان و ترکمنچای و جدایی سرزمین‌ها گره خورده و خاطره‌ای تلخ به شمار می‌آید. در این فیلم تلاش شده قصه‌های کمتر شنیده شده مرتبط با این جنگ‌ها و جدایی‌ها به زبان مردم بومی، اقوام و عشایر حاشیه رودخانه و با روایت خود ارس به نمایش دربیاید.

این مستند در بخش ایران – میراث کهن نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» لوح افتخار را دریافت کرد.

فیلم مستند «اشغال جزایر» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی داوود مرادیان که در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور پیدا کرد محصول سازمان هنری رسانه‌ای اوج است، این مستند اثری پژوهشی و تحلیلی است که با رویکردی تاریخی و ژئوپلیتیکی به موضوع اشغال جزایر ایرانی در خلیج فارس می‌پردازد و اسناد مربوط به ادعاهای امارات متحده عربی و بریتانیا درباره تجزیه جزایر ایرانی را مورد بررسی قرار می‌دهد.

مستند «اشغال جزایر» با حضور سه تیم دغدغه‌مند که از سال ۱۳۹۸ تاکنون پیگیر ساخت مجموعه‌هایی با محوریت هویت ملی و دفاع از تمامیت ارضی جمهوری اسلامی ایران بوده‌اند، تولید شده و تصاویر اقلیم جزایر نیز برای نخستین بار منتشر می شود.

این اثر مستند با تمرکز بر تاریخچه سیاسی و امنیتی جزایر تنب بزرگ، تنب کوچک و ابوموسی، تلاش کرده است تصویری مستند، دقیق و تحلیلی از تلاش‌های خارجی برای ایجاد تردید در مالکیت تاریخی ایران ارائه دهد.

فیلم مستند «ایستاده در کنار تیمز» به کارگردانی سیدمصطفی موسوی‌تبار و تهیه‌کنندگی زهره نجف‌زاده در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت اکران شد. این مستند پیش از این در دومین جشنواره ملی فیلم «ایثار» اکران شده بود و جایزه بهترین کارگردانی مستند بلند را در همان جشنواره کسب کرده است.

این مستند روایت زندگی و نقش تأثیرگذار شهید سیدمحمد صنیع‌خانی است؛ شخصیتی برجسته و مبتکر دوران دفاع مقدس که به‌عنوان بنیان‌گذار و فرمانده ترابری سپاه، تحولی بنیادی در حوزه پشتیبانی و لجستیک جنگ ایجاد کرد. این اثر با بهره‌گیری از پژوهش دقیق، بازسازی‌های هنری و استفاده از آرشیو تصویری، تلاش دارد ابعاد کمتر شناخته‌شده شخصیت شهید صنیع‌خانی را برای مخاطبان روشن سازد.

تندیس نقره‌ای شهید آوینی به همراه لوح افتخار نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» به این فیلم اهدا شد.

فیلم مستند «برای دخترم» به کارگردانی مهدی عوض‌زاده و تهیه‌کنندگی مهدی عوض‌زاده، هاشم مسعودی و مجتبی احسانی در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور پیدا کرد.

این مستند ترک تحصیل دانش‌آموزان را در مناطق محروم بررسی می‌کند که البته بازماندن بچه‌ها از تحصیل یک معضل جهانی است و در ایران هم هر سال به دلایل مختلفی بچه‌های زیادی ترک تحصیل می‌کنند ولی آمار دقیقی از آن‌ها منتشر نمی‌شود.

سوژه اصلی این فیلم دختری به نام «شکریه» است که در یک روستای مرزی کردنشین در اشنویه آذربایجان غربی زندگی می‌کند. دوربین مستند از ۱۱-۱۲ سالگی شکریه (از کلاس ششم) هنگامی که پدرش قصد دارد مانع ادامه تحصیلش شود، همراه او می‌شود و این همراهی تا حدود ۲۰ سالگی، ازدواج و مادر شدن او ادامه دارد. در این مسیر، تماشاگر فیلم آرزوها، دشواری‌ها و تلاش‌های معلم و مدیر مدرسه را برای بازگرداندن شکریه به تحصیل می‌بیند.

فیلم «برای دخترم» توانست نشان فیروزه بهترین فیلم نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» را دریافت کند.

فیلم مستند «جنگل قائم» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی حامد سعادت نیز در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور داشته است. این مستند درباره چگونگی ساخت جنگل دست‌ساز قائم است که برای جلوگیری از ورود ریزگردها به شهر کرمان ساخته شده است.

حدود هفتاد سال پیش به‌دلیل مشکلات آب و هوایی شهر کرمان که به‌دلیل نزدیک بودن به شن‌زارها، همچون بسیاری از نقاط ایران با مسئله «ریزگردها» درگیر بود، بزرگان شهر تصمیم به طراحی راهبردی برای رفع این مسئله می‌گیرند. درنتیجه تحقیقات امکان ساخت جنگل بررسی می‌شود. مسئولان شهری متوجه می‌شوند که چنین اقداماتی بدون کمک گرفتن از مردم موثر نخواهد بود.

در نتیجه فراخوانی در مسجد جامع شهر کرمان برای کمک گرفتن از مردم منتشر می‌شود و بسیاری از شهروندان کرمانی در مرحله تولید و کاشت نهال برای ساخت جنگل همکاری می‌کنند. از آن‌جایی که بادها از دو جهت به سمت استان کرمان می‌وزند، در یکی از مسیرها جنگل ایجاد می‌شود و در مسیر دیگر درختچه‌های طاق کاشته می‌شود تا امروز دیگر کرمان با این مشکل روبه‌رو نباشد.

فیلم «جنگل قائم» در نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» جایزه بهترین پژوهش و گویندگی را دریافت کرد.

فیلم مستند «در سپهر ایران» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی مجید کریمی ، این مستند سفری است به سپهر ایران، برای بازشناسی فرهنگ، تمدن و باورهای مردم فلات ایران در معماری، اسطوره و عناصر فرهنگی مختلف. این مستند از زمان ورود آریایی‌ها تا دوران اسلامی را به تصویر می‌کشد و ردپای نور در بناها و فضاها دنبال می‌شود و مخاطب با ادبیات باستان‌شناسی و مطالعات معماری در این دوران تاریخی آشنا می‌شود.

فیلم مستند «رویای ناتمام» به کارگردانی سارا طالبیان و تهیه‌کنندگی احسان مشکور در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور داشت. این مستند با موضوع رقابت‌های جام ملت‌های آسیای فوتسال بانوان و صعود تیم ملی بانوان کشورمان به جام جهانی است. این رشته ورزشی روایتگر قصه‌ای پرتنش و مملوء از احساساتی است که می‌تواند برای هر ایرانی ملموس باشد، احساساتی که می‌توانند با تجربه زیسته ما و درک فرد فرد شخصیت‌های فیلم شخصی باشند و احساساتی که در زمین مسابقه با جمعی که آن افراد ساخته‌اند و با «ایران ایران ایران…» گفتن‌شان در شروع هر مسابقه ملی می‌شود.

فیلم «رویای ناتمام» در ۳ اکران رتبه چهارم پرمخاطب‌ترین فیلم نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» را به خود اختصاص داد.

همچنین جایزه بهترین تدوین و تندیس جشنواره و دیپلم افتخار و جایزه ویژه هیات داوران برای کارگردانی به فیلم «رویای ناتمام» اهدا شد.

فیلم مستند «شاخه‌ای روی آب» به کارگردانی محمدمهدی حبیبی و تهیه‌کنندگی محسن اسلام‌زاده نیز در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت حضور داشت. این مستند از زاویه‌ای جدید و متفاوت به زندگی شهید محمدمهدی طهرانچی می‌پردازد. این اثر از زبان همسر این شهید روایت می‌شود؛ زنی که همزمان با همسر خود به شهادت رسیده است و روایتش، قصه‌ای تازه و نگاهی نو به روی مخاطب می‌گشاید.

این فیلم جایزه ویژه هیات داوران نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» را به خود اختصاص داد.

فیلم مستند «فراموش شده» به کارگردانی مهدی افشارنیک و تهیه‌کنندگی جلیل اکبری صحت برای اولین بار در چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر اکران خواهد شد. این مستند با هدف برجسته‌سازی یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی ایران، یعنی تخریب تالاب هورالعظیم، ساخته شده است. ساخت این مستند از زمانی آغاز شد که وزیر نفت در یک اعتراف رسمی، نقش تخریبی شرکت‌های نفتی در خشکاندن هورالعظیم را تأیید کرد. بنابراین، این پروژه نه تنها به ثبت حقیقت، بلکه به نقد و بررسی ریشه‌ای سیاست‌های نفتی و دیگر سیاست‌های کلان کشور در حوزه محیط زیست و آب پرداخته است.

فیلم مستند «محاکمه‌ی آزادی» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی محمد عبدی در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآمد. این مستند به زندگی مهدی بازرگان و چگونگی دستگیری او، دلایل وقوع بازداشت، مراحل محاکمه، دفاعیات او در دادگاه و تجربیات زندگی‌اش در زندان می‌پردازد. بازرگان نیز همچون مصدق، مسیر مشابهی را تجربه کرد؛ از محاکمات نظامی گرفته تا محکوم شدن به ده سال حبس و در نهایت عفو این شخصیت توسط شاه. این فیلم با استفاده از ترکیبی از تصاویر آرشیوی، نریشن و صحنه‌های بازسازی‌شده محدوده یافته تولید شده است. البته برای بخش‌های داستانی این مستند از بازیگران استفاده شده و صحنه‌های دادگاه با دقت بازسازی شده است تا روایت دراماتیزه‌تر و پیوسته‌تر به نظر برسد.

فیلم مستند «میریام» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی سیدمحمدعلی صدری‌نیا که محصول استودیو بیست‌ودو است؛ در نوزدهمین دوره جشنواره سینماحقیقت به نمایش درآمد. این مستند با روایتی انسانی و خطی داستانی، به مقطعی بحرانی از جنگ رژیم صهیونیستی با لبنان می‌پردازد. جایی که یک تماس غیرمنتظره، دختر ایرانی را در میانه روزهایی ملتهب راهی بیروت می‌کند.

مستند «میریام» با دنبال‌کردن مسیر حضور این دخترایرانی در منطقه درگیر جنگ، به رخدادها، مشاهدات میدانی و تجربه‌های او در مواجهه با لحظات پرتنش می‌پردازد و سوالات و چالش‌های او را در آن روزهای حساس دنبال می‌کند.

فیلم مستند «نامش زن» به کارگردانی و تهیه‌کنندگی ماریا ماوتی دیگر فیلم حاضر در نوزدهمین جشنواره سینماحقیقت بود. این مستند ماجرای حمله به ساختمان های اطراف شیرخوارگاه آمنه در جنگ ۱۲ روزه و انتقال نوزادان به شیرخوارگاه شبیر است. این فیلم تلاش دارد ترس‌ها و اضطراب‌ها، دلنگرانی‌ها و بی‌پناهی‌هایی که در چشمان نوزادان رهاشده نقش بسته است، نشان دهد. چیزی که زنان پرستار شیرخوارگاه را از رفتن و ترک تهران بازداشت تا تنها آغوش امن از این کودکان دریغ نشود.

این فیلم در ۳ اکران توانست رتبه دهم پرمخاطب‌ترین فیلم نوزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم مستند «سینما حقیقت» را به خود اختصاص دهد.

البته فیلم «نامش زن» توانست تندیس بهترین موسیقی جشنواره را هم دریافت کند.