نگاهي به فيلم «اينجا بدون من» اثر بهرام توكلي

او ديگر تنها نيست ... !

شايد بحث اصلي فيلم «اينجا بدون من» بحث شخصيت پردازي باشد و البته پيوند عميق آن با فيلمنامه هم. شخصيت پردازي ها و هم فيلمنامه يك دست و آنچنان كه بايد و شايد قابل دفاع نيستند و به نظر مي رسد محدوديت لوكيشن و شخصيت ها كارگردان را مبتلا به محدوديت پردازش تصويري و سينماورزي كرده است

کد خبر: ۱۳۶۴۲۸

شنبه - ۲۵ تير ۱۳۹۰ / July 16, 2011

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ فيلم «اينجا بدون من» سومين ساخته بلند بهرام توكلي را مي توان در ادامه رويكرد سينمايي اين كارگردان جوان سينماي ايران در آثار قبلي اش دانست. رويكردي كه شايد بتوان نقطه اوج را كماكان و همچنان در اولين ساخته سينمايي او يعني فيلم «پابرهنه در بهشت» دانست.

بهرام توكلي در فيلم هايش به آسيب شناسي معضلات اجتماعي و مفاهيم انساني مي پردازد فيلم هايي به ظاهر تلخ و گاه حتي تاريك و سياه كه البته مضامين اصلي اش مفاهيم انساني است كه كارگردان ميزان شناختي كه بر اين مفاهيم دارد و ميزان بهره مندي كه از سينماورزي دارد به بازتاب سينماورزانه اين مفاهيم و مضامين انساني در آثارش مي پردازد.

در فيلم «اينجا بدون من» ما با يك خانواده كوچك با مشكلاتي بزرگ روبرو هستيم خانواده اي كه داراي يك دختر جوان دم بخت است كه دچار فلج بخش هايي از بدن و عقب ماندگي جسمي است.

مادر خانواده كه با كار و تلاش طاقت فرسا رنج نگهداري از چنين فرزندي را در كنار گذران مصارف زندگي اش بر دوش مي كشد به نوعي مركز صقل فيلم قرار مي گيرد و فرزند ديگر خانواده نيز حضوري حاشيه اي در داستان دارد.

اين خانواده كوچك كه در اثناي روايت داستاني اش به يك موقعيت خاص بر مي خورد اتفاقي كه با سازماندهي مادر و بدون اطلاع و هماهنگي با پسرش تنظيم مي شود و نتايج تلخي به همراه مي آورد.

قضيه از اين قرار است كه پسر خانواده دوست جوانش را روزي به خانه دعوت مي كند و مادر كه گمان مي برد دوست پسرش مجرد است و آماده ازدواج صحنه را به نحوي ترتيب مي دهد كه موقعيت آشنايي دخترش با دوست فرزند پسرش فراهم شود بي خبر از آنكه پسر جوان پيش از اين براي امر ازدواج اقدام كرده و در دوران نامزدي به سر مي برد و اين مسئله به ناگهان در اثناي گفت و گو پسر و دختر مطرح مي گردد كه باعث وارد آمدن ضربه و آسيب روحي شديدي در هر سه عضو خانواده مي گردد در حالي كه در حقيقت هيچ يك از آنها مقصر اين اتفاق نبودند و شايد به عبارت ديگر بهتر باشد بگوييم هيچ يك از آن 4 نفر چرا كه همگي در يك بي خبري در موقعيتي از پيش تعيين شده قرار مي گيرند كه نتيجه اش معطوف به اشتباه هيچ كدام از آنها نبوده است.

كل وضعيت داستاني فيلم «اينجا بدون من» در همين موقعيت شكل مي گيرد و مابقي اطلاعات مربوط به شخصيت ها و داستانك هاي فرعي فيلم حول همين محور روايت مي شود.

كارگردان در واقع تلاش مي كند بر اساس همين موضوع محوري و مبنايي تمام مفاهيم انساني مدنظر خود را در روايتي نرم و داستاني ساده بيان كند.

نكته ديگر آنكه كاراكترهاي «اينجا بدون من» هم از نظر كمي و هم از جهت كيفي محدود هستند. اين محدوديت به لحاظ كمي الزاما نقطه منفي فيلم محسوب نمي شود اما به لحاظ كيفي مي بايستي كاراكترها هر تعداد كه باشند به درستي و كامل شناسانده شوند در حالي كه در فيلم بهرام توكلي اين شناخت به اندازه كافي و وافي براي ببيننده رخ نمي دهد.

نكته ديگر كه درباره فيلم «اينجا بدون من» قابل ذكر است ريتم آن است. فيلم در واقع فيلم كش داري است با يك ريتم بد شايد همين بخش داستان مي توانست موضوع جالبي براي يك فيلم كوتاه و يا يك فيلم نيمه بلند باشد اما به كارگيري آن با همين مختصات و مواد خام براي يك فيلم بلند حتما چيزهايي كم دارد و حتما موجبات خستگي تماشاگر را فراهم مي كند اتفاقي كه در دو فيلم قبلي اين كارگردان نيز كم و بيش وجود داشت.

اما شايد بحث اصلي «اينجا بدون من» بحث شخصيت پردازي باشد و البته پيوند عميق آن با فيلمنامه هم. شخصيت پردازي ها و هم فيلمنامه يك دست و آنچنان كه بايد و شايد قابل دفاع نيستند و به نظر مي رسد محدوديت لوكيشن و شخصيت ها كارگردان را مبتلا به محدوديت پردازش تصويري و سينماورزي كرده است تا آنكه يك الزام منطقي و طبيعي در ساختار فيلمنامه باشد ضمن آنكه وقتي شخصيت پردازي يك فيلم دچار مشكل باشد ديگر نمي توان به ساير عناصر و مولفه هاي آن هر چند خوب و كامل باشند دل بست گر چه نبايد ناگفته بماند كه اساسا چنين چيزي ممكن نيست و نمي توان فيلمي را سراغ گرفت كه شخصيت هايش درست و كامل و متناسب با داستان و روايت پرداخته نشده باشند اما فيلم خوبي باشد.

نهايتا اين كه فيلم «اينجا بدون من» يك موضوع انساني بسيار مهم و ارزشمند و وجداني را دست مايه يك فيلم كش دار، خسته كننده و تا حدودي ضعيف قرار داده كه اي كاش چنين نمي كرد.

به نظر مي رسد كماكان «پابرهنه در بهشت» با وجود تمامي كاستي ها و نقصان هايش اثري بهتري در كارنامه بهرام توكلي باشد.