خسرو‌پناه:

اقتدار علمی پیش‌زمینه اقتدار دفاعی و امنیت ملی است

حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، یکشنبه ۱۹ بهمن در مراسم کرسی تلاوت فاطمی سالن کرامت حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه (سلام‌الله‌علیها)، به‌مناسبت چهل‌وهفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و دهه فجر، سخنانی درباره ارتباط آیات قرآن کریم با توانمندی‌های نظام جمهوری اسلامی بیان کرد.

کد خبر: ۱۳۶۷۷۸۴

دوشنبه - ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ / February 09, 2026

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، حجت الاسلام خسروپناه در آغاز سخنان خود، ضمن تبریک دهه مبارک فجر، یاد و خاطره از رهبر کبیر انقلاب، امام خمینی (ره) و شهیدان عزیزی که جان خود را فدا کردند تا این انقلاب استوار بماند، گرامی داشت.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به توطئه‌های مستمر و چندلایه دشمنان علیه انقلاب اسلامی تصریح کرد: از نخستین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، جمهوری اسلامی ایران همواره با طیفی از دشمنان داخلی و خارجی مواجه بوده است؛ از جریان‌های تجزیه‌طلب و گروهک‌های معاند داخلی که با ایجاد فتنه‌ها و آشوب‌های گوناگون در پی ضربه‌زدن به انقلاب بودند، تا دشمنان خارجی نظیر استکبار جهانی به‌ویژه آمریکای جنایت‌پیشه، رژیم غاصب صهیونیستی و دیگر قدرت‌های سلطه‌گر.

وی افزود: آنچه در همه این مقاطع حساس، نقشه‌ها و توطئه‌های دشمنان را ناکام گذاشته، رشادت و بصیرت مردم، شجاعت جوانان مؤمن و انقلابی و حضور آگاهانه و فراگیر آنان در عرصه‌های مختلف دفاع از انقلاب و نظام اسلامی بوده است. حتی در مقاطعی که فتنه‌ها از حیث پیچیدگی و خطر، گاه از جنگ تحمیلی نیز سهمگین‌تر جلوه می‌کرد، برکت حضور مردم در صحنه و هدایت‌های حکیمانه و هوشمندانه رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدظله‌العالی)، موجب خنثی‌سازی و دفن این توطئه‌ها شده است.

وی با تأملی تاریخی افزود: تاریخ معاصر جهان شاهد وقوع انقلاب‌های متعددی بوده است؛ از انقلاب آمریکا در سال ۱۷۷۶ و انقلاب فرانسه در ۱۷۸۹ گرفته تا انقلاب‌های ۱۸۴۸ در برخی کشورهای اروپایی از جمله آلمان و مجارستان، انقلاب روسیه در ۱۹۱۷ و انقلاب کوبا در ۱۹۵۹. در تاریخ ایران نیز جنبش‌ها و خیزش‌هایی مانند نهضت مشروطه شکل گرفت. با این حال، بررسی روند این تحولات نشان می‌دهد که بسیاری از این انقلاب‌ها در فاصله‌ای نه‌چندان طولانی یا با شکست مواجه شدند یا دچار انحراف از آرمان‌ها و اهداف اولیه خود گشتند.

وی تصریح کرد: در مقابل، انقلاب اسلامی ایران که در بهمن‌ماه ۱۳۵۷ به پیروزی رسید، نه‌تنها توانست نظام سیاسی وابسته و استبدادی را کنار بزند، بلکه در طول بیش از چهار دهه گذشته، با وجود فشارها، تهدیدها و موانع متعدد داخلی و خارجی، مسیر خود را با استقامت و پویایی ادامه داده است؛ امری که این انقلاب را به پدیده‌ای متمایز در تاریخ معاصر و به الگویی الهام‌بخش برای ملت‌های آزاده و مستضعف جهان تبدیل کرده است.

شش ویژگی بنیادین توانمندسازی انقلاب اسلامی

خسروپناه شش ویژگی کلیدی را عامل اصلی پایداری و توانمندی انقلاب اسلامی برشمرد که برخی از آن‌ها مستقیماً در آیات سوره انفال و سایر آیات قرآن کریم تبیین شده‌اند.

وی نخستین ویژگی را «پذیرش ولایت الهی» برشمرد و اظهار کرد: ولایت در منظومه معرفتی اسلام و به‌ویژه در مکتب تشیع، جایگاهی بنیادین و غیرقابل‌جایگزین دارد. پذیرش ولایت الهی، جامعه را از سلطه طاغوت و تاریکی‌های ناشی از آن رهایی بخشیده و به سوی نور هدایت سوق می‌دهد؛ در مقابل، پذیرش ولایت شیطان، انسان و جامعه را به‌تدریج به ابزاری برای تخریب، آشوب و فساد در زمین تبدیل می‌کند. سنت الهی بر این اساس استوار است که شیطان با جدا کردن انسان از مسیر نور، او را به ظلمات می‌کشاند، در حالی‌ که خدای متعال در آیه ۲۵۷ سوره بقره می‌فرماید: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ».

وی در ادامه با تأکید بر مردمی‌بودن انقلاب اسلامی گفت: انقلاب اسلامی ایران، انقلابی اصیل و برخاسته از متن مردم بود؛ مردمی‌بودنی که صرفاً در حضور گسترده در راهپیمایی‌ها و صحنه‌های سیاسی خلاصه نمی‌شد، بلکه ریشه در الفت، همدلی و وحدتی داشت که میان قلوب آحاد جامعه شکل گرفت. قرآن کریم در آیه ۶۳ سوره انفال، این الفت قلوب را عامل اصلی انسجام اجتماعی و رفع نزاع و تفرقه معرفی می‌کند؛ امری که بستر استقرار نظم اجتماعی و پایداری انقلاب را فراهم ساخت. همچنین خطاب‌های فراگیر قرآن کریم با عناوینی چون «یَا أَیُّهَا النَّاسُ» و «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا» ناظر بر همین مردم‌محوری، مسئولیت‌پذیری جمعی و مشارکت آگاهانه در سرنوشت جامعه اسلامی است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه با اشاره به مفهوم جهاد کبیر افزود: خدای متعال در آیه ۵۲ سوره فرقان می‌فرماید: «فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا». بر اساس این آموزه قرآنی، جهاد کبیر مفهومی فراگیر دارد و محدود به عرصه نبرد نظامی نیست، بلکه همه میدان‌های علم، فناوری، اقتصاد، فرهنگ، اجتماع و سیاست را در بر می‌گیرد. دستاوردهای علمی جمهوری اسلامی ایران در دهه‌های اخیر، از پیشرفت‌های راهبردی در حوزه هسته‌ای و فناوری‌های نوین فضایی گرفته تا پزشکی و زیست‌فناوری، مصادیق روشن این جهاد کبیر به‌شمار می‌آید؛ جهادی که به تثبیت اقتدار علمی کشور و ارتقای جایگاه جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقه‌ای و جهانی انجامیده است.

عبدالحسین خسروپناه ویژگی چهارم انقلاب اسلامی را «مقاومت و استقامت در برابر سختی‌ها» برشمرد و اظهار کرد: سنت الهی در تحقق پیروزی‌ها، بر محور صبر، پایداری و ایستادگی استوار است. قرآن کریم در آیه ۲۵۰ سوره بقره، در ماجرای طالوت و سپاهیانش، پیروزی را نتیجه استقامت در میدان‌های دشوار معرفی می‌کند؛ آنجا که مؤمنان با تضرع عرضه می‌دارند: «رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْرًا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْکَافِرِینَ». همچنین خدای متعال در آیه ۱۴۶ سوره آل‌عمران با اشاره به مجاهدت پیامبران و پیروانشان می‌فرماید: «وَکَأَیِّن مِّن نَّبِیٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّیُّونَ کَثِیرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَکَانُوا». وی افزود: این روحیه استقامت و پایداری، در دوران دفاع مقدس، در مواجهه با تحریم‌های ظالمانه و بی‌سابقه، در حوادث و بحران‌های داخلی و در همه مقاطع حساس انقلاب اسلامی، از ویژگی‌های برجسته ملت ایران بوده است.

وی در ادامه، ویژگی پنجم را «شهادت‌طلبی به‌عنوان یک ارزش متعالی» دانست و گفت: فرهنگ شهادت، ریشه‌ای عمیق در معارف قرآنی دارد. قرآن کریم در آیه ۱۱۱ سوره توبه می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ»؛ آیه‌ای که جان‌فشانی مؤمنان را معامله‌ای الهی و آگاهانه با خدای متعال معرفی می‌کند. این روحیه بلند، در دوران دفاع مقدس با تقدیم بیش از دویست هزار شهید، و نیز در سال‌های اخیر با شهادت مدافعان امنیت، سلامت و حرم، و در همه عرصه‌های پاسداری از انقلاب اسلامی، به‌صورت زنده و جاری تداوم یافته است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، ویژگی ششم را «آمادگی دفاعی جامع» عنوان کرد و افزود: قرآن کریم در آیه ۶۰ سوره انفال، فرمانی راهبردی برای صیانت از جامعه اسلامی صادر می‌کند و می‌فرماید: «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ وَمِن رِّبَاطِ الْخَیْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُمْ». بر اساس این آیه، آمادگی دفاعی صرفاً به بعد نظامی محدود نمی‌شود، بلکه مجموعه‌ای هماهنگ از اقتدار علمی، فناوری، توان اقتصادی، دیپلماسی هوشمند و حضور و سازمان‌یافتگی مردمی را در بر می‌گیرد. وی خاطرنشان کرد: دستاوردهای جمهوری اسلامی ایران در چهار دهه گذشته، از پیشرفت‌های راهبردی در حوزه هسته‌ای، توانمندی‌های موشکی و پدافند هوایی، توسعه صنایع فضایی و پرتاب ماهواره‌های بومی، تا گسترش دیپلماسی منطقه‌ای و تقویت اقتصاد مقاومتی در برابر تحریم‌های گسترده، جلوه‌های روشنی از تحقق این آمادگی همه‌جانبه دفاعی به‌شمار می‌آید.

خسروپناه تأکید کرد: انقلاب اسلامی ایران با تکیه بر شش رکن اساسی ولایت الهی، مردمی‌بودن، جهاد کبیر، استقامت، شهادت‌طلبی و آمادگی جامع توانسته است در برابر تمام توطئه‌ها و فتنه‌ها ایستادگی کند. این انقلاب، برخلاف سایر انقلاب‌های تاریخ، ریشه در الهیات عمیق و مردم‌سالاری دینی دارد. برکت دهه فجر، فرصتی است برای تجدید عهد با این ارزش‌ها و گام‌های بلندتر در مسیر تحقق شعارهای امام (ره): «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی».

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در ادامه سخنان خود به تبیین شاخص‌های عینی توانمندسازی انقلاب اسلامی در حوزه‌های علمی، فناوری و دفاعی پرداخت و تأکید کرد: پیروزی انقلاب اسلامی یعنی گذار از وضعیتی که در آن تنها چند دانشگاه محدود و هیئت علمی ناچیز داشتیم و هیچ جایگاه علمی در جهان نداشتیم، به جایگاه شانزدهم و هفدهم جهانی در تولید علم با وجود تمام تحریم‌های آمریکا و اروپا.

خسروپناه با اشاره به پیشرفت‌های علمی کشور در چهل‌وهفت سال گذشته، افزود: در آغاز انقلاب، برای دارو به پاکستان متوسل می‌شدیم؛ امروز ۹۸ درصد داروهای مورد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود. هیچ بیماری در جهان وجود ندارد که در ایران امکان درمان آن تا آنجا که دانش پزشکی جهان اجازه می‌دهد — فراهم نباشد. البته برخی بیماری‌ها هنوز در سطح جهانی درمان قطعی ندارند، اما جایگاه پزشکی و داروسازی ایران به‌گونه‌ای است که می‌توانیم در کنار پیشرفته‌ترین کشورهای دنیا، در خط مقدم تحقیقات پزشکی قرار بگیریم. این اقتدار علمی است که باید دست‌کم نگرفته نشود.

فناوری هسته‌ای؛ نتیجه‌ی مقاومت در برابر تحریم‌ها

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به رویکرد خصمانه آمریکا در قبال نهادهای علمی کشور گفت: دشمنی ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی، حتی به تحریم مراکز علمی و دانشگاهی کشور نیز کشیده شد؛ تا جایی که دانشگاهی همچون شهید بهشتی را در فهرست تحریم‌ها قرار دادند. شهید دکتر طهرانچی به‌عنوان عضو هیئت علمی این دانشگاه، به‌همراه جمعی از همکارانش، در معرض همین فشارها و محدودیت‌ها قرار داشتند، اما همین جریان علمی متعهد و انقلابی توانست با تکیه بر دانش بومی، نقش مؤثری در شکل‌گیری و توسعه فناوری هسته‌ای کشور ایفا کند. وی تأکید کرد: دشمن به‌خوبی آگاه است که اقتدار نظامی و دفاعی، بدون پشتوانه اقتدار علمی امکان‌پذیر نیست و از همین رو، تلاش می‌کند پیش‌زمینه‌های علمی قدرت جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار دهد.

خسروپناه در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تجربه جمهوری اسلامی ایران در عرصه مذاکرات بین‌المللی اظهار داشت: مذاکره با دشمن، در بسیاری از موارد با رویکردی فریبکارانه همراه بوده است؛ به‌گونه‌ای که حتی در میانه گفت‌وگوها نیز رفتارهای خصمانه و فشارها علیه جمهوری اسلامی متوقف نشد. با این حال، تحولات اخیر در ادبیات و مواضع طرف مقابل نشان‌دهنده نوعی عقب‌نشینی تدریجی است. پذیرش اصل گفت‌وگو، طرح موضوع مذاکره مستقیم در سطوح عالی و اذعان به لزوم گفت‌وگو در برخی حوزه‌ها، همگی بیانگر آن است که دشمن به اقتدار جمهوری اسلامی ایران واقف شده است.

وی افزود: در مقاطع گذشته، برخی طرف‌های غربی تلاش داشتند مطالباتی فراتر از توافقات پیشین مطرح کنند و حتی موضوع محدودسازی کامل توانمندی‌های دفاعی کشور را پیش بکشند؛ اما امروز همان طرف‌ها ناگزیر شده‌اند مواضع خود را تعدیل کنند. این تغییر رویکرد، نتیجه افزایش قدرت بازدارندگی و ارتقای توانمندی‌های دفاعی جمهوری اسلامی ایران است؛ اقتداری که به‌ویژه پس از تحولات میدانی اخیر، به‌گونه‌ای آشکارتر خود را نشان داده و دشمن را به تجدیدنظر در محاسباتش واداشته است.

پیشرفت‌های شگرف در فناوری‌های نوین

وی به پیشرفت‌های ایران در حوزه‌های پیشرفته علمی اشاره کرد: در حوزه هوش مصنوعی، فناوری‌های کوانتوم، مواد پیشرفته و نانوتکنولوژی، ایران جایگاه بزرگی در جهان کسب کرده است. این پیشرفت‌ها صرفاً برای کاربردهای نظامی نبوده، بلکه در تمام ابعاد زندگی مردم از پزشکی تا کشاورزی و صنعت تأثیرگذار بوده است. اختلال‌گران فناوری ایران در جهان، به‌خوبی می‌دانند که این پیشرفت‌ها، زیرساخت اصلی اقتدار دفاعی و استقلال ماست.

عبدالحسین خسروپناه با اشاره به تاریخ درخشان علمی ایران، افزود: دشمن تنها به دنبال جمهوری اسلامی نیست؛ به دنبال زبان، فرهنگ، پیشرفت و تمدن ایران است. چرا؟ چون بوعلی‌سینا، خوارزمی، زکریای رازی و ده‌ها دانشمند بزرگ دیگر در این سرزمین رشد کردند. ایران سرزمین دانشمندان است. شهید حاج قاسم سلیمانی نیز از نخبگان کشور بود که توانست اقتدار علمی و دفاعی را در کنار هم بسازد. دشمن نمی‌خواهد این اقتدار در ایران شکل بگیرد؛ چون می‌داند اگر ایران به استقلال کامل در نفت، معادن، علم و فناوری برسد، دیگر هرگز نمی‌تواند بر این سرزمین تسلط یابد همان‌گونه که در عراق و افغانستان تسلط یافت.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در پایان هشدار داد: اگر مشکلات اقتصادی امروز کشور را می‌بینیم، راز آن این است که اقتصاد مقاومتی به‌طور کامل پیاده نشده است. اگر وزارت‌خانه‌ها و مسئولان در تمام سطوح، برنامه‌های اقتصادی مقاومتی را با جدیت اجرا کنند، همان‌گونه که در حوزه علمی و دفاعی به خودکفایی رسیدیم، در اقتصاد نیز از جهان بی‌نیاز خواهیم شد.

خسروپناه افزود: اگر خدای ناکرده از ویژگی‌های انقلاب اسلامی استقامت، جهاد، شهادت‌طلبی، مردم‌داری و ولایت‌مداری  عقب‌نشینی کنیم، گرفتار مسائلی خواهیم شد که امروز غرب در آن گرفتار است. شما از فضای مجازی شنیده‌اید چه جنایاتی علیه کودکان در برخی کشورها انجام می‌شود؛ خود آنان اعتراف کرده‌اند که برخی از مسئولانشان به کودکان تجاوز می‌کنند، خون آنان را می‌نوشند و در مجارستان و سایر نقاط جنایات وحشتناکی مرتکب شده‌اند. این‌ها به کودکان ما رحم نمی‌کنند، به زنان و مردم ما رحم نمی‌کنند.

وی تأکید کرد: آیات سوره مبارکه انفال را می‌توان شناسنامه قرآنی ثبات، اقتدار و پایداری جمهوری اسلامی ایران دانست. تدبر و تعمق در این آیات، راهگشای فهم اصولی است که ضامن استمرار و بالندگی نظام اسلامی به‌شمار می‌آیند. بر همین اساس، ضروری است این مبانی بنیادین از جمله الفت و همبستگی میان قلوب مؤمنان، مردم‌محوری، ولایت‌مداری و آمادگی همه‌جانبه ـ در تمامی سطوح و ارکان کشور نهادینه و عملیاتی شود.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: مسئولان، مدیران اجرایی، دولتمردان، نمایندگان مجلس شورای اسلامی، قضات و همه کنشگران عرصه سیاست و حکمرانی، موظف‌اند این اصول حکیمانه را در تصمیم‌سازی‌ها و عملکردهای خود سرلوحه قرار دهند تا حرکت انقلاب اسلامی در مسیر تعالی و تحقق آرمان‌های متعالی آن استمرار یابد. بی‌تردید، التزام عملی به این آموزه‌ها، زمینه‌ساز تقرب هرچه بیشتر جامعه اسلامی به آرمان‌های انقلاب جهانی حضرت ولی‌عصر (عج)، دوام عزتمندانه رهبری حکیمانه مقام معظم رهبری (مدظله‌العالی)، نزول برکات الهی بر کشور و دفع شرور و آسیب‌ها از سرزمین اسلامی خواهد بود.