گزارش|

نگین خزر در آستانه تولد دوباره / جزیره آشوراده پس از ۲ دهه رونق ‌می‌گیرد

جزیره آشوراده، نگین بکر دریای خزر، پس از دو دهه کشمکش حقوقی و زیست‌محیطی، با رفع موانع و تخصیص اعتبار، به سوی تبدیل شدن به قطب گردشگری شمال در حرکت است.

کد خبر: ۱۳۶۷۱۳۳

دوشنبه - ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ / February 09, 2026

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، جزیره آشوراده، نگین بکر و رمزآلود دریای خزر، سرگذشتی پر فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است. این جزیره ایرانی که در دو کیلومتری بندر ترکمن آرمیده، روزگاری نه چندان دور با بیش از هزار سکنه، مکانی زنده و پویا بود؛ مدرسه، مسجد و بازار داشت و قلب تپنده‌ای برای مشاغلی چون ماهیگیری و دامداری به شمار می‌آمد. اهمیت آن اما تنها در سکونت انسان‌ها نبود؛ آشوراده در سال ۱۳۵۴ به عنوان یکی از نخستین مناطق زیست‌کره جهان معرفی و در کنوانسیون رامسر ثبت شد.

این پهنه آبی و خشکی، میزبان دائمی انواع پرندگان بومی و مهاجر و خاستگاه بخش قابل توجهی از خاویار کشور بوده و هست. با این حال، بلایای طبیعی مانند سیل ویرانگر سال ۱۳۷۲ ، روند کاهش سکنه و رکود را برای آن رقم زد. اما رویای تبدیل این گنجینه طبیعی منحصربه‌فرد به مقصدی برای گردشگران، هرگز از ذهن مسئولان و مردم منطقه خارج نشد.

در سال ۱۳۹۳، با تصویب هیأت دولت وقت، طرح ملی گردشگری و طبیعت‌گردی آشوراده کلید خورد تا با ساخت اسکله، مسیر دسترسی و دیگر زیرساخت‌ها، این جزیره را به قطب گردشگری شمال کشور تبدیل کند و جرقه‌ای برای بهبود اقتصاد ساحل‌نشینان باشد.

اما مسیر تحقق این رویا، هموار نبود. نزدیک به دو دهه، این طرح در گرداب تنگناهای حقوقی، اداری پیچیده و دغدغه‌های بجای زیست‌محوی گرفتار ماند. اختلاف نظر دستگاه‌های متولی و حساسیت بالای محیط زیستی منطقه، روند اجرا را با تأخیرها و توقف‌های مکرر مواجه ساخت، به گونه‌ای که برنامه سه‌ساله بهره‌برداری، در گذر زمان به آرمانی دور دست تبدیل شد. با این وجود، گویا فصل تازه‌ای در حال آغاز است.

در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، با رفع تدریجی برخی مشکلات فنی و حقوقی و تمدید مجوز ارزیابی زیست‌محیطی، تکاپو و تحرکی هرچند اندک اما امیدبخش در عرصه عملیاتی کردن این پروژه دیده می‌شود. این حرکت نوپا، بارقه‌ای از امید را در دل جوامع محلی و علاقه‌مندان به توسعه پایدار منطقه روشن کرده است. اکنون به نظر می‌رسد آشوراده، پس از سال‌ها انتظار و خاموشی، در آستانه تجربه تولدی دوباره قرار دارد؛ تولدی که در صورت تداوم و حمایت، می‌تواند همگام با حفظ ارزش‌های بی‌نظیر طبیعی خود، نقشی تاریخی در شکوفایی اقتصادی و معرفی جلوه‌ای دیگر از ظرفیت‌های گردشگری ایران ایفا کند.

اختصاص ۲۲ میلیارد تومان برای قلعه تاریخی آشوراده

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان در گفت‌وگو با خبرنگار دانشجو اظهارکرد: در راستای توسعه زیرساخت‌های گردشگری و جذب سرمایه‌های ملی و خارجی، عملیات مرمت و بازسازی قلعه تاریخی روس‌ها در جزیره آشوراده با اعتباری بالغ بر ۲۲ میلیارد تومان آغاز شده تا این منطقه به عنوان یکی از قطب‌های جذب توریست در شمال کشور معرفی شود.

فریدون فعالی افزود: جزیره آشوراده به دلیل موقعیت جغرافیایی و پتانسیل‌های طبیعی و تاریخی، همواره یکی از مقاصد مهم گردشگری در استان گلستان محسوب می‌شود و اکنون با تخصیص اعتبارات جدید و برنامه‌ریزی برای حضور سرمایه‌گذاران، افق‌های روشنی برای تبدیل این جزیره به یک سایت گردشگری بین‌المللی ترسیم شده است.

وی در تشریح جزئیات اقدام شده گفت: در فاز نخست، عملیات مرمت قلعه روس‌ها با اعتبار هفت میلیارد تومان آغاز شده است؛ ۱۵ میلیارد تومان اعتبار نیز برای سال آینده در نظر گرفته شده تا فاز نخست این پروژه در ایام نوروز به بهره‌برداری برسد و شرایط بازدید از این جزیره برای گردشگران فراهم شود.

وی ادامه داد: شرکت توسعه گردشگری ایران اعلام آمادگی کرده تا برای سایت ۲۲ هکتاری جزیره آشوراده سرمایه‌گذار معرفی کند که این اقدام می‌تواند گامی مهم برای حضور سرمایه‌گذاران خارجی و داخلی در صنعت گردشگری استان باشد

افتتاح اردوگاه آشوراده

مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس گلستان هم در گفت‌وگو با خبرنگار دانشجو اظهارکرد: اردوگاه دانش‌آموزی آشوراده، تنها اردوگاه آبی- خاکی کشور است که توان میزبانی از ۲۰۰ دانش‌آموز را دارد. وحید فراهی افزود: این اردوگاه

علاوه بر استفاده دانش‌آموزان بومی و استانی، توان خدمت‌رسانی به دانش‌آموزان دیگر استان‌ها را داراست که سال‌ها نیمه‌کاره بوده و به دلیل شرایط محیط زیستی تعطیل بود.

وی با تاکید بر اینکه اردوگاه مذکور دارای ۴۰ هزار مترمربع زمین متعلق به آموزش و پرورش است، خاطرنشان کرد: انشعاب آب و برق اردوگاه، کامل بوده و ۹ سوئیت نیمه‌کاره اقامتی دارد که عملیات احداث آن سال‌ها متوقف شده بود که دهه فجر امسال ۶ سوئیت آن افتتاح می شود

اقدامات گردشگری آشوراده کافی نیست

رئیس کل دادگستری گلستان هم در این خصوص گفت: چالش های حقوقی و قضایی برای توسعه گردشگری در آشوراده در دور دوم سفر ریاست قوه قضاییه در دستور کار قرار گرفت و طی مدت یک ماه مشکل سند جزیره آشوراده با واگذاری اسناد منابع طبیعی به بنیاد مسکن برطرف شد

حیدر آسیابی گفت: در تمام مراحل تاکید شده است که حقوق متصرفین سابق یا مالکین سابق در روستای اشوراده محفوظ بماند.

وی ادامه داد: اخیراً بنیاد مستضعفان مدعی مالکیت بر برخی مناطق آشوراده شده که کارسازی خوبی برای رفع این موضوع انجام شد.

رئیس کل دادگستری گلستان گفت: اقدامات خوبی در بحث گردشگری جزیره آشوراده اتفاق افتاده است که به عنوان مثال سنگفرش روستا در حال اتمام است.

آسیابی گفت: اردوگاه دانش آموزی جزیره کلاً بازسازی و شمایل خوبی پیدا کرده است؛ همچنین قلعه روس‌ها هم تقریباً بازسازی شده است.

رئیس کل دادگستری گلستان ادامه داد: هر چند اقدامات خوبی در زمینه گردشگری در جزیره آشوراده انجام شده است؛ اما کافی نیست؛ با اقدامات قضایی بستر کار برای رونق گردشگری آشوراده فراهم شده است

ماندگاری شبانه گردشگران در آشوراده

فرماندار شهرستان بندرترکمن در گفت‌وگو با خبرنگار دانشجو اظهارکرد: پس از کش و قوس‌های مختلف با پیگیری متولیان و مدیران استانی و نمایندگان مجلس در گام نخست پنج فقره پروانه بوم‌گردی در روستای آشوراده و امکان پذیرایی شبانه از گردشگران اخذ شد.

امید سقلی افزود: فارغ از مجوزهای صادر شده ، چند مورد درخواست هم درنهادهای متولی در دست بررسی است که با نهایی شدن آنها ظرفیت پذیرش و بیتوته گردشگران افزایش خواهد یافت .

وی گفت: بر اساس یکی از پیشنهادات، قرار است صندوق ملی محیط زیست امکان سرمایه‌گذاری در طرح طبیعت‌گردی آشوراده را بررسی کرده و در صورت فراهم بودن بستر قانونی از ظرفیت مالی این صندوق برای توسعه بیش از پیش طبیعت‌گردی هم سو با محیط زیست در این جزیره استفاده شود

پایان سخن آنکه، با گذشت نزدیک به دو دهه از طرح اولیه و علیرغم فراز و نشیب‌های فراوان، چشم‌انداز اجرای پروژه طبیعت‌گردی آشوراده، امروز بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک می‌شود. این تحقق، نه صرفاً راه‌اندازی یک مقصد گردشگری دیگر، که احیای امیدی دیرینه و گشودن صفحه‌ای نوین برای توسعه استان گلستان است.

رونق‌گرفتن پایدار گردشگری در این جزیره حساس، می‌تواند الگویی بدیع از هم‌نشینی اقتصاد و اکولوژی ارائه دهد؛ الگویی که در آن، مشاغل سبز و هم‌سو با محیط‌زیست، محور پویایی اقتصادی و رفاه اجتماعی قرار می‌گیرند.

دستیابی به این چشم‌انداز، مستلزم تعهدی جمعی و مدیریتی خردمندانه است تا توسعه، در خدمت حفاظت باشد و منافع آن، عادلانه به ساکنان سواحل و کل استان برسد. در این صورت، آشوراده می‌تواند از یک نقطه بر روی نقشه، به نمادی پایدار از توسعه منطقه‌ای تبدیل شود؛ پیش‌رانی که با حفظ گنجینه‌های طبیعی خود، محرک رشد اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی نو و تقویت هویت محلی می‌گردد و در نهایت، گامی استوار در مسیر کاهش محرومیت و توزیع عادلانه‌تر مواهب توسعه در استان گلستان خواهد بود.