افسردگی دوران بارداری خطر ابتلا به اوتیسم را افزایش می‌دهد؟

محققان شواهد قانع‌کننده‌ای ارائه کردند که نشان می‌دهد، افسردگی دوران بارداری خطر ابتلا به خصوصیات مرتبط با اوتیسم را در کودکان نوپا افزایش می‌دهد و این تاثیر به‌ویژه بر دختران بسیار قوی است.

کد خبر: ۱۳۶۷۰۲۷

يکشنبه - ۱۹ بهمن ۱۴۰۴ / February 08, 2026

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، یافته‌های گروه تحقیقاتی بخش روانپزشکی دانشگاه توهوکو ژاپن، حاصل بررسی گروه بزرگ ژاپنی متشکل از بیش از ۲۳ هزار جفت مادر و کودک (مطالعه هم‌گروهی تولد و سه نسلی پروژه مگابانک پزشکی توهوکو) است و با آزمایش روی موش‌ها پشتیبانی می‌شود. این یافته‌ها، بینش‌های مهمی در مورد چگونگی تاثیر سلامت روان مادر بر رشد و تکامل عصبی اولیه ارائه می‌دهد که می‌تواند به ایجاد دستورالعمل‌هایی برای محافظت از سلامت مادر و کودک کمک کند.

ردیابی افسردگی و ویژگی‌های اوتیسم

ژیکیان یو و هیروآکی تومیتا، محققان این تحقیق، علائم افسردگی را در اوایل و اواسط بارداری و یک ماه پس از زایمان ارزیابی کردند. نمرات بالاتر مادر در مقیاس فشار روانی کسلر (K۶) یا مقیاس افسردگی پس از زایمان ادینبورگ (EPDS) به‌طور قابل‌توجهی با افزایش خصوصیات مرتبط با اوتیسم در کودکان نوپا مرتبط بود، همانطور که توسط مقیاس رفتار اوتیسم توکیو (TABS) اندازه‌گیری شد.

نکته قابل‌توجه این است که هرچند اوتیسم در پسران شایع‌تر است، اما خطر اوتیسم مرتبط با افسردگی دوران بارداری مادران به‌ویژه در دختران بیشتر بود. علاوه بر این، دختران وزن کمتری در هنگام تولد داشتند و ارتباط قوی‌تری بین خصوصیات اوتیسم و اختلال در پیوند مادر و نوزاد (مقیاس پیوند مادر به نوزاد؛ MIBS) وجود داشت.

مدل موش مسیر‌های بیولوژیکی را آشکار کرد

محققان برای بررسی مکانیسم‌های بیولوژیکی زیربنایی این یافته‌ها، مدل استرس دوران بارداری را در موش‌های مادر ایجاد کردند. مادران تحت استرس، رفتار‌های شبیه افسردگی و کاهش مراقبت مادرانه داشتند، در حالی که فرزندان دختر آنان، الگو‌های رفتاری معمول اوتیسم، ازجمله افزایش خودآراستگی و اختلال در تشخیص تازگی‌های اجتماعی را نشان دادند.

تجزیه‌وتحلیل‌های مولکولی بیشتر، کاهش بیان اکسی‌توسین (ملقب به «هورمون عشق») را در میکروگلیا‌های قشر جلوی مغز مادران تحت استرس و کاهش بیان گیرنده اکسی‌توسین را در قشر جلوی مغز فرزندان دختر آنان نشان داد.

این یافته‌ها نشان‌دهنده مسیر عصبی-زیستی خاص جنسیت بوده که از طریق آن استرس دوران بارداری ممکن است رشد اجتماعی را مختل کند. از آنجا که پیام‌رسانی اکسی‌توسین برای پیوند مادرانه و رفتار اجتماعی ضروری محسوب می‌شود، اختلالات در این سیستم ممکن است به توضیح این موضوع کمک کند که چرا دختران به‌ویژه در برابر استرس مادران آسیب‌پذیر به‌نظر می‌رسند.

پیامد‌های مراقبت و تفسیر

این تحقیق اهمیت اجتماعی حمایت از سلامت روان مادران را از ابتدای بارداری برجسته می‌کند. ارائه مراقبت و نظارت روانشناختی مناسب می‌تواند به کاهش پیامد‌های نامطلوب رشدی در کودکان، به‌ویژه در دختران، کمک کند.

این یافته‌ها تاکید کردند که سلامت مادران پایه و اساسی برای سلامت رشدی بلندمدت کودکان است و مبنای علمی برای راهبرد‌های مداخله زودهنگام حساس به جنسیت فراهم می‌کند.

این تحقیق بر اساس تشخیص‌های بالینی افسردگی مادران یا اختلال طیف اوتیسم در کودکان نبود بلکه بر رابطه بین معیار‌های مبتنی بر پرسشنامه از علائم افسردگی مادران و شاخص‌های خصوصیات رفتاری مرتبط با اوتیسم تمرکز داشت.

سایت مدیکال اکسپرس گزارش کرد، هرچند یافته‌ها نشان نمی‌دهند که افسردگی دوران بارداری مادر به‌طور مستقیم موجب اختلال طیف اوتیسم می‌شود، اما بر اهمیت حمایت از سلامت روان مادر در دوران بارداری، به‌ویژه با توجه به تاثیرات بالقوه وابسته به جنسیت بر پیامد‌های عاطفی و رشدی کودکان، تاکید می‌کنند.

یافته‌های این تحقیق در مجله «روانپزشکی مولکولی» (Molecular Psychiatry) منتشر شده است.