گزارش|

طوفان نسل نو در کاخ جشنواره؛ ۱۲ صندلی سودای سیمرغ برای «فیلم‌اولی‌ها»

چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در حالی از ۱۱ بهمن ماه کلید می‌خورد که حضور ۱۲ کارگردان کار‌اول در بخش اصلی مسابقه (سودای سیمرغ)، نویدبخش رویش نسلی تازه در سینمای ایران است؛ نسلی که از میان ۵۵ متقاضی فیلم‌اولی قد کشیده‌اند تا در رقابتی تنگاتنگ با بزرگان، ویترینی متفاوت از خلاقیت و جسارت را به نمایش بگذارند.

کد خبر: ۱۳۶۳۴۴۷

شنبه - ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ / January 31, 2026

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، در این دوره از مجموع ۳۳ فیلم راه یافته به بخش مسابقه، ۱۲ فیلم متعلق به کارگردانی است که نخستین اثر بلند سینمایی خود را ساخته‌اند. این یعنی بیش از یک‌سوم آثار جشنواره امسال، امضای کارگردانان تازه‌نفس را بر پیشانی دارند. نکته جالب توجه اینجاست که در مرحله ثبت‌نام، حدود ۴۵ درصد کل متقاضیان (۵۵ فیلم از ۱۲۲ اثر) را فیلم‌اولی‌ها تشکیل می‌دادند که نشان‌دهنده ترافیک سنگین استعداد‌های جوان پشت در‌های سینمای حرفه‌ای است.

ویژگی‌ها و خاستگاه کارگردانان جدید

بررسی پیشینه این ۱۲ نفر نشان می‌دهد که برخلاف تصور، آنها «نابلد» نیستند، بلکه از مسیر‌های حرفه‌ای گوناگونی به مقصد «فیلم بلند» رسیده‌اند:

عبور از فیلتر فیلم کوتاه: اکثر این کارگردانان (مانند سعید زمانیان یا مهدی بزرکی) سال‌ها در حوزه فیلم کوتاه درخشیده‌اند و جوایز متعددی را در کارنامه دارند.

تنوع ژانر: از درام‌های اجتماعی و پلیسی (مانند «بیلبورد» و «غوطه‌ور») تا آثار بیوگرافی و تجربی (مانند «جهان مبهم هاتف»)، نشان می‌دهد نسل جدید به دنبال تجربه فضا‌های متفاوت است.

همکاری با بازیگران چهره: حضور بازیگرانی، چون رضا کیانیان، لیلا زارع، مهران غفوریان و محسن قصابیان در فیلم‌های این کارگردانان، نشان‌دهنده اعتماد ستاره‌ها به نگاه تازه جوانان است.

تکیه بر تهیه‌کنندگان باسابقه: حضور نام‌هایی، چون محمدرضا مصباح، سعید پروینی و مجتبی رشوند در کنار این کارگردانان، وزن فنی آثار را بالا برده است.

چالش‌ها و فرصت‌ها

حذف بخش مجزای «نگاه نو» در برخی دوره‌ها و ادغام آنها با بخش اصلی، اگرچه رقابت را برای جوانان سخت‌تر می‌کند، اما به آنها این فرصت را می‌دهد تا در تمامی رشته‌های فنی (تدوین، فیلمبرداری، موسیقی و...) با بزرگان سینما رقابت کنند و سیمرغ‌های اصلی را به خانه ببرند.

بسیار عالی. با توجه به اتمسفر رسانه‌ای و اخبار حواشی تولید، این ۴ فیلم بیش از سایرین نگاه‌ها را به خود جلب کرده‌اند و به نوعی «کنجکاوی‌برانگیزترین» آثار فیلم‌اولی امسال محسوب می‌شوند:

۱. «بیلبورد»؛ بازگشت مهران غفوریان به دنیای جدی

این فیلم به کارگردانی سعید دشتی، یکی از پربحث‌ترین آثار است.

چرا حاشیه‌ساز است؟ حضور مهران غفوریان در یک نقش بسیار چالش‌برانگیز و متفاوت، در کنار قاسم زارع و امیررضا دلاوری، نگاه‌ها را به سمت این فیلم جلب کرده است.

داستان: گفته می‌شود فیلم درامی اجتماعی با لایه‌های معمایی است که حول محور یک اتفاق در سطح شهر و بازتاب آن بر زندگی چند نفر می‌چرخد. ترکیب بازیگران باسابقه با یک کارگردان تئاتری، انتظار‌ها را از سطح بازیگری این فیلم بالا برده است.

۲. «جهان مبهم هاتف»؛ جنجالی در ژانر بیوگرافی

فیلم مجید رستگار احتمالاً سیاسی‌ترین یا دست‌کم جنجالی‌ترین فیلم اول امسال خواهد بود.

چرا حاشیه‌ساز است؟ مجید رستگار که پیش از این مستند‌های تند و تیزی ساخته است، حالا سراغ یک سوژه حساس رفته است. شایعاتی وجود دارد که این فیلم به بخش‌هایی از زندگی عبدالرسول مرتضوی یا موضوعات مشابه در فضای امنیتی-سیاسی می‌پردازد.

ویژگی: روایت غیرخطی و فرم بصری متفاوت که از تیزر‌های اولیه برداشت می‌شود، آن را به یکی از فیلم‌های محبوب منتقدان سخت‌گیر تبدیل کرده است.

۳. «غوطه‌ور»؛ یک اکشن-پلیسی استراتژیک

فیلم محمدجواد حکمی با تهیه‌کنندگی سعید پروینی (که سابقه کار‌های بزرگی مثل سریال گاندو را دارد) یکی دیگر از آثار پر سر و صداست.

چرا حاشیه‌ساز است؟ استفاده از تجهیزات نظامی و فیلمبرداری در لوکیشن‌های سخت دریایی، «غوطه‌ور» را به یکی از پرهزینه‌ترین فیلم‌های اول امسال تبدیل کرده است.

داستان: فیلم به عملیات‌های یگان‌های ویژه در خلیج فارس می‌پردازد. در نشست‌های خبری اولیه، بحث بر سر این بود که آیا این فیلم صرفاً یک اثر سفارشی است یا می‌تواند استاندارد اکشن در سینمای ایران را جابه‌جا کند.

۴. «آرام‌بخش»؛ مدعی اصلی سیمرغ فیلم‌نامه

سعید زمانیان که در دنیای فیلم کوتاه یک چهره بین‌المللی و صاحب سبک است، حالا با «آرام‌بخش» وارد بخش سودای سیمرغ شده است.

چرا حاشیه‌ساز است؟ برخلاف سه فیلم قبلی، حاشیه این فیلم از جنس «هنری» است. بازی لیلا زارع در این فیلم به شدت مورد تمجید کسانی قرار گرفته که راش‌های اولیه را دیده‌اند.

ویژگی: این فیلم فضایی روان‌شناختی و اتمسفریک دارد و بسیاری معتقدند که زمانیان می‌تواند «پدیده» کارگردانی امسال باشد و جای پای خود را به عنوان یک تکنسین سینما محکم کند.

نکته نهایی: نکته مشترک در نشست‌های خبری سال‌های گذشته، گلایه برخی کارگردانان جوان از «سهمیه‌بندی فیلم‌اولی‌ها» بود؛ آنها معتقد بودند آثارشان به قدری قوی هست که نباید در سایه نام «فیلم اول» قضاوت شوند، بلکه باید مستقیماً با بزرگان سینما مقایسه شوند.