محمد علیزاده‌فرد در نشست«فولوفوکوس»:

جشنواره فجر محل التیام است، نه شادی سطحی /فیلم «حاشیه» روایتگر گسترش حاشیه‌نشینی تحت تأثیر فشارهای اقتصادی است + فیلم گفت‌وگوی کامل

محمد علیزاده‌فرد کارگردان فیلم «حاشیه» در هفتمین روز چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر،در ویژه‌برنامه «فولوفوکوس» حاضر شد. او در این نشست به تشریح دلایل پرداختن به مسئله حاشیه‌نشینی، انتخاب هادی کاظمی برای نقشی جدی، و همچنین موضع خود درباره حاشیه‌های حضور یا عدم حضور بازیگران در جشنواره پرداخت و تأکید کرد: «جشنواره فجر محل همدلی و التیام است، نه شادی و پایکوبی.»

کد خبر: ۱۳۶۶۳۸۵

شنبه - ۱۸ بهمن ۱۴۰۴ / February 07, 2026

به گزارش گروه فرهنگ خبرگزاری دانشجو، هفتمین روز چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر شاهد اکران فیلم «حاشیه» به کارگردانی محمد علیزاده‌فرد بود. این فیلم که نخستین اثر بلند سینمایی این کارگردان محسوب می‌شود، به مسئله پیچیده حاشیه‌نشینی و ماجرای ربایش کودکان در این بافت‌های شهری می‌پردازد. علیزاده‌فرد پس از اکران، در ویژه‌برنامه تحلیلی «فولوفوکوس» خبرگزاری دانشجو حضور یافت و به صورت مشروح درباره انگیزه‌ها، چالش‌های ساخت و مواضع اجتماعی خود سخن گفت. آنچه در ادامه می‌آید، گزارشی کامل از این گفت‌وگوی صریح است.

انگیزه ساخت: ریشه‌یابی یک معضل رو به گسترش

محمد علیزاده‌فرد در ابتدای نشست، دلیل اصلی پرداختن به موضوع حاشیه‌نشینی را تشریح کرد:«حاشیه‌نشینی مسئله‌ای است که با وضعیت اقتصادی رابطه مستقیم و درهم‌تنیده‌ای دارد. فشارهای ناشی از تحریم و سیاست‌های خارجی، باعث تشدید شکاف طبقاتی و لاغر شدن طیف متوسط جامعه شده است. نتیجه این است که هر روز بر تعداد افرادی که به ناچار راهی حاشیه شهرها می‌شوند، افزوده می‌شود. در حالی که شاهدیم با برخی معضلات مثل اعتیاد مبارزه می‌شود و آمار آن کنترل می‌شود، آمار حاشیه‌نشینی سیر صعودی دارد. این برای من به عنوان یک فیلمساز، یک «مسئله» مهم و جلب‌کننده توجه بود.»

منبع الهام: گرته‌برداری از پرونده‌های واقعی

کارگردان در پاسخ به این سوال که آیا داستان ربایش کودکان در فیلم مبتنی بر واقعیت است، توضیح داد:
«فیلم بر پایه یک واقعه مشخص و عینی نیست، اما بدون شک «گرته‌برداری از واقعیت» دارد. در پرونده‌های قضایی و جنایی یکی دو دهه اخیر در حاشیه تهران و دیگر کلانشهرها، چنین مواردی متعدد وجود داشته است. ما برای نگارش فیلمنامه، به بررسی این پرونده‌ها پرداختیم. صحبت مستقیم با خانواده‌های درگیر شاید کمتر به جزئیات دراماتیک کمک می‌کرد، اما اسناد و گزارش‌های ثبت‌شده قضایی، تصویر روشن‌تری از سازوکار این فضا به ما داد.»

انتخاب بازیگر: هادی کاظمی و کشف ظرفیتی جدی
علیزاده‌فرد درباره انتخاب هادی کاظمی که عمدتاً با نقش های کمدی شناخته می‌شود برای یک نقش دراماتیک و جدی گفت:
«نظر شخصی من این است که کمدین‌ها غالباً بازیگران قدرتمندی هستند. نمونه‌های موفقی از این امر را در سال‌های اخیر دیده‌ایم. هادی کاظمی سال‌ها در عرصه کمدی کار کرده و به یک برند تبدیل شده است. من قابلیت‌های پنهانی در بازیگری او دیدم و معتقدم اگر بستر مناسبی برای ایفای نقش‌های جدی در اختیارش قرار گیرد، می‌تواند خروجی بسیار خوبی ارائه دهد. خوشبختانه او نیز متن را دوست داشت و همکاری بسیار همراهانه‌ای شکل گرفت. هادی از انتخاب‌های اول من برای این نقش بود.»

نقش پلیس در فیلم: واقعیت «خودسازمان‌یافته» محله‌های حاشیه

یکی از پرسش‌های مطرح‌شده، درباره نقش کمرنگ‌تر نیروی انتظامی و اقدام خودجوش شخصیت‌های فیلم در تحقیقات بود. کارگردان این انتخاب را مبتنی بر واقعیت دانست:
«در محله‌های حاشیه، گاهی بومی‌های آنجا به دلیل آشنایی کامل با جغرافیا و آدم‌ها، بسیار زودتر و راحت‌تر می‌توانند فردی را پیدا کنند یا تله بگذارند. در پرونده‌های واقعی هم شاهد بوده‌ایم که به دلیل برخی بی‌توجهی‌ها، خانواده‌ها و مردم محله خودشان گروه‌های تفحص تشکیل داده‌اند. این یک واقعیت اجتماعی است. البته در فیلم ما نیز پلیس در نقاط بحرانی وارد می‌شود و حتی با یک نقشه هوشمندانه در پایان، کلید حل معما را می‌زند. نمی‌خواستیم تصویر یک سیستم کاملاً ناکارآمد را نشان دهیم.»

ادامه پرداخت به زخم‌های اجتماعی

علیزاده‌فرد در پاسخ به سوالی درباره فیلم بعدی خود، از آماده‌بودن فیلمنامه‌ای با موضوعی اجتماعی دیگر خبر داد:
«قطعاً باز هم به سمت موضوعات اجتماعی خواهم رفت. فیلمنامه بعدی من درباره «خاک سفید» است؛ درباره اتفاقاتی که در سال‌های ۷۸ و ۷۹ در محله خاک سفید تهران افتاد. این فیلم به دلیل فاصله تاریخی نه چندان دور، کار سختی است. چون هم از نظر فضاسازی و هم از نظر احساسات مخاطبانی که آن دوران را به خاطر دارند، نیاز به دقت و ظرافت زیادی دارد. امیدوارم شرایط ساخت آن زودتر فراهم شود.»

واکنش به حواشی جشنواره: درخواست وحدت و دوری از تحریک

او با بیان اینکه نباید به «اتهام‌زنی» دامن زد، گفت:«متأسفانه فضایی ایجاد شده که یا بازیگری می‌آید و مورد هجوم فحش و ن

اسزا قرار می‌گیرد، یا نمی‌آید و مورد تمجید قرار می‌گیرد. به نظر من این تقابل را نباید دامن زد. کسانی که از خارج برای ما نسخه می‌پیچند که «بیایید» یا «نیایید»، به دنبال تفرقه‌انداند. هرچه تفرقه بین ما بیشتر شود، اهداف دشمنان برای تضعیف ایران راحت‌تر محقق می‌شود.»
او با درک شرایط سخت بازیگران افزود:
«بسیاری از بازیگران و سلبریتی‌ها از صمیم قلب دوست دارند در این گردهمایی ملی حاضر باشند، اما وقتی می‌بینند ممکن است ده درصد از چند میلیون فالوورشان به آنها فحش ناموس بدهند، قابل درک است که محتاط باشند. از طرفی، به کسانی که می‌آیند هم نمی‌توان خرده گرفت. کسانی که امروز از دور برای ما تعیین تکلیف می‌کنند، خودشان روزی در فیلم‌های ایدئولوژیک بازی کرده‌اند و درباره دفاع از حرم یا فلسطین شعار داده‌اند. این یکسان‌سازی و قضاوت، منصفانه نیست.»

جشنواره به مثابه «مراسم ختم»: فضایی برای التیام جمعی

علیزاده‌فرد در دفاع از ضرورت برگزاری جشنواره در شرایط کنونی گفت:«اسم «جشنواره» شاید کمی گمراه‌کننده باشد. اینجا محل کف و سوت و شادی نیست. حضور در این فضا برای من و بسیاری از همکارانم یک «التیام» است. مگر وقتی عزیزی را از دست می‌دهیم، برای چه مراسم ختم و چهلم می‌گیریم؟ برای اینکه افراد دور هم جمع شوند، حرف بزنند، تخلیه روانی شوند و با هم همدردی کنند. جشنواره فجر در شرایط امروز، دقیقاً چنین کارکردی دارد. عده‌ای دندان تیز کرده‌اند که بگویند «شما نباید جمع شوید»، اما جمع شدن ما نشانه تداوم زندگی است.»

استقبال مردمی و نگاه به آینده

کارگردان در پایان با اشاره به استقبال از فیلم در سالن‌های مردمی گفت:
«من محمد علیزاده‌فرد اسم و رسم بزرگی ندارم که مردم فقط برای نامم بلیط بخرند. اما خوشبختانه تا امروز در رای‌های مردمی جزو پانزده فیلم اول بوده‌ام و سالن‌هایمان در اکران‌های مختلف بین ۷۰ تا ۱۰۰ درصد پر بوده است. این برای من به عنوان یک تازه‌کار، بهترین اتفاق است. ما باید به زندگی، به سینما و به آینده امیدوار باشیم.»

{$sepehr_media_3309054_600_400}