عطوان تحلیل کرد؛

به محض شلیک اولین موشک توسط واشنگتن، همه پایگاه‌های آمریکا هدف قرار می‌گیرند

گمانه‌زنی‌ها درباره حمله قریب‌الوقوع آمریکا به ایران شدت گرفته؛ جنگی که می‌تواند منطقه، اقتصاد جهان و موازنه قدرت را وارد مرحله‌ای انفجاری کند.

کد خبر: ۱۳۶۴۷۱۰

دوشنبه - ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ / February 02, 2026

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ عبدالباری عطوان تحلیلگر برجسته جهان عرب در تازه‌ترین یادداشت خود نوشت که رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مملو از گزارش‌هایی هستند که از احتمال حمله آمریکا به ایران در ساعات، و شاید دقایق نخست بامداد یکشنبه سخن می‌گویند. این گزارش‌ها سناریوهای متعددی را مطرح می‌کنند؛ از جنگی تمام‌عیار گرفته تا هدف قرار دادن مراکز هسته‌ای و موشکی ایران، یا حتی ضربه‌ای محدود برای حفظ آبروی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که با وعده انجام اقدام نظامی گسترده علیه ایران خود را درگیر کرده و دو ناو هواپیمابر و بیش از هفت ناو جنگی را به دریای عرب و اقیانوس هند، نزدیک مرزهای ایران، اعزام کرده است.

این نخستین بار نیست که چنین «درزهایی» درباره زمان حمله آمریکا منتشر می‌شود؛ از همین رو احتمال نادرستی و فقدان اعتبار آن‌ها بسیار بالاست، همان‌گونه که در دفعات گذشته نیز چنین بوده است. این اخبار ممکن است بخشی از فشار روانی بر ایران برای کشاندن آن به میز مذاکره باشد، در چارچوب تلاشی آمریکایی برای رسیدن به راه‌حل دیپلماتیک و فراهم کردن نردبانی برای پایین آمدن ترامپ از درخت بلندی که با حماقت از آن بالا رفته است؛ به‌ویژه آنکه پاسخ ایران، بنا بر اظهارات رسمی در بالاترین سطوح، بسیار قوی، فراگیر و دردناک خواهد بود.

تمام تجاوزهای پیشین آمریکا و اسرائیل علیه ایران، از جمله آخرین آن یعنی جنگ دوازده‌روزه در ژوئن گذشته که همواره با تلاش برای تحریک اعتراضات خیابانی در داخل ایران همراه بوده، در تحقق اغلب اهداف خود ناکام مانده‌اند؛ مهم‌ترین این اهداف، تغییر نظام جمهوری اسلامی، نابودی تأسیسات هسته‌ای و صنایع نظامی پیشرفته ایران، به‌ویژه سامانه‌های موشکی میان‌برد و دوربرد بوده است. هیچ تضمینی وجود ندارد که تجاوز احتمالی آینده «موفق‌تر» باشد؛ بلکه ممکن است خطرناک‌تر و پرهزینه‌تر برای طراحان آن تمام شود. به همین دلیل است که ترامپ همچنان در اجرای وعده‌هایش مردد است و هنوز چراغ سبز آغاز حمله را به ناوهای هواپیمابر و بمب‌افکن‌های خود نداده است.

رهبری دینی و نظامی ایران خود را برای پاسخی قاطع و بی‌سابقه به هرگونه تجاوز آمریکایی، چه گسترده و چه نمایشی، محدود یا سریع، کاملاً آماده کرده است. چندین مقام ایرانی، از جمله سخنگوی ارتش ایران، سرتیپ محمد اکرمی، تأکید کرده‌اند که به محض شلیک نخستین موشک آمریکایی، تمامی پایگاه‌های آمریکا در منطقه ــ که شمار آن‌ها ۵۵ پایگاه با حضور حدود ۷۰ هزار نظامی آمریکایی است ــ با صدها و شاید هزاران موشک و پهپاد در موج نخست هدف قرار خواهند گرفت. هیچ‌گونه پذیرشی برای آتش‌بس سریع، مشابه آنچه در جنگ اخیر رخ داد، وجود نخواهد داشت. طرح جدید ایران بر استفاده از تمامی توان نظامی استوار است (در پاسخ به تجاوز اخیر، تنها یک‌سوم این توان به کار گرفته شد) و هدف آن وارد آوردن خسارات انسانی و مادی گسترده است.

ژنرال علی شمخانی، مشاور ارشد رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیت‌الله سید علی خامنه‌ای، صریح‌ترین موضع را اتخاذ کرد و اعلام نمود که تل‌آویو، چه در این حمله مشارکت داشته باشد و چه نداشته باشد، هدف اصلی و نخست حملات خواهد بود؛ در کنار پایگاه‌های آمریکایی، به‌ویژه آن‌هایی که در کرانه غربی خلیج فارس، یعنی در قطر، کویت، امارات، بحرین، عراق و اردن قرار دارند.

بزرگ‌ترین دلیل درستی این تحلیل، اعلام رسمی ایران درباره برگزاری رزمایش نظامی با تمامی انواع تسلیحات در روز یکشنبه اول فوریه در تنگه هرمز است؛ رزمایشی که نیروهای چینی و روسی در کنار نیروهای ایرانی در آن مشارکت دارند. این پیام روشنی به واشنگتن و تل‌آویو می‌دهد: ایران در این جنگ تنها نخواهد بود، و پاسخ آن صرفاً نظامی نخواهد بود، بلکه اقتصادی نیز خواهد بود؛ به‌ویژه از طریق بستن تنگه هرمز و جلوگیری از عبور هزاران نفتکش حامل گاز و حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز به بازارهای جهانی. چنین اقدامی می‌تواند قیمت‌ها را ــ که از هم‌اکنون رو به افزایش است ــ به بیش از ۱۰۰ یا حتی ۲۰۰ دلار برساند؛ بسته به نتایج اولیه جنگ، مدت‌زمان آن و گستره جغرافیایی‌اش.

وقتی بزرگ‌ترین گروه‌های «حشد الشعبی» عراق (نجباء و حزب‌الله عراق) اعلام می‌کنند که در کنار ایران وارد جنگ خواهند شد، و دبیرکل حزب‌الله لبنان، شیخ نعیم قاسم، تأکید می‌کند که حزبش بی‌طرف نخواهد ماند و در حمایت از «ولی فقیه» و ارتش او خواهد جنگید، و جنبش انصارالله یمن نیز اعلام می‌کند که در صورت تجاوز به ایران، موشک‌هایش تمامی ناوهای هواپیمابر در دریای سرخ و دریای عرب را هدف قرار خواهند داد، تصویر برای آمریکا و رئیس‌جمهورش ترامپ و نیز برای رژیم اشغالگر اسرائیل بسیار تیره و نگران‌کننده به نظر می‌رسد؛ رژیمی که نخست‌وزیر متکبرش، بنیامین نتانیاهو، از ترس و اضطراب از انظار عمومی ناپدید شده است.

ورود حزب‌الله لبنان به جنگ و قرار گرفتن نیروهای آن در سنگر ایران، همان‌گونه که انتظار می‌رود، به معنای هدف قرار گرفتن رژیم اشغالگر و شهرک‌نشینان آن با هزاران موشک دقیق و غیر دقیق از فاصله‌ای بسیار کوتاه، کمتر از ۵۰ کیلومتر، خواهد بود. در مورد نیروهای حشد الشعبی نیز احتمال یک حمله زمینی خطرناک مطرح است؛ یعنی اعزام صدها هزار رزمنده به مرزهای اسرائیل در اردن و سوریه برای نفوذ و رسیدن به قلب شهرهای فلسطین اشغالی.

ما قاطعانه معتقدیم که شانس موفقیت میانجی‌گری کنونی ــ که با هدف نجات ترامپ از این باتلاق و به رهبری ترکیه و رجب طیب اردوغان انجام می‌شود ــ بسیار اندک و محکوم به شکست است؛ زیرا ایرانیان نه به آن اعتماد دارند و نه به خود آمریکایی‌ها. آن‌ها نمی‌خواهند برای بار دوم یا سوم از یک سوراخ گزیده شوند. ایران صریح و روشن اعلام کرده است که از برنامه هسته‌ای و غنی‌سازی اورانیوم خود دست نخواهد کشید و سامانه‌های موشکی‌اش «مقدس» هستند و موضوع مذاکره نخواهند بود. همچنین تأکید کرده که از تجمع ناوها و رزم‌ناوهای آمریکایی هراسی ندارد.

مشارکت نیروهای چینی و روسی در کنار نیروهای ایرانی در تنگه هرمز، هرچند به‌صورت نمادین و برای نخستین بار در تاریخ منطقه، تأیید می‌کند آنچه بارها در اینجا گفته‌ایم: اینکه نهاد نظامی ایران به موشک‌ها، هواپیماها و فناوری‌های نظامی پیشرفته‌ای از این دو کشور ــ به‌ویژه چین ــ دست یافته است تا شکاف‌های موجود در پدافند هوایی خود را پوشش دهد و توان پاسخ‌گویی‌اش را در برابر هرگونه تجاوز احتمالی آمریکا تقویت کند.

در پایان، برای آخرین بار به رئیس‌جمهور ترامپ توصیه می‌کنیم که از افتادن در دام اسرائیل پرهیز کند و کشورش را وارد جنگی نکند که می‌تواند به شکستی بزرگ، هم نظامی و هم معنوی، منجر شود؛ شکستی که هیبت آمریکا را نابود کرده و حتی ممکن است به برکناری و محاکمه شخص او بینجامد. اگر این جنگ شعله‌ور شود، کوتاه، سریع و پاکیزه و بدون تلفات سنگین انسانی برای نیروهای آمریکایی نخواهد بود. این جنگ، جنگ آمریکا نیست؛ بلکه جنگ اسرائیل است برای نجات نتانیاهو و جنبش صهیونیسم جهانی از پیامدهای جنگ نسل‌کشی، گرسنه‌سازی و پاکسازی قومی در نوار غزه.

ایران و آزادگان مسلمان و عرب کسانی هستند که نقشه‌های خاورمیانه را تغییر خواهند داد، نه بنیامین نتانیاهو که هرگز نخواهد توانست رؤیای توراتی «اسرائیل بزرگ» را محقق کند. ما نمک این زمین هستیم؛ ما فلسطین بزرگ را بر ویرانه‌های این موجودیت بنا خواهیم کرد. نفس ما بلند است و صبرمان بلندتر… و روزگار میان ما داوری خواهد کرد.