شورای عالی دفاع چیست؟ بازخوانی یک نهاد راهبردی برای صیانت از امنیت ملی

شورای عالی دفاع در ایران بعنوان یک نهاد کلیدی در حوزه امنیت ملی و دفاعی کشور تشکیل شده است.

کد خبر: ۱۳۶۵۸۴۸

پنجشنبه - ۱۶ بهمن ۱۴۰۴ / February 05, 2026

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، شورای عالی دفاع در ایران بعنوان یک نهاد کلیدی در حوزه امنیت ملی و دفاعی کشور تشکیل شده است. این شورا با هدف هماهنگی و تصمیم‌گیری در زمینه‌های مرتبط با دفاع و امنیت ملی تأسیس شده و نقش مهمی در مدیریت بحران‌ها و تهدیدات امنیتی ایفا می‌کند. بسیاری از تحلیلگران تشکیل شورای دفاع را با توجه به شرایط کشور، امری ضروری می‌دانند.

این اقدام نه تنها یک ضرورت راهبردی برای پاسخگویی به تحولات اخیر منطقه است، بلکه نشان‌دهنده هوشمندی نظام در بهره‌گیری از ظرفیت‌های قانونی برای صیانت از منافع ملی است.

ساختار شورا
شورای دفاع برخلاف برخی تصورات، نهادی خلق‌الساعه نیست، بلکه ریشه در اصل ۱۷۶ قانون اساسی دارد. طبق این اصل، شورای عالی امنیت ملی می‌تواند برای انجام وظایف خود، شوراهای فرعی از جمله شورای دفاع را تشکیل دهد. ریاست این شورا بر عهده رئیس‌جمهور است، اما بر اساس قانون، وی می‌تواند یکی از اعضای شورای عالی امنیت ملی را به این سمت منصوب کند. همچنین احتمال می‌رود یکی از فرماندهان ارشد نیروهای مسلح به عنوان دبیر این شورا منصوب شود.

اعضای این شورای راهبردی شامل شخصیت‌های تراز اول کشوری و لشکری از جمله رؤسای قوای سه‌گانه، نمایندگان مقام معظم رهبری، وزیر اطلاعات، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، فرماندهان کل سپاه و ارتش، و فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم‌الانبیا(ص) خواهد بود.

اهداف و کارویژه‌های اساسی
شورای دفاع دو کارویژه بنیادین را دنبال می‌کند: بررسی طرح‌های دفاعی و ارتقای توانمندی‌های نیروهای مسلح. تشکیل این شورا در شرایط کنونی که کشور در معرض تهدیدهای نوین قرار دارد، مزایای متعددی دارد که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
سرعت عمل در تصمیم‌گیری: حذف بروکراسی‌های دست‌وپاگیر در مدیریت بحران‌ها و جنگ‌های احتمالی
هم‌افزایی نهادی: ایجاد هماهنگی دقیق میان نهادهای نظامی و سیاسی برای ارائه پاسخ‌های مؤثر به تهدیدات
مدیریت متمرکز تبلیغات و سیاست خارجی: بر اساس تجربه‌های موفق گذشته، تمامی امور مربوط به تبلیغات دفاعی و سیاست خارجی مرتبط با دفاع زیر نظر این شورا قرار می‌گیرد تا از پراکنده‌گویی جلوگیری شود

الگوبرداری از تجربه موفق دفاع مقدس
پیشینه این شورا به سال‌های آغازین انقلاب و دوران دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ زمانی که امام خمینی (ره) با واگذاری امور جنگ به شورای عالی دفاع، مدیریت واحد و مقتدرانه‌ای را در جبهه‌ها حاکم کردند. در آن دوران، این شورا نه تنها بر طرح‌های عملیاتی نظارت داشت، بلکه در تعیین سیاست‌های دفاعی و پاسخگویی به پیشنهادهای صلح نیز نقشی محوری ایفا می‌کرد. بازخوانی خاطرات آن دوران نشان می‌دهد که هرگاه هماهنگی در این شورا حداکثری بود، موفقیت‌های بزرگی همچون شکستن حصر آبادان رقم می‌خورد.

چرا تشکیل این شورا به نفع اقتدار ایران است؟
برخی تحلیلگران معتقدند تشکیل شورای دفاع به معنای بازآرایی ساختار قدرت برای مقابله با شرایط فوق‌العاده است. این شورا به جمهوری اسلامی امکان می‌دهد تا با چابک‌سازی ساختار تصمیم‌ساز آمادگی خود را برای مدیریت تهدیدهای نوین ارتقا دهد. در حالی که دشمنان تلاش می‌کنند با فشار حداکثری بر امنیت ملی ایران خدشه وارد کنند، تشکیل این شورا پیامی روشن از انسجام و اقتدار نظام زیر نظر فرماندهی کل قوا مخابره می‌کند.

در نهایت، شورای دفاع نه تنها پاسخی راهبردی به تحولات تازه است، بلکه با تقویت جایگاه قانونی و ساختاری دفاع، امنیت پایدار را برای ملت ایران تضمین خواهد کرد.