گزارش|

پویش ملی «نه به تصادف» چراغ امید در جاده‌های ایران است

تصادفات جاده‌ای سالانه جان هزاران هم‌وطن را می‌گیرد و جان‌های بیشتری را با آسیب‌های جسمی و روانی ماندگار تنها می‌گذار، در این میان، پویش ملی «نه به تصادف» به عنوان یک برنامه آگاه‌سازی، آموزشی و فرهنگ‌محور که از سوی وزارت بهداشت پیگیری می‌شود نه یک شعار مقطعی، که یک ضرورت استراتژیک برای نجات سرمایه‌های انسانی کشور است.

کد خبر: ۱۳۶۱۵۰۹

دوشنبه - ۰۶ بهمن ۱۴۰۴ / January 26, 2026

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو، ساسان سوری، یکی از نقاط قوت متمایزکننده پویش «نه به تصادف»، خاستگاه آن است، متولی‌بودن وزارت بهداشت به این کمپین، عمق و دیدگاهی فراتر از اعمال قانون و جریمه می‌بخشد، این پویش، مسئله تصادف را یک «بحران سلامتی» ملی می‌داند، مشابه یک بیماری همه‌گیر که نیاز به ریشه‌یابی، درمان و پیشگیری دارد.

نقاط مثبت و امیدبخش این رویکرد

تغییر پارادایم از «مجازات» به «سلامت»: تمرکز اصلی از «تخلف رانندگی» به «حفظ جان و سلامت انسان» تغییر می‌کند، این تغییر نگاه، در پیام‌های کمپین مشهود است: «خستگی عامل تصادف است، استراحت حق مسافر شماست» این جملات مستقیم با سلامت جسم و روان شهروندان ارتباط برقرار می‌کند.

وزارت بهداشت، پلی بین صحنه حادثه (اورژانس ۱۱۵)، بیمارستان (مراکز ترومای پیشرفته) و جامعه (کلینیک‌های سلامت روان برای بازماندگان) ایجاد می‌کند، این پویش تنها درباره پیش‌گیری از وقوع حادثه نیست، بلکه درباره ارتقای کیفیت نجات جان مصدومان و بهبودی پس از آن نیز صحبت می‌کند، این جامعیت، امید به یک سیستم منسجم حفاظتی را افزایش می‌دهد.

استفاده از چهره‌های پزشکی، پرستاران و کارکنان فداکار اورژانس در تبلیغات این پویش، پیام آن را قابل‌اعتماد و متقاعدکننده می‌سازد و مردم به توصیه پزشک برای حفظ سلامت خود گوش می‌دهند.

باید از این پتانسیل منحصر‌به‌فرد نهایت استفاده را برد، ادامه و تقویت همکاری بین‌بخشی میان وزارت بهداشت، پلیس راهور (برای اجرای قانون)، وزارت راه (برای ایمن‌سازی جاده‌ها) کلید موفقیت است همچنین تشکیل «کارگروه دائمی سلامت ترافیک» می‌تواند این هماهنگی را نهادینه کند.

فرهنگ‌سازی ریشه‌ای؛ از شعار تا باور درونی شده

مهم‌ترین و دشوارترین مأموریت پویش‌هایی مانند «نه به تصادف»، تغییر نگرش و رفتار است، تصادف ریشه در عوامل انسانی دارد و تغییر عادت‌های غلط رانندگی، نیازمند یک فرآیند طولانی‌مدت فرهنگ‌سازی است، این پویش با تمرکز بر آموزش، نقطه امید مهمی را ایجاد کرده است.

این کمپین تنها به رانندگان معمولی نمی‌پردازد و آموزش‌های تخصصی برای رانندگان حمل و نقل عمومی، کامیون‌داران، موتورسواران و حتی عابران پیاده طراحی شده است، این هدفمندسازی باعث افزایش تأثیرپذیری می‌شود.

علاوه بر سرعت و سبقت غیرمجاز، بر عوامل کمتر دیده‌شده، اما کشنده مانند «خستگی و خواب‌آلودگی»، «تأثیر دارو‌ها و الکل بر رانندگی» و «سلامت روان راننده» تمرکز می‌کند، این نشان‌دهنده نگاه علمی و عمیق پویش است.

فرهنگ‌سازی نیاز به تکرار و نوآوری دارد

ادغام آموزش ترافیک در مدارس از سنین پایه، کتاب‌های درسی و کارگاه‌های عملی می‌توانند نسل آینده را از کودکی با فرهنگ رانندگی ایمن آشنا کنند.

تأثیر واقعی «نه به تصادف» را باید در بلندمدت و در کاهش آمار تلفات سنجید، اما نشانه‌های امیدوارکننده‌ای از تاثیرگذاری آن در کوتاه‌مدت نیز دیده می‌شود و این پویش بستری برای «مسئولیت‌پذیری اجتماعی» فراهم می‌آورد.

خلق گفتمان عمومی پویش، موضوع تصادف را از حاشیه اخبار حوادث به متن گفت‌و‌گو‌های روزمره مردم، در تاکسی، خانواده و محل کار می‌آورد، همین گفت‌و‌گو‌ها اولین قدم برای حساس‌شدن جامعه است.

توانمندسازی شهروندان به عنوان ناظران پیام‌هایی مانند «اگر راننده خسته است، به او تذکر بده» یا «سرعت غیرمجاز را گزارش دهید» (از طریق سامانه ۱۲۰ پلیس راهور)، مردم را از تماشاگر منفعل به بازیگر فعال ایمنی تبدیل می‌کند، این «نظارت همگانی» قدرتمندترین ابزار برای کنترل رفتار‌های پرخطر است.

ایجاد همدلی و مسئولیت‌پذیری با نشان دادن درد و رنج خانواده قربانیان، پویش حس همدلی را برمی‌انگیزد، راننده‌ای که به یاد عزیزان ازدست‌رفته دیگری می‌افتد، احتمال کمتری دارد که رفتار پرخطر انجام دهد.

حرکت به سمت جامعه ایمن

ما باید از مرحله آگاهی‌بخشی فراتر رویم و به سمت ساخت «جامعه ایمن» حرکت کنیم، این مفهوم جهانی، بر مشارکت تمام ارکان جامعه برای پیشگیری از آسیب‌ها تأکید دارد، اقدامات عملی می‌تواند شامل این موارد باشد.

تشکیل «کمیته‌های محلی ایمنی راه» در شهر‌ها و روستا‌ها با حضور شورا‌های شهر، دهیاری‌ها، ریش‌سفیدان، رانندگان با سابقه و نمایندگان وزارت بهداشت.

تشویق و تقدیر رسمی از رانندگان نمونه و بدون تخلف توسط نهاد‌های دولتی و بخش خصوصی (مثلاً دادن تخفیف در بیمه).

همکاری با کسب‌وکار‌ها و الزام شرکت‌های حمل و نقل به اجرای دوره‌های آموزشی اجباری برای رانندگان خود، یا نصب تجهیزات کنترل خستگی (مانند دوربین‌های تشخیص چهره) در ناوگان‌های عمومی.

پویش ملی «نه به تصادف» تنها یک مجموعه پوستر و کلیپ تبلیغاتی نیست، این پویش، نماد عزم ملی برای پس‌گیری مرگ‌های زودرس و قابل پیشگیری است، تأثیر آن را باید در بلندمدت و در ترویج فرهنگ «حفظ جان» به عنوان بالاترین ارزش اجتماعی جست‌و‌جو کرد.

امیدواری ما به آینده‌ای با جاده‌های امن‌تر، زمانی معنا پیدا می‌کند که بدانیم این مسیر، مسیری «پیمودنی» است و موفقیت در گرو تداوم: توقف نکردن پویش در ایام خاص و استمرار آن در طول سال با برنامه‌ریزی منسجم.

توسعه: استفاده از همه ظرفیت‌های فناوری، هنر و علوم اجتماعی برای رساندن پیام.

مشارکت: درگیرکردن تک‌تک شهروندان، از کودک مدرسه‌ای تا راننده کارکشته، در این میثاق ملی.

پایش و ارزیابی: اندازه‌گیری مستمر تأثیر پیام‌ها و تغییر تاکتیک‌ها بر اساس بازخورد‌ها و آمار.

تصادف، تقدیر ما نیست، انتخاب بین «مرگ» و «زندگی» در جاده، اغلب در لحظه‌ای کوتاه و بر پایه یک «عادت» شکل می‌گیرد، پویش «نه به تصادف» با تغییر همین عادت‌ها، در حال نوشتن سرنوشتی جدید برای ایرانیان است. بیاییم این امید را به اراده، و این اراده را به اقدام تبدیل کنیم.

نه به تصادف، آری به زندگی