جراحی چاقی آخرین راه است یا اولین انتخاب؟

دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: جراحی چاقی برای افراد با BMI بالای ۳۵، با تغییر سبک زندگی پس از عمل، یک گزینه درمانی مؤثر و با محدودیت سنی نسبی است.

کد خبر: ۱۳۶۲۰۳۶

سه‌شنبه - ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ / January 27, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، مهدی عالم‌ رجبی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: چاقی مرضی امروز دیگر صرفاً یک مسئله ظاهری نیست، بلکه به‌عنوان یک بیماری مزمن با پیامدهای جدی جسمی، روانی و اجتماعی شناخته می‌شود. پیشرفت‌های علمی در حوزه جراحی‌های چاقی باعث شده این روش‌ها به‌عنوان یکی از مداخلات مؤثر و ایمن برای بیماران واجد شرایط مطرح شوند.

چه کسانی کاندید جراحی چاقی هستند؟

وی افزود: برای جراحی چاقی معیارهای مشخصی وجود دارد که مهم‌ترین آن شاخص توده بدنی یا BMI است. BMI بر اساس تقسیم وزن فرد به کیلوگرم بر مجذور قد به متر محاسبه می‌شود.زمانی که BMI بالاتر از ۳۵ باشد، فرد در محدوده «چاقی مرضی» یا Morbid Obesity قرار می‌گیرد؛ یعنی چاقی به مرحله‌ای بیمارگونه رسیده و اصلاح آن معمولاً نیازمند مداخلات درمانی جدی، از جمله جراحی است.در BMI بالاتر از ۴۰، اصطلاح Super Morbid Obesity یا چاقی بسیار شدید به کار می‌رود. به‌طور کلی، افراد با BMI بالای ۳۵ می‌توانند در محدوده بررسی برای اعمال جراحی چاقی قرار گیرند.

آیا جراحی چاقی محدودیت سنی دارد؟

رجبی ادامه داد: در گذشته محدودیت‌های سنی مشخص‌تری برای این جراحی‌ها وجود داشت، اما با پیشرفت تکنیک‌های جراحی، تجهیزات و افزایش دانش و تجربه جراحان، خطرات این اعمال به‌طور قابل توجهی کاهش یافته است.امروزه نمی‌توان یک بازه سنی مشخص را به‌طور مطلق خارج از محدوده جراحی چاقی دانست. حتی در دو گروهی که معمولاً نگرانی بیشتری درباره آن‌ها وجود دارد، یعنی نوجوانان و افراد مسن، جراحی چاقی می‌تواند بسیار سودمند باشد.در نوجوانان مبتلا به چاقی مرضی، آینده فرد از جنبه‌های مختلف تحت تأثیر قرار می‌گیرد؛ از سلامت جسمی گرفته تا وضعیت اجتماعی، تحصیلی، شغلی و حتی تصویر ذهنی فرد از خودش. چاقی شدید می‌تواند خطر بروز سرطان‌های دستگاه گوارش در سال‌های آینده را نیز افزایش دهد. یک مداخله جراحی صحیح می‌تواند مسیر زندگی این افراد را به‌طور جدی تغییر دهد.در افراد مسن نیز چاقی با افزایش خطر بیماری‌های قلبی و عروقی، سکته، دیابت، فشار خون و کاهش تحرک همراه است و جراحی چاقی می‌تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت و طول عمر آن‌ها ایفا کند.

پس از اسلیو یا بای‌پس، چه تغییراتی در سبک زندگی لازم است؟

رجبی ادامه داد: جراحی‌های چاقی انواع مختلفی دارند که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به اسلیو معده و بای‌پس معده اشاره کرد. انتخاب نوع عمل بر اساس میزان چاقی و بیماری‌های زمینه‌ای هر فرد انجام می‌شود.تغییر سبک زندگی پس از جراحی یک ضرورت است. در بسیاری از موارد، خودِ عمل جراحی به‌طور طبیعی باعث تغییر الگوی غذا خوردن و سبک زندگی فرد می‌شود. فرد یاد می‌گیرد غذا را حساب‌شده‌تر، با حجم و کالری کنترل‌شده مصرف کند.در دوره ابتدایی پس از عمل، باید مراقبت‌هایی انجام شود تا فرد دچار کاهش توده عضلانی نشود، کالری و پروتئین کافی دریافت کند و کاهش وزن عمدتاً از محل چربی‌ها اتفاق بیفتد. ورزش به‌تدریج باید به برنامه روزمره اضافه شود.جراحی چاقی به معنای «کم‌خوری» نیست، بلکه به معنای «درست غذا خوردن» و حذف کالری‌های اضافی از سبک زندگی است.

جراحی چاقی آخرین راه است یا اولین راه؟

وی افزود: این پرسش به‌خودی‌خود پاسخ قطعی ندارد. زمانی که بیماری با چاقی مرضی مراجعه می‌کند، در بسیاری از موارد از نظر علمی کاندید جراحی است. با این حال، شرایط فردی مانند سن، شغل، سبک زندگی و محیط اطراف نیز بررسی می‌شود.به‌طور معمول، بیماران ابتدا یک دوره درمان‌های غیرجراحی شامل اصلاح تغذیه و ورزش را طی می‌کنند. اگر این مسیرها به نتیجه مطلوب نرسد، جراحی چاقی به‌عنوان گزینه درمانی مطرح می‌شود و این روند حتی می‌تواند شانس موفقیت جراحی را در آینده افزایش دهد.

رجبی ادامه داد: احتمال بازگشت وزن بعد از جراحی چقدر است؟در جراحی چاقی، هدف این است که فرد مبتلا به چاقی مرضی به محدوده طبیعی بازگردد. پس از موفقیت عمل، فرد از نظر فیزیولوژیک مشابه یک فرد نرمال زندگی می‌کند.اگر فرد پس از جراحی رژیم غذایی را رعایت نکند و کالری بیش از نیاز مصرف کند، مانند هر فرد دیگری ممکن است دچار افزایش وزن شود.

رجبی ادامه داد: مزیت جراحی چاقی این است که بیمار را به وضعیت طبیعی بازمی‌گرداند، نه به شرایطی غیرعادی و محدودکننده.اعمالی که فرد را برای همیشه از خوردن طبیعی محروم کند، نه علمی است و نه موفق، و می‌تواند با عوارض جبران‌ناپذیر همراه باشد.