گزارش|

چرا ۱۹ بهمن روز نیروی هوایی نام گذاری شد؟ بیعت تاریخی نیروی هوایی ارتش باحضرت امام

۱۹ بهمن ۱۳۵۷ روزی بود که نیروی هوایی ارتش با بیعت تاریخی همافران با امام خمینی (ره)، آشکارا از رژیم پهلوی فاصله گرفت و در کنار مردم ایستاد؛ اقدامی سرنوشت‌ساز که این روز را به‌عنوان «روز نیروی هوایی ارتش» در تاریخ انقلاب اسلامی ماندگار کرد.

کد خبر: ۱۳۶۶۶۱۴

يکشنبه - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ / February 08, 2026

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجو، حکومت پهلوی، ارتش را ستون اصلی بقای خود می‌دانست و در این میان، نیروی هوایی برایش جایگاه ویژه‌ای داشت. رضا پهلوی سال‌ها بر این باور بود که ساختار ارتش، به‌ویژه یگان‌هایی که با آموزش‌ها و تجهیزات غربی تجهیز شده‌اند، وفاداری بی‌چون‌وچرا به نظام سلطنتی دارند.

اما آنچه در محاسبات رژیم پهلوی و حامیان خارجی‌اش جایی نداشت، اراده بدنه‌ای از نیروی هوایی بود که در بزنگاه تاریخ، راه خود را ازطاغوت پهلوی جدا کرد و به مردم پیوست.

در سال‌های منتهی به انقلاب رژیم پهلوی بیش از هر وقتی بدنه اجتماعی خودش را ازدست داده بود.

از تبعیض‌ دربدنه ارتش ، وابستگی به رژیم پهلوی تا نفوذ مستشاران آمریکایی در ارتش  همگی فرسودگی روحی نیرو‌ها همه و همه باعث می‌شد تا ارتشی‌ها بیش از گذشته خود را در برابر یک انتخاب تاریخی ببیننداطاعت بی‌چون‌وچرا از ساختار فرماندهی یا همصدایی با جامعه‌ای که از دل آنها برخاسته بودند.

وضعیت ارتش و خروج شاه

در ۲۶ دی ۱۳۵۷، هم‌زمان با خروج شاه از کشور، خیابان‌ها شاهد جشن مردم بود. پس از خروج شاه پهلوی ، وضعیت ارتش بیش از پیش آشفته شد. فرماندهان وفادار به رژیم دچار سردرگمی بودند و در مقابل، بخشی از بدنه ارتش،  حمایت خود از انقلاب را آشکارا اعلام می‌کردند.

در چنین فضایی، آمریکا آخرین تلاش خود برای حفظ ساختار قدرت پهلوی را با اعزام محرمانه ژنرال رابرت هایزر به ایران آغاز کرد؛ مأموریتی با هدف سامان‌دهی ارتش و فراهم‌سازی بستر کودتای نظامی پس از واگذاری قدرت به دولت بختیار. اما آنچه در محاسبات آمریکایی‌ها نادیده گرفته شده بود، پیوند ناگسستنی بدنه ارتش با ایدئولوژی انقلاب اسلامی بود.

همافران و انتخاب تاریخی

نیروی هوایی ارتش به طور ویژه همافران، از نخستین گروه‌های نظامی بودند که نشانه‌های نافرمانی با رژیم ستم شاهی  و همسویی با انقلاب را بروز دادند.

براساس انچه شاهدان عینی ازانقلاب می‌گویند همافران در زمان خدمت به رژیم ستم شاهی  اعتقادات محکم مذهبی داشتند و بیشتر از هر مرام و مسلک و آرمانی، به آموزه‌های دینی پایبند بودند.

حتی آنهایی که مقلد امام خمینی محسوب نمی‌شدند نیز درستی صحبت‌هایش را می‌پذیرفتند و با فهرست انحرافاتی که ایشان برای رژیم برمی‌شمرد موافق بودند

پر واضح ومبرهن بود کسانی که چنین باوری دارند در بحبوحه انقلاب از راه و شیوه امام پیروی می‌کنند.

عزم جزم ارتش برای انقلاب

اوایل بهمن ۱۳۵۷، حمایت نیروی هوایی ارتش از انقلاب اسلامی شکل علنی تری به خود گرفت؛ به‌گونه‌ای که گروهی از افسران، همافران و درجه‌داران نیروی هوایی به همراه خانواده‌های خود به منزل آیت‌الله طالقانی رفتند تا حمایت خود را از امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی اعلام کنند.

آن ها، طی چند روز متوالی  با برگزاری تجمعات متعدد از امام خمینی (ره) و انقلاب مردم حمایت کردند. در همین حین، حدود دویست نفر از آنان بازداشت شدند و تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی در بازداشت به سر بردند اما این پایان ایستادگی ارتش برای انقلاب نبود .

بیعت با امام و همراهی با انقلاب

نقطه اوج همراهی ارتش با انقلاب اسلامی روز نوزدهم بهمن۱۳۵۷ ماه رقم خورد. در این روز جمع بزرگی از همافران در مدرسه علوی به دیدار امام رفتند و با ادای سلامی نظامی، دسته‌جمعی با او بیعت کردند.

بیعت ارتش با امام ره حرکتی شجاعانه و معنا دار بود چرا که هنوز نظام سلطنتی – حداقل به ظاهر و به شکل رسمی – سرپا بود؛ و به وضوح نشان می‌داد که همافران دیگر از شاه اطاعت نمی‌کنند و از آن پس فقط به امام وفادارند

رژیم پهلوی و توهم وفاداری تا آخرین لحظه

رژیم پهلوی در روز های آخر به دنبال انکار انقلاب مردم  بود و در رسانه ها و تلویزیون مدام سعی می کرد اوضاع را آرام جلوه بدهد چنان که حتی پس از بیعت نیروی هوایی ارتش هم آن را ساختگی خواند

عکسی از دیدار همافران و امام ره در روزنامه های وقت منتشر شد عکسی که در آن  چهره هیچ‌کدام از همافران در آن معلوم و مشخص نیست و همگی پشت به دوربین عکاسی، رو به امام ایستاده‌اند. گویا خود همافران چنین تصمیمی گرفته بودند و نمی‌خواستند هویت‌شان آشکار شود.

بر اساس روایت ها همافران در ابتدا بالباس شخصی به مدرسه علوی می روند در آنجا لباس فرم به تن می کنند وبعد از اجرای رژه با امام بیعت می کنند در نهایت فرمانده همافران از عکاسان می خواهد تا تصویری از چهره هیچ یک از همافران ثبت نشود تا خانواده هایشان توسط مامورین رژیم مورد ازار و اذیت قرار نگیرند و این گونه  است که این تصویر ثبت می شود.

شاپور بختیاربر اساس رویه توهم وفا داری پهلوی این عکس را جعلی می‌خواند و از اساس، این دیدار را انکار کرد.

او در واکنش به این عکس گفته بود «روزنامه کیهان روز پنجشنبه عکس و خبری از یک رژه نظامی چاپ کرد و به صورت بچه‌گانه عکس را مونتاژ نمود که جزئیات آن را اهل فن می‌دانند.»

البته شماری از فرماندهان ارتش که هنوز به شاه وفادار بودند، مثل بختیار فکر نمی‌کردند و می‌دانستند اتفاق مهمی افتاده است.

در نهایت دستور به شناسایی و دستگیری همافران حاضر در آن مراسم صادر شد، اما عمر حکومتی که امثال شاپوربختیار به آن خدمت می‌کردند به سر آمده بود. سه روز بعد انقلاب به پیروزی رسید، نظام سلطنتی فروپاشید و حکم شناسایی و بازداشت همافران انقلابی خود به خود لغو و باطل شد.

حال نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در پرتو هدایت‌های رهبر انقلاب بعنوان فرمانده کل قوا، با تکیه بر نیروی انسانی متعهد، متخصص و انقلابی، مسیر پیشرفت و خوداتکایی را با قدرت پیموده است.

تربیت و به‌کارگیری افسران، خلبانان و متخصصان فنی کارآزموده، در کنار تقویت روحیه ایمان، ایثار و مسئولیت‌پذیری، این نیرو را به مجموعه‌ای توانمند و کارآمد تبدیل کرده است که امروز قادر است پیچیده‌ترین مأموریت‌های دفاعی را با اتکا به دانش بومی و توان داخلی به انجام رساند.

همچنین در حوزه تجهیزات و توان رزمی نیز نیروی هوایی ارتش با وجود محدودیت‌ها و تحریم‌ها، دستاورد‌های چشمگیری را رقم زده است. تعمیر، نوسازی و ارتقای سامانه‌های پروازی، تسلیحاتی و پشتیبانی، توسعه زیرساخت‌های فنی و حرکت به سمت خودکفایی در تولید و نگهداری تجهیزات راهبردی، جایگاه این نیرو را در ساختار دفاعی کشور ارتقا داده است.

این پیشرفت‌ها نشان می‌دهد که نیروی هوایی ارتش، با اتکا به سرمایه انسانی متخصص و تجهیزات به‌روز و بومی‌سازی‌شده، همچنان در خدمت انقلاب اسلامی و ملت ایران، پاسدار مقتدر آسمان کشور است.