سربازان گمنام؛ سنگر‌های نامرئی در میدان اطلاعات و امنیت

ایام گرامیداشت سربازان گمنام امام زمان (عج) فرصتی برای تأمل در یکی از ریشه‌دارترین مفاهیم گفتمان انقلاب اسلامی و واکاوی نقش حیاتی آنان در تعادل قوای امروزِ نظام است.

کد خبر: ۱۳۶۴۴۵۸

دوشنبه - ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ / February 02, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، داود گودرزی - معاون شهردار تهران، ایام گرامیداشت سربازان گمنام امام زمان (عج) فرصتی برای تأمل در یکی از ریشه‌دارترین مفاهیم گفتمان انقلاب اسلامی و واکاوی نقش حیاتی آنان در تعادل قوای امروزِ نظام است. پیکره جمهوری اسلامی ایران در پنج میدان اصلی نظامی، دیپلماسی، اطلاعاتی-امنیتی، رسانه‌ای و خدمت می‌رزمد و سرنوشت آن در گرو عملکرد متقابل و متوازن این عرصه‌هاست. این نوشتار، با نگاهی تحلیلی و تاریخی، بر میدان اطلاعاتی-امنیتی متمرکز می‌شود و نقش سربازان گمنام امام زمان (عج) را در این پهنه، با محوریت تأسیس وزارت اطلاعات و رهنمود‌های بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی و رهبر معظّم انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار می‌دهد.

از منظر اعتقادی مفهوم «سرباز گمنام» در فرهنگ شیعی، پیشینه‌ای اعتقادی دارد و به وفادارانی اشاره می‌کند که برحسب ضرورت تاریخی ناشی از غیاب امام معصوم، بی‌ادعا و بی‌منت، از حریم ارزش‌های دینی پاسداری می‌کنند. انقلاب اسلامی با انتقال این مفهوم از حیطه فردی به عرصه اجتماعی و حاکمیتی، به آن مصداقی عینی و راهبردی بخشید. در نخستین سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز حوادثی، چون ترور‌های فرقه‌ای، کودتا‌های نافرجام و فعالیت سازمان‌یافته گروهک‌های مسلح، نظام نوپای جمهوری اسلامی را با تندباد ویرانگر توطئه‌های گوناگون مواجه کرد. در چنین شرایطی، یک ساختار منسجم، هوشمند و متعهد، به نیازی حیاتی برای دفاع از کیان نظام بدل شد.

تدبیر حکیمانه امام خمینی (ره) برای غلبه بر مشکلات فوق الذکر در سال ۱۳۶۲ منجر به تاسیس وزارت اطلاعات، این «چشم‌بینا و بیدار نظام اسلامی» انجامید. این اقدام، نه صرفا تشکیل یک نهاد جدید بلکه رسمیت یافتن و ساماندهی میدان اطلاعاتی-امنیتی به عنوان یکی از ارکان اصلی دفاع از انقلاب اسلامی و ایران عزیز بود و مأموریت آن را نیز فراتر از یک کار اداری، «کاری الهی» و در جهت حفظ اسلام و کشور تعریف کردند. خطاب ایشان به کارکنان این وزارتخانه که «شما باید دیده‌بان انقلاب باشید»، دقیقاً همان نقش کلیدی سرباز گمنام را در سطحی ملی ترسیم می‌کند. دیده‌بانی وفادار، تیزبین و فداکار که در خفا، خط مقدم دفاع از آرمان‌ها را پاس می‌دارد. وزارت اطلاعات نوپا، با تکیه بر نیرو‌های انقلابی و جهادی، به سرعت به سپر مقاومی در برابر شبکه‌های پیچیده جاسوسی و ترور بدل شد و بسیاری از توطئه‌های بزرگ را در نطفه خنثی کرد. موفقیت‌های این نهاد در آن سال‌های بحرانی، مرهون جان‌فشانی افرادی بود که هرگز در طلوع رسانه‌ها ظاهر نشدند؛ سربازان گمنامی که پیروزی میدان را به عیان شدن ترجیح دادند.

حضرت آیت‌الله امام خامنه‌ای (مدّظلّه‌العالی) نیز، ذیل تعریف میدان جدید، با بینش عمیق نسبت به تحولات جهان، همواره بر جایگاه محوری و استراتژیک میدان اطلاعاتی-امنیتی تأکید کرده‌اند. ایشان با تعابیری، چون «جنگ نامرئی و پیچیده اطلاعاتی» و توصیف «امنیت به عنوان کالای عمومی و حیاتی»، ابعاد جدید تهدید را ترسیم نموده‌اند. در نگاه ایشان، این میدان دیگر محدود به مقابله فیزیکی نیست، بلکه عرصه‌ای گسترده از مقابله با نفوذ فرهنگی، جنگ روانی، عملیات سایبری و ترور‌های رسانه‌ای را نیز در بر می‌گیرد. تأکید مکرر معظّم‌له بر «هوشمندانه عمل کردن»، «تقویت هوشیاری عمومی» و «مهار تهدیدات نرم»، نقشه راهی برای مدافعان این عرصه است. رهبر انقلاب، مجاهدان این میدان را «سربازان گمنام امام زمان (عج)» می‌نامند؛ توصیفی که پیوند ناگسستنی بین ایمان قلبی و مسئولیت حرفه‌ای و بین ایثار در خفا و تأثیر در عرصه‌ای ملی را نشان می‌دهد. از منظر ایشان، پیروزی در این میدان، در گرو تلفیق «ایمان راسخ»، «علم روزآمد»، «خلاقیت عملیاتی» و «تقوای اطلاعاتی» است.

با این مبانی، آزمونی سخت در گذرگاه تهدیدات ترکیبی و در شرایط فعلی، میدان اطلاعاتی-امنیتی با یکی از پیچیده‌ترین ادوار خود روبروست. دشمن با بهره‌گیری از جنگ ترکیبی، تلاش می‌کند تا از هر منفذی برای ایجاد ناامنی، بی‌ثباتی و تردید استفاده کند. هجمه‌های سازمان‌یافته در فضای مجازی، پروژه‌های پیچیده نفوذ اقتصادی و فرهنگی، ترور‌های سایبری زیرساخت‌های حیاتی و حمایت از گروه‌های خرابکار، تنها بخشی از این چالش‌های چندوجهی است. در چنین صحنه‌ای، وظیفه سرباز گمنام اطلاعاتی بسی سنگین‌تر شده است. او امروز باید همزمان، تحلیلگر شبکه‌های اجتماعی، مدافع حریم سایبری، شناسایی‌کننده پروژه‌های نرم و خنثی‌کننده توطئه‌های سخت باشد. سنگر این سرباز، ممکن است پشت میز تحلیل داده‌های کلان، در قلب شبکه‌های رصد دشمن یا در عمق یک مأموریت پیچیده برون‌مرزی باشد. سلاح اصلی او، اما همان ایمان، دانش، صبر و خلاقیتی است که همواره بر فناوری پیشرفته دشمن برتری داشته است.

حلقه اتصال نامرئی قدرت تحلیل این میدان، هنگامی هویدا می‌شود که آن را نه جزیره‌ای مستقل، بلکه حلقه اتصال و پشتیبان میدان‌های چهارگانه دیگر بدانیم:

۱. پشتیبانی از میدان نظامی: هیچ عملیات نظامی موفقی بدون اطلاعات دقیق و به‌موقع ممکن نیست.

۲. توانمندسازی میدان دیپلماسی: دیپلماسی کارآمد و چانه‌زنی قوی، نیازمند پشتوانه تحلیل اطلاعاتی عمیق از طرف مقابل است.

۳. مقابله در میدان رسانه‌ای: خنثی‌سازی جنگ روانی و شایعه‌سازی دشمن، مستلزم عملیات اطلاعاتی پیش‌دستانه و سریع است.

۴. تضمین میدان خدمت: توسعه اقتصادی و ارائه خدمات به مردم، در سایه‌ای از امنیت پایدار محقق می‌شود که مدافعان این میدان فراهم می‌آورند.

به این ترتیب، سرباز گمنام اطلاعاتی، با فعالیت خود، بستر امن و آگاهی لازم برای پیشرفت در همه عرصه‌های ملی را مهیا می‌سازد.

در پایان باید گفت که گرامیداشت سربازان گمنام امام زمان (عج)، فراتر از یک مراسم رسمی، باید به بازشناسی و تقویت مستمر جایگاه میدان اطلاعاتی-امنیتی بینجامد. نهاد‌های اطلاعاتی، به عنوان نهاد‌های متولی این عرصه خطیر، که بر شالوده رهنمود‌های امام خمینی (ره) استوار و با نور هدایت رهبری به پیش می‌روند؛ وظیفه‌ای خطیر در میدان اطلاعاتی و امنیتی دارند.